adviseurs in
ruimtelijke
ontwikkeling

SAB

adviseurs in ruimtelijke ontwikkeling

ONDERDEEL VAN

RHO ADVISEURS

www.rho.nl
Terug naar overzicht

Persbericht: Overname SAB

Rho Adviseurs neemt SAB over en versterkt haar positie als toonaangevend bureau voor ruimtelijke ontwikkeling

Rotterdam, 23 oktober 2025

Rho Adviseurs, hét landelijk opererend stedenbouwkundig adviesbureau – neemt adviesbureau SAB over. Met deze stap bundelen deze twee gerenommeerde bureaus hun kennis en ervaring op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling.

De overname past in de ambitie van Rho Adviseurs om top in de markt te blijven als integraal adviesbureau voor ruimtelijke plannen en gebiedsontwikkelingen en toonaangevend op het gebied van de Omgevingswet. Met de vestigingen van SAB in Arnhem en Amsterdam ontstaat er een landelijke dekking van acht vestigingen, verspreid over vrijwel alle regio’s in Nederland waar zij actief en bekend zijn. Lokaal geworteld, dicht bij opdrachtgevers en met een werkplek dicht bij huis voor hun adviseurs.

Door de krachten te bundelen ontstaat een bureau met meer dan 200 professionals, die gezamenlijk opdrachtgevers adviseren bij complexe ruimtelijke vraagstukken. Met één gezamenlijke missie voor Nederland: bijdragen aan een mooie, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving voor iedereen.

Versterking en verbreding

Met de overname van SAB vergroot Rho Adviseurs haar advies- en ontwerpcapaciteit aanzienlijk. Waar Rho Adviseurs bekendstaat om haar integrale expertise op gebied van stedenbouw, planologie, milieu, mobiliteit, exploitatie en juridische procedures, brengt SAB een lange ervaring met planologie, onderzoek, stedenbouw en landschapsarchitectuur in. Gezamenlijk kunnen ze hun klanten nog beter adviseren van visie en ontwerp tot de onderbouwing van het plan en de vergunning.

Reacties Rho Adviseurs en SAB

“Met SAB halen we een partner in huis die onze inhoudelijke kracht perfect aanvult”, aldus Monique Lammens, directeur Rho Adviseurs. “Samen kunnen wij onze integrale advisering landsbreed inzetten, onze klanten het complete pakket aan diensten aanbieden en inspelen op de uitdagingen van vandaag zoals woningbouw, ruimte voor werken, klimaatadaptatie en energietransitie”.

Edwin Harleman, manager bij SAB Arnhem: “Wij zien in Rho Adviseurs een partner die onze manier van werken en onze cultuur deelt”. “Door onderdeel te worden van dit grotere geheel, krijgen onze ontwerpers en adviseurs de kans hun werkveld te verbreden en onze advieskwaliteit te blijven inzetten voor een leefbare omgeving”, aldus Arnold Meijer, manager bij SAB Amsterdam.

Over Rho Adviseurs

Rho Adviseurs is een onafhankelijk adviesbureau voor stedenbouw en ruimtelijke ontwikkeling met vestigingen in Groningen, Leeuwarden, Deventer, Eindhoven, Middelburg en Rotterdam. Het bureau werkt aan uiteenlopende ruimtelijke en maatschappelijke opgaven voor bedrijven en overheden.

Over SAB

SAB is een bureau voor stedenbouw, landschap, planologie en onderzoek met vestigingen in Arnhem en Amsterdam en heeft in de afgelopen decennia een grote bijdrage geleverd aan ruimtelijke projecten door heel Nederland.

De directie van SAB wordt vanaf 22 oktober 2025 gevormd door Monique Lammens en Jos van Jole, tevens directie van Rho Adviseurs.

Noot voor de redactie

Voor meer informatie over de inhoud van dit persbericht, kunt u contact opnemen met Monique Lammens of Jos van Jole via 010-201 85 55.

Gebiedsgericht omgevingsprogramma Deelse Kampen in Gemert

Gebiedsgericht omgevingsprogramma Deelse Kampen in Gemert vastgesteld én gepubliceerd op het DSO

In samenwerking met de gemeente Gemert-Bakel en GIS-kit is het onlangs vastgestelde omgevingsprogramma gepubliceerd op het DSO.

Het omgevingsprogramma Deelse Kampen laat de gewenste ontwikkelingsrichting van het nu nog agrarische gebied van circa 27 hectare aan de noordwestzijde van Gemert zien. Doelstelling van de ruimtelijke visie is om een aantrekkelijke, duurzame woonomgeving met 600-800 woningen te realiseren.

Lees meer over dit project op onze projectpagina Deelse Kampen in Gemert.

Het omgevingsprogramma is via de volgende link te bekijken op Regels op de kaart: Omgevingsprogramma Woningbouwontwikkeling Deelse Kampen, Gemert

visiekaart

 

Voedselbos mét plek voor ‘Anders Wonen’

De Raad van State heeft eerder dit jaar alle beroepsgronden van het bestemmingsplan voor het bijzondere woonproject ‘Anders Wonen’ met voedselbos aan de Lingeweg in Tiel ongegrond verklaard. Een bijzonder project voor een kwetsbare doelgroep binnen onze samenleving: mensen met een bepaalde GGZ-problematiek, die met de juiste begeleiding kans maken om na een tijdje weer zelfstandig te kunnen wonen. Dit project riep zorgen en daarmee bezwaren op bij omwonenden. Die zijn door de Raad van State ongegrond verklaard. De plannen zijn zorgvuldig en in goed overleg met betrokken partijen opgesteld. Daarbij zijn ook voorwaarden gesteld aan de invulling van ‘Anders Wonen’. Mensen met een veroordeling voor een zedenmisdrijf of een geweldsdelict komen bijvoorbeeld niet in aanmerking voor dit project.

Een van onze planologen maakte niet alleen het bestemmingsplan: ‘Vanuit de prettige samenwerking met de Gemeente Tiel en KleurrijkWonen heb ik met landschapsarchitect én collega Vera Hetem de verdere landschappelijke inpassing van de ontwikkeling vormgegeven. Hierin zijn ook ideeën vanuit de buurt verwerkt. Uiteindelijk heeft de combinatie met een voedselbos het project zelfs het predicaat “Groen Icoon” van de provincie Gelderland opgeleverd. Mooi dat volgend jaar de nieuwe woonplek in gebruik genomen kan worden, ondanks alle gevoeligheden rond het project.’

 

inclusiviteit participatie landschapsarchitectuur GroenIcoon

Wayfinding: de weg wijst zich vanzelf

Rond de Waalhaven aan de westkant van Nijmegen begint zich een hoogstedelijke skyline af te tekenen. Hier ontpopt een voormalig industrieterrein zich tot levendig woongebied, op loopafstand van de binnenstad. Dankzij een weldoordacht stedenbouwkundig plan en bijpassend architectonisch ontwerp leidt de nieuwe ontsluitingsweg langs de markante woontoren ‘Thuishavens 100’ je als vanzelf van en naar de Nijmeegse binnenstad.

Zodra je de Waalstad via de noordkant nadert, vangt de zeventig meter hoge woontoren je blik als onderdeel van Havenkade, een 324 appartementen tellend woonensemble. Het is een mooie mix geworden van duurzame huur- en koopwoningen, waarvan ruim veertig procent in de betaalbare sector valt. In het voorjaar van 2023 ontvingen de eerste bewoners de sleutel. De tweeëntwintig verdiepingen tellende woontoren is een niet te missen oriëntatiepunt als je de stad in- of uitrijdt. Daarbij voelt het gewijzigde verloop van de ‘Laan van Oost-Indië’ als ontsluitingsweg heel logisch aan.

Dronebeelden: Paul Beckers

Waalfront in Nijmegen-West bestaat straks uit verschillende deelgebieden: de al gerealiseerde en opgeleverde Handelskade, Havenkade (Dijkkwartier) en Iris (Waalkwartier), Park Fort Krayenhoff en Koningsdaal. Elk project krijgt een eigen uitstraling. Gemene deler is de verbinding met het water en de binnenstad. ‘Wij werden uitgenodigd door Ontwikkelingsbedrijf Waalfront (= gemeente Nijmegen + BPD bouwfonds gebiedsontwikkeling, red.) om een stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitsplan, bestemmingsplan en bijhorende haalbaarheidsonderzoeken te verzorgen voor Dijkkwartier, de derde fase van het plan. Doordat in het woongebied wonen, werken en recreëren samenkomen – wat voorheen veel minder het geval was – zou ook het verkeer in het gebied aanzienlijk toenemen. De ontsluitingsroute moest die toename op een logische en verantwoorde wijze kunnen verwerken’, blikt stedenbouwkundig ontwerper Lotte van Veldhuizen terug.

De nieuwe ligging van de Laan van Oost-Indië is na een uitgebreide studie tot stand gekomen. Binnen deze studie zijn diverse varianten van de Laan van Oost-Indië opgesteld en beoordeeld ten aanzien van programma, verkeer, stedenbouw, geluid en luchtkwaliteit. De Laan van Oost-Indië volgt via de westzijde van de woontoren een schuin tracé en gaat over in de Weurtseweg (rode pijl)

De nieuwe ligging van de Laan van Oost-Indië heeft een schuin tracé dat de weggebruiker op een natuurlijke manier langs woontoren Thuishavens 100 voert, zowel stadinwaarts als de stad uit.

Uiteindelijk is gekozen voor een schuin tracé waarmee deze langs de westzijde van de woontoren overgaat in het laatste stukje van de Weurtseweg richting binnenstad.

‘Wayfinding’
Vanuit verkeerskundig oogpunt heeft dit schuine verloop van de weg een snelheidsremmend effect, waarbij de verkeersdoorstroming toch op peil blijft. Tegelijkertijd leidt de markante vorm én plaatsing van de woontoren weggebruikers als vanzelf het gebied in en uit, legt Lotte uit. ‘Bij mijn stedenbouwkundige ontwerpen vind ik het belangrijk dat (weg)gebruikers zich goed kunnen oriënteren en hun weg kunnen vinden (in de stedenbouw ook wel “wayfinding” genoemd, red.). Vanuit de stad voelt het logisch om de weg naar de Laan van Oost-Indië te volgen in plaats van rechtdoor de Weurtseweg in te rijden, wat tot nu toe de uitvalsroute de stad uit is. Het “profiel” van de weg (de opbouw in de breedte, met rijstroken, stoep etc., red.)  én de stedenbouwkundige opzet van het gebied – met hoogteaccenten, vernauwingen en “wandwerking” op strategische plekken – zorgen ervoor dat je als weggebruiker vanzelf geneigd bent om het schuine tracé te volgen. De toren staat op een strategisch punt, waar je zicht hebt op de Waalhaven en waar het tracé van de Laan van Oost-Indië afbuigt richting de stad.’

Wonen, werken, léven
‘Waar wij ons ook echt hard voor gemaakt hebben, is een levendige plint (onderste deel van een gebouw, red.) van het woonensemble’, gaat Lotte verder. Entrees naar woningen en transparante, toegankelijke fietsenbergingen dragen bij aan de sociale veiligheid en geven het straatbeeld een opener karakter. ‘Die onderste bouwlaag op ooghoogte is heel bepalend voor de levendigheid van een woongebied.’ De uitnodigende, open plint sluit aan bij de Handelskade aan de oostkant van de Waalhaven met haar terrasjes en winkeltjes. Ook het oude stadscentrum van Nijmegen, het multifunctionele centrum in de voormalige Honig-fabriek én het centraal station zijn allemaal op loopafstand te vinden.

In de entreehal van de woontoren Thuishaven ook een bijzondere ijszaak gevestigd; DROOM!, waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ambachtelijk ijs en goede koffie serveren. Havenkade is een prettige leefomgeving geworden waar wonen, werken en recreëren samenkomen.

Meer lezen? Via deze link is het complete bestemmingsplan te vinden.

De voormalige industriehaven aan de noordkant van het woonensemble geeft Waalfront extra charme (foto: SAB)

 

Succesfactoren van morgen

Of je je nu als projectontwikkelaar, overheid of woningbouwvereniging bezighoudt met een ruimtelijke ontwikkeling, je plan moet zijn plek krijgen in een steeds complexere context. ‘Dan is het slim om al aan het begin quickscans en risicoanalyses te laten maken om alle relevante factoren in beeld te krijgen’, adviseert Edwin Harleman, jurist/partner bij SAB. ‘Tegelijkertijd hanteren nieuwe generaties een veranderende set normen en waarden, waardoor complicerende factoren van vandaag de succesfactoren van morgen kunnen zijn’, ziet senior stedenbouwkundige/partner Arnold Meijer. Een gesprek met de directie van SAB over het complexe, maar altijd boeiende samenspel tussen uiteenlopende waarden en belangen in ons vakgebied.

De wereld van ruimtelijke ontwikkeling beleeft turbulente tijden. De enorme woningbouwopgave pakken we aan tegen een achtergrond van onder andere de energietransitie, klimaatverandering en andere niet te veronachtzamen effecten van menselijk handelen op onze leefomgeving. ‘Tegelijkertijd is de tendens om zo veel mogelijk factoren van de aanwezige bebouwde en natuurlijke omgeving mee te beschouwen in je planvorming’, constateert Arnold. En die factoren dienen te worden gewogen met het oog op ‘brede welvaart’, volgens het CBS ‘de kwaliteit van leven hier en nu, en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld.’ Kathedraaldenken* – kort gezegd bedenken hoe wij goede voorouders kunnen zijn voor generaties na ons – in het kwadraat.

Lange adem
Ondertussen is de Omgevingswet na jarenlange voorbereidingen ingegaan. Daarmee zouden overheden een minder sturende rol krijgen en meer flexibiliteit bieden aan ruimtelijke ontwikkelingen. Nóg meer van een toelatingsplanologie naar een uitnodigingsplanologie, een beweging die al jaren gaande is. Edwin is kritisch wat de timing betreft. ‘Juist nu is er behoefte aan meer regie vanuit de overheden’, vindt hij. ‘Die zal uiteindelijk ook wel worden genomen, maar op dit moment zijn veel gemeenten vooral hard bezig om hun bestemmingsplannen om te zetten naar omgevingsplannen. Bij een nieuw initiatief is er de keuze tussen een BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) of een omgevingsplanwijziging. We merken dat gemeenten met name voor een BOPA kiezen en terughoudend zijn met omgevingsplanwijzigingen, omdat ze nog lang niet alles op orde hebben. Het is echt iets van de lange adem. Voordat we als samenleving de vruchten plukken van de Omgevingswet, zijn we vermoedelijk jaren verder.’

Integrale blik ontzorgt
Toch biedt de Omgevingswet al wel de flexibiliteit om bepaalde onderzoeksverplichtingen uit te stellen tot een later stadium in een project. Arnold betwijfelt echter of ontwikkelende partijen daar veel gebruik van zullen maken. ‘En vooral ook of het verstandig is. Zoals ik al eerder zei, is er een trend – zo niet al een nieuwe cultuur – ontstaan waarbij we veel dingen integraal willen beschouwen. Je bent als ontwikkelende partij verplicht om te laten zien dát je alle relevante aspecten integraal hebt bekeken. Als je zegt: “Ik doe de ene helft van de onderzoeken wel en de andere helft stel ik nog even uit”, dan kunnen die natuurlijk een niet-voorziene impact hebben op je project in een later stadium.’

Dankzij de combinatie van ons brede team én goede samenwerkingen met andere kennispartners kan SAB eigenlijk alle benodigde onderzoeken laten uitvoeren. Edwin: ‘Ook het verzorgen van integere participatietrajecten zit in ons dna gebakken. Zo ontzorgen wij onze opdrachtgevers van a tot z. Daarin zouden wij best nog een stap extra willen bieden: onze opdrachtgevers nóg completer ontzorgen door ook het hele proces te begeleiden, van participatie tot planning en verslaglegging van alle overleggen.’

Risicobeperking
De kunst is volgens Arnold om met quickscans en risicoanalyses voldoende inzicht te krijgen in alle relevante factoren om een project goed te starten. ‘Tien jaar geleden noemden we dat “licht en gericht”. Maar waar dit vroeger écht vrij “licht” was – met name commerciële partijen konden nog wel eens marchanderen met zachtere waarden zoals natuurinclusiviteit – ligt dat nu anders. Tegenwoordig is het belang van zaken als ecologische onderzoeken, bodemonderzoek en waterhuishouding volledig onderkend. En daar biedt de Omgevingswet mogelijkheden: als het even tegenzit met een onderzoek, dan loop je niet zo snel vast. Dan kun je door met je project en het onderzoek later afronden. Maar de bewijslast die je moet leveren, blijft uiteindelijk hetzelfde.’

Dromen en spelregels
Risicobeperking is echter niet het belangrijkste argument voor een integrale blik aan de voorkant van een project, weten Edwin en Arnold uit ervaring. Edwin: ‘Onze plannen en adviezen worden echt beter als we meteen onze ecologen en milieuplanologen mee laten kijken met onze planologen en ontwerpers. De praktijk wijst uit dat je dan vaak tot snellere, betere en daardoor soms goedkopere oplossingen komt voor bijvoorbeeld mitigerende of compenserende maatregelen. Maar ook als onze ecologen, landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen elkaar inspireren en aanvullen, leidt dat logischerwijs tot mooiere integrale ontwerpen.’

En daar komt het belang van een goed startgesprek met je opdrachtgever over doelen en ambities om de hoek kijken. Arnold: ‘Je hebt per opdrachtgever te maken met specifieke doelen en ambities. Natuurlijk kunnen wij onze persoonlijke voorkeuren hebben voor bepaalde keuzes, maar als adviseurs moeten wij verschillende opties objectief onderzoeken.’ Hij pauzeert even voordat hij vervolgt, zijn enthousiasme duidelijk doorklinkend in zijn spreektempo en intonatie: ‘Dat neemt niet weg dat je altijd mooie voorbeelden in je tas moet hebben zitten en vergezichten moet kunnen schetsen om te inspireren! Natuurlijk bepalen wetten en regels wat de ondergrens is op bijvoorbeeld het gebied van natuurinclusiviteit, maar the sky is the limit als onze opdrachtgever daar specifiek veel aandacht aan wil besteden.’

‘Daarbij brengen nieuwe generaties ook een andere set normen en waarden met zich mee. Dat geldt voor zowel de initiatiefnemers als voor andere belanghebbenden en natuurlijk binnen ons eigen team. Daarmee krijgen zaken die eerst nog als complicerende kostenpost werden beschouwd, nu marktwaarde. Natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie als onderdeel van je plan zijn eigenlijk al het nieuwe normaal. Inmiddels worden ook bodem en water steeds bepalender thema’s. Weet je die dingen goed te integreren in je ontwerp, dan zijn dat steeds vaker succes- en opbrengstfactoren voor je plan.’

In die zin vindt Arnold het waardevol dat het team van SAB een mooie mix is van idealistische en wat nuchterder collega’s. ‘Door ook intern het gesprek met elkaar te voeren over ons speelveld én onze rol als adviseurs, komen wij tot optimale plannen. En uiteindelijk bepalen wij graag samen met onze opdrachtgever de hoofddoelen van een project. Doe je bijvoorbeeld wat extra’s voor een vleermuizenkolonie in je plangebied, dan moet je soms op andere gebieden wat inleveren. Het blijft altijd een afweging tussen verschillende doelen en ambities. En dat gesprek aan de voorkant van je plan voeren, helpt je later scherpere keuzes te maken om tot een optimaal plan te komen. Doelen van een project zijn zelden absoluut, we gaan steeds voor het hoogst haalbare.’

Vernieuwingsdrang
Momenteel werken Edwin en Arnold met het SAB-team aan een vertaling van doelen en ambities voor SAB naar markttoepassingen. ‘Ik denk na over aansprekende manieren om ambitieniveaus voor ruimtelijke ontwikkelingen op een aantal thema’s meet- en zichtbaar te maken’, schetst Arnold.

Edwin knikt. ‘Ook bundelen wij momenteel de kennis en ervaring uit onze verschillende vakgroepen in een Klimaat-werkgroep, om hiervoor markttoepassingen te ontwikkelen. We bekijken waar wij onze kennis kunnen verdiepen, of verbreden door samenwerkingen aan te gaan. Dit zorg voor veel positieve energie en vernieuwingsdrang in ons team.’

 

Verbinding zoeken
Onder de Omgevingswet geldt participatie als een van de aanvraagvereisten bij vergunningen. Edwin: ‘In ons vakgebied zijn participatietrajecten al decennia een vast onderdeel. En als je dat goed aanpakt, kom je tot een gedragen plan dat bij voorkeur niet nog langs de Raad van State hoeft. Onze collega’s zijn heel bedreven in het verzorgen van integere, gedegen participatietrajecten.’

Arnold: ‘Toch zouden we ook daar nog wel een slag willen maken, bijvoorbeeld door mensen belevings-gerichter mee te nemen in zo’n traject. Of je dat nu doet met virtual reality-brillen of door bewoners mee te nemen op een zogenaamde “wijksafari” is niet zo belangrijk: waar het om gaat is dat we nóg effectiever de verbinding zoeken met onze opdrachtgevers, omwonenden én toekomstige bewoners als essentieel ingrediënt voor een geslaagd plan.’

Randstedelijk én regionaal aanwezig
Het afgelopen jaar hebben Edwin en Arnold hun brede team weten te versterken met nieuwe collega’s in zowel de Arnhemse als de Amsterdamse vestiging. Arnold: ‘We hebben nu een robuust team staan van ervaren tot fris opgeleide stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, planologen, ecologen en milieuplanologen. Een verademing om per project te kunnen bekijken met elkaar wiens expertise het beste past of met wie je ergens over wilt sparren.’

Dat SAB ook in Amsterdam een breed team heeft dat projecten van a tot z kan uitvoeren, is in de Randstad nog niet voldoende bekend, merkt Edwin. ‘We doen er al veel milieuonderzoeken voor grote ontwikkelaars. Natuurlijk kunnen wij ook daar een project integraal oppakken, van visie en participatie tot realisatie. Mede daarom is het goed dat we nu ook in Amsterdam steviger aanwezig zijn. Ons hele team is landelijk inzetbaar, maar met een compleet team in de Randstad bouwen we ook daar meer lokale kennis op. Daarmee komen we nog beter tot breed gedragen plannen.’

Bron

*Centraal Bureau voor de Statistiek. (2023, 11 oktober). Dossier Brede welvaart en de Sustainable Development Goals. Centraal Bureau Voor de Statistiek. https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-brede-welvaart-en-de-sustainable-development-goals#:~:text=Wat%20is%20brede%20welvaart%3F,een%20goede%20kwaliteit%20van%20leven.

 #Omgevingswet #natuurinclusief #klimaatadaptie

Omgevingswet – keuzehulp bij ruimtelijke ontwikkelingen

De Omgevingswet is van kracht sinds 1 januari 2024. Een (ontwerp)bestemmingsplan dat uiterlijk op 31 december 2023 ter inzage lag, wordt nog onder de ‘oude’ wetgeving behandeld.

Een andere veelgebruikte ruimtelijke procedure was de afwijking van het bestemmingsplan door middel van de uitgebreide omgevingsvergunningsprocedure. De aanvraag voor deze omgevingsvergunning moest gepaard gaan met een ruimtelijke onderbouwing. Deze procedure was nog te gebruiken onder de vorige wetgeving als de aanvraag was ingediend vóór 1 januari 2024. Per 1 januari 2024 is de Buitenplanse OmgevingsplanActiviteit (BOPA) hiervoor in de plaats gekomen.

Hieronder geven wij meer uitleg bij de proceduremogelijkheden onder de Omgevingswet. Wij hebben deze informatie samengevat in een SAB Keuzehulp (zie onderaan dit artikel).

Welke proceduremogelijkheden zijn er onder de Omgevingswet?

Grofweg zijn er twee sporen:

  1. een BOPA (Buitenplanse OmgevingsPlanActiviteit)
  2. een wijziging van het omgevingsplan

Welk spoor het beste past hangt voor een groot deel af van hoe goed een gemeente al was voorbereid op de Omgevingswet. Is er een basis-omgevingsplan? Beschikt de gemeente over genoeg menskracht voor de benodigde digitalisering?

BOPA

In het algemeen merken wij dat gemeenten kiezen voor een BOPA. Deze procedure is erg vergelijkbaar met de voormalige afwijking met ruimtelijke onderbouwing (ROB). Ook als gemeenten nog niet klaar zijn voor het werken met omgevingsplannen kunnen we de BOPA gebruiken.

Een BOPA kan niet altijd!

Een BOPA kan niet als:

  • het (bouw)plan onvoldoende concreet en afgebakend is;
  • er geen sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (voorheen: goede ruimtelijke ordening);
  • men ook wil afwijken van de bruidsschatregels* die niet zijn gesteld met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voorbeeld: Een BOPA kan wel als wordt afgeweken van een geluidnorm, een BOPA kan niet als men wil afwijken van de verplichting om een akoestisch onderzoek te doen;
  • er ook moet worden afgeweken van de verordeningen die (nog) geen onderdeel uitmaken van het geldende omgevingsplan;
  • niet kan worden voldaan aan de instructieregels van provincie en Rijk en er voor de ontwikkeling ook wijzigingen nodig zijn in het geldende omgevingsplan zelf (zoals binnen het besluitgebied een functie ‘wegbestemmen’ of buiten het besluitgebied een beperking toevoegen).

*Bruidsschat: een grote verzameling regels die nu zijn opgenomen in landelijke wetgeving, bijvoorbeeld regels voor vergunningsvrij bouwen en milieuregels uit het Activiteitenbesluit. Op termijn komen die regels te vervallen en mogen gemeenten die onderwerpen zelf regelen in hun omgevingsplan.

Ook een BOPA kan gefaseerd worden uitgevoerd:

  • fase 1: planologische toestemming
  • fase 2: bouwtoestemming

Voor de voormalige afwijking met ROB geldt de uitgebreide procedure (met zienswijzenprocedure vooraf). Voor een BOPA geldt in principe de reguliere procedure (8 weken, met de mogelijkheid om eenmalig te verlengen met zes weken). Vaak kan of moet je toch de uitgebreide procedure doorlopen:

  • op verzoek of met instemming van de aanvrager
  • als het gaat om een activiteit met aanzienlijke gevolgen voor de fysieke leefomgeving EN er worden veel bezwaren van belanghebbenden verwacht

De gemeenteraad kan activiteiten aanwijzen waarbij een adviesaanvraag aan de raad verplicht is. Het ligt voor de hand dat bij die gevallen de uitgebreide procedure moet worden doorlopen. Ook kan een gemeente beleid hebben vastgesteld rond participatie.

Wijzigingsbesluit Omgevingsplan

Als een BOPA niet kan of de gemeente wil dat niet, dan kan een wijziging van het omgevingsplan worden opgesteld. Een principiële keuze daarbij is STOP/TPOD (Standaard Officiële Publicaties/ToepassingsProfielen OmgevingsDocumenten) of TAM-IMRO (Tijdelijke Alternatieve Maatregelen-Informatiemodel Ruimtelijke Ordening). Dit zijn technische eisen.

  • STOP/TPOD is helemaal volgens het nieuwe recht
  • TAM-IMRO is een tijdelijke mogelijkheid om het nog op de oude manier te blijven doen, via ruimtelijkeplannen.nl ->vooralsnog is TAM-IMRO nog mogelijk tot uiterlijk tot 1 januari 2025 (wellicht langer)

STOP/TPOD (Omgevingsplan helemaal volgens het nieuwe recht) kan in onze optiek alleen als:

  • de gemeente werkende software heeft;
  • er bij de gemeente voldoende kennis aanwezig is om met die software het omgevingsplan te wijzigen;
  • er een basis-omgevingsplan is: een basisstructuur, maar liever ook standaard regelsets die wij kunnen ontvangen.

Als dit niet mogelijk is, kan TAM-IMRO worden gebruikt. Dat loopt dus via de oude, bekende software en publicatiewijze. Er zijn dan weer drie varianten (afhankelijk van hoe ver een gemeente is met de voorbereidingen op de Omgevingswet):

  1. Basisvariant
  2. Crisis- en Herstelwet-variant (Chw)
  3. Omgevingswetconforme variant
  • Ad 1 -> De basisvariant is vormvrij. Dat kan zelfs gewoon een ‘bestemmingsplan oude stijl’ zijn. Het heeft wel de voorkeur om toch zoveel mogelijk aan te sluiten bij de structuur van een omgevingsplan.
  • Ad 2 -> De Chw-variant lijkt al meer op een omgevingsplan. Veel gemeenten zijn aan het oefenen met omgevingsplannen binnen de digitale setting van Chw-plannen.
  • Ad 3 -> De derde variant kan worden gebruikt als de gemeente al wel een basis-omgevingsplan klaar heeft, maar de software(kennis) niet op orde is.

Let op!

Voor alle varianten geldt dat wel moet worden voldaan aan de eisen die gelden voor de evenwichtige toedeling van functies aan locaties, aan hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving en de instructieregels van provincie en Rijk.

Tijdelijk omgevingsplan: voorrangsregels of pons

Sinds 1 januari 2024 hebben alle gemeenten van rechtswege een (tijdelijk) omgevingsplan. Alle geldende bestemmingsplannen worden automatisch omgevingsplan. Ook de geurverordening, grondwater- en hemelwaterafvoerverordening en archeologische regels uit de erfgoedverordening maken van rechtswege deel uit van het omgevingsplan.

Ze worden aangevuld met de ‘bruidsschat’: een grote verzameling regels die nu zijn opgenomen in landelijke wetgeving. Dit zijn bijvoorbeeld de regels voor vergunningsvrij bouwen en milieuregels uit het Activiteitenbesluit. Op termijn komen die regels te vervallen en mogen gemeenten die onderwerpen zelf regelen in hun omgevingsplan.

Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om een nieuw permanent omgevingsplan te maken. Tot een gemeente een permanent omgevingsplan heeft, gelden dus de bestemmingsplannen, de genoemde verordeningen en de bruidsschat als tijdelijk omgevingsplan.

Het is de bedoeling dat bij de vaststelling van een wijziging van het omgevingsplan automatisch het ter plaatse geldende stukje omgevingsplan komt te vervallen. Het nieuwe plandeel drukt het oude plandeel eruit. Dat heet ‘de pons’. Helaas werkt dit nu nog niet in de software. Zolang dat het geval is, moeten we in de regels van het nieuwe omgevingsplandeel een ‘voorrangsregeling’ opnemen.  Het nieuwe deel gaat eerst gelden, daarna past het oude deel.

Kruimelgevallen

In de ‘oude’ wet bestond de mogelijkheid om voor een specifiek aantal soorten ontwikkelingen af te wijken van het bestemmingsplan met een reguliere omgevingsvergunningprocedure: de kruimelgevallenregeling. Onder de Omgevingswet moeten deze ontwikkelingen worden gerealiseerd via de BOPA. Omdat de BOPA in eerste instantie ook een reguliere procedure kent, zijn de termijnen op dit punt gelijk.

Wijzigingsbevoegdheden en uitwerkingsplichten

Wijzigingsbevoegdheden en uitwerkingsplichten komen veel voor in bestemmingsplannen. Door toepassing te geven aan deze bevoegdheid/plicht heeft het college van burgemeester en wethouders het mandaat van de raad gekregen om een bestemmingsplan aan te passen. De Omgevingswet kent deze juridische instrumenten niet. Ongebruikte wijzigingsbevoegdheden en uitwerkingsplichten worden automatisch omgezet naar binnenplanse afwijkingsmogelijkheden. Er kunnen dus omgevingsvergunningen worden verleend die passen binnen de regels van een wijzigingsbevoegdheid of uitwerkingsplicht.

Ook kan de gemeenteraad het vaststellen van delen van het omgevingsplan delegeren aan B&W. Veel gemeenten hebben al delegatiebesluiten voorbereid.

Keuzehulp

Wij hebben bovenstaande informatie zo toegankelijk mogelijk samengevat in een beslisschema

  • 3x ‘ja’ = BOPA; 1x of vaker ‘nee’ = ‘Wijzigingsbesluit omgevingsplan’
  • Bij wijzigingsbesluit omgevingsplan -> 3 x ja = STOP/TPOD; 1x of vaker ‘nee’ = TAM-IMRO

Keuzehulp downloaden

Oefenen met de (veranderingen door de) omgevingswet kan op de website Aan de slag met de Omgevingswet

Advies? Mail info@sab.nl of bel 026 – 3576911 ons!

 

 

 

 

Net zo ‘thuis’ als eerst: herstructurering tuindorp

Hoewel bij bouwprojecten in de sociale huursector het credo ‘sober en doelmatig’ vaak geldt, is dat in De Kolkakkerbuurt in Ede zeker niet het geval: hier is uit 155 nieuwbouw- en 50 gerenoveerde woningen een samenhangend geheel ontstaan dat de authentieke sfeer ademt van het oorspronkelijke, groene tuindorp van honderd jaar geleden. ‘Dat heeft de woningstichting knap gedaan!’ oordeelt stedenbouwkundige Arnold Meijer. Collega-stedenbouwkundige Frank Maas is het er helemaal mee eens. 

Een grote variatie in woningtypes die samen tóch een samenhangend buurtje vormen, toepassing van originele elementen zoals metselverbanden, kleur- en materiaalgebruik uit de gesloopte en gerenoveerde woningen. Inpassing van de volwassen bomenrij langs onder andere de Brinkweg. Voor- en zijtuinen met ligusterhagen, appartementengebouwen voor senioren beneden en starters boven, die er met hun ‘doorgetrokken kap’ (doorlopend dak aan de zijkant van het gebouw) uitzien als gewone woningen. Het ambitieuze stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitsplan en inrichtingsplan heeft de opdrachtgever Woonstede, de architecten én de bewoners duidelijk geïnspireerd. Dat voel je als je door de wijk loopt, zelfs nu het voegenzand op het trottoir nog onder je zolen knarst. Net als de bezieling van stedenbouwkundigen Arnold Meijer en Frank Maas trouwens, die bij elke straathoek, elke kopgevel, het ‘groentje’ (een pleintje dat over een paar jaar vast als groen te bestempelen valt) als voorportaal naar de woonbuurt, een verhaal hebben.


Van droom tot realiteit

Knap wat woningcorporatie Woonstede hier heeft neergezet, herhaalt Arnold. Frank en hij begonnen ruim zeven jaar geleden aan de herstructurering van dit tuindorp. ‘Alle ambities en afspraken uit ons stedenbouwkundig en beeldkwaliteitsplan zijn gerealiseerd’, constateert Frank. In de aanloop naar hun stedenbouwkundig plan begonnen de bevlogen stedenbouwkundigen destijds met een uitgebreid onderzoek naar het karakter van de buurt, in opdracht van Woonstede. Daarop volgde een nog uitgebreider participatietraject. ‘De bewoners hadden namelijk een brief gekregen dat alles gesloopt zou worden. Dat had natuurlijk een enorme impact op de gemoedstoestand waarmee bewoners naar onze eerste informatiebijeenkomst kwamen. En misschien vormde die brief juist wel de basis voor een intensief, maar zeer waardevol proces waarin wij samen met bewoners vorm hebben gegeven aan de nieuwe Kolkakkerbuurt’ aldus Arnold.

Talmalaan van visualisatie naar realiteitDe Talmalaan zoals ‘gedroomd’ in het stedenbouwkundig plan, en de daadwerkelijke uitvoering.


Het verhaal van een plek

Vanuit hun persoonlijke drive om een leefomgeving te creëren waar de huidige bewoners zich opnieuw thuis zouden voelen, zetten Arnold en Frank zwaar in op het betrekken van de bewoners bij hun plannen. Arnold: ‘Niet alleen omdat zo’n herstructurering een enorme impact heeft op mensenlevens, maar ook omdat ik graag van de mensen die er leven hoor wat het verhaal van de plek is. Welke waarden willen ze behouden, wat maakt hun buurt “hun buurt”?’

Dat oprechte luisteren heeft geresulteerd in een gedragen plan: 73,6 procent van de huidige bewoners stemde ermee in. ‘Het enige wat echt overeind moest blijven, was het bestaande stratenpatroon’, herinnert Frank zich. ‘De grond is niet van de woningstichting, maar van de gemeente. Op deze manier hoefde er ook geen grondruil plaats te vinden. Op de eerste bewonersavond begonnen we dus met posters van het gebied met daarop alleen een paar lijntjes: de bestaande straten die intact moesten blijven.’

Frank Maas citaat over Kolkakkerbuurt


Nieuw jasje

De stedenbouwkundigen wisten hun opdrachtgever ervan te overtuigen om één volledige straat – de Kolkakkerweg – te renoveren in plaats van te slopen. Dat gebeurde op een bijzondere manier door de vijftig originele woningen een ‘nieuw jasje’ aan te trekken: op een isolerende laag werden in strips gezaagde gevelstenen aangebracht, gelijk aan de metselstenen die ook voor de nieuwbouw van de rest van de wijk zijn gebruikt. Zo sluiten de gevels perfect aan bij de nieuwbouw in de rest van het tuindorp. ‘De woningen vanbinnen isoleren bleek te veel ruimteverlies op te leveren. Daarmee bleef de gebruikswaarde niet overeind. Dus moesten we wat anders verzinnen’, legt Frank uit.

 

Aanpassingen aan de huizen op de Kolkakkerweg
Alle 50 woningen aan de Kolkakkerweg kregen een nieuw, isolerend jasje. Eenmaal volgroeid zorgen de nieuw aangeplante ligusterhagen straks voor groene erfafscheidingen die vogels en insecten aantrekken.


Oorspronkelijke compositie

Waarom wilden Frank en Arnold nu juist de Kolkakkerweg overeind houden? Arnold wijst en gebaart enthousiast om zich heen. ‘Deze straat heeft eigenlijk alle woningtypes die ooit in dit tuindorp stonden. Dus als je zo’n straat spaart, dan heb je in één keer alle architectonische verschijningsvormen te pakken. Je ziet dat hier nog in enige mate sprake is van een “ensemble”; de compositie van de oorspronkelijke buurt houd je daarbij overeind. De gerenoveerde Kolkakkerweg begint en eindigt bijvoorbeeld met een naar voren geschoven kop van een huizenblok. Om die lijn terug te laten komen in de nieuwbouw zijn ook daar de “koppen” van de hoekwoningen eruit gedrukt en met elkaar uitgelijnd. Zo komen tegelijkertijd de achtertuinen van de hoekwoningen in de straten die er haaks op staan, niet te veel in beeld.’

overzicht van de woonwijk met voorbeelden
Kolkakkerbuurt zoals Frank en Arnold haar ontwierpen, mede op basis van diverse bewonersbijeenkomsten.

Het geheel van gerenoveerde woningen en nieuwbouw vertoont precies die samenhang die zo karakteristiek is voor een tuindorp. Die samenhang zit ‘m ook in de details die de stedenbouwkundige adviseerden terug te laten komen, laten Frank en Arnold zien. Frank wijst op de originele ‘schildjes’ met verschillende dieren boven de voordeuren aan de Talmalaan en de oorspronkelijke metselverbanden die zijn teruggebracht in alle gevels.

Arnold strijkt met zijn vingertoppen langs de jonge takken van een ligusterhaag. ‘Dat de woningstichting ook tussen de voortuinen ligusterhagen heeft geplant, is best bijzonder. Als ze volgroeid zijn, werkt dit heel goed. Zo onttrekken ze bijvoorbeeld de afvalcontainers die je nu nog zo duidelijk in voortuinen ziet staan, straks aan het zicht. In de achtertuinen creëren de hagen als ze volgroeid zijn privacy én een bepaalde rust in het beeld. Tegelijkertijd kun je over de heg heen een praatje met de buren maken.’ Bijkomend voordeel: ligusterhagen zijn goed voor de biodiversiteit als je ze niet te vaak snoeit om bloemen en bessen te kunnen ontwikkelen.

Ligusterhaag en metsel in de Kolkakkerbuurt in Ede
De oorspronkelijke ‘dierenschildjes’ uit de gesloopte woningen prijken boven de voordeuren in de Talmalaan, de metselverbanden die terug zijn aangebracht en de ligusterhagen die straks de containers aan het zicht onttrekken.


‘Groentje’ als voorportaal

Last but not least: de entree van de wijk, het ‘groentje’ (vaktaal voor parkje of groen pleintje). Frank: ‘De bewoners wilden graag een ontmoetingsplek, wij wilden een soort voorportaal naar de buurt creëren. De Verlengde Maanderweg die erlangs loopt, wordt fietsvriendelijk ingericht. Zo kom je als fietser, voetganger of automobilist echt “aan” in de buurt, via de groene entree van het tuindorp.’

De Verlengde Maanderweg in de Kolkakkerbuurt in Ede

Wat Arnold en Frank er in zijn totaliteit van vinden, als ze door de Kolkakkerbuurt lopen? Arnold: ‘Het doel – er een samenhangende buurt van maken zoals het oorspronkelijke tuindorp – is behaald. Om dat te bereiken binnen de sociale huursector is bijzonder. Als ik in de buurt ben, dan kom hier graag nog eens kijken. Zeker als de nieuwe beplanting een beetje volgroeid is. Dan is het hier heel fraai, denk ik.’ Frank: ‘Ik spreek altijd graag nog eens oorspronkelijke bewoners op straat aan, met wie we het plan samen hebben gemaakt. Waar eerst veel weerstand zat en je hun onzekerheid voelde, heerst er nu vooral trots op de nieuwe buurt. Daar ben ik blij mee.’

 

Arnold Meijer citaat over Kolkakkerbuurt

 

‘Dit is mijn buurt’

Vierenzestig jaar woont Marinus Jacobs al in ‘zijn’ Kolkakkerbuurt. Hij maakte de eerdere renovatie in de jaren zeventig van de vorige eeuw nog mee, die een stuk minder grondig was. Ook bij de herstructurering was hij vanaf het begin betrokken: vanaf de allereerste bewonersavonden tot de feestelijke oplevering.

Hij heeft weliswaar wat kritische kanttekeningen bij de herindeling van zijn ‘nieuwe’ oude woning (‘ik ben van drie naar twee slaapkamers en een berghok gegaan!’), al met al vindt hij dat hij erop vooruitgegaan is. ‘Deze woningen waren ontzaglijk tochtig, de stookkosten waren hoog, dat is nu allemaal veel beter.’ Buurtbewoners die ‘vanbuiten’ naar de Kolkakkerbuurt zijn gekomen, kent hij nog lang niet allemaal. ‘Een hoop van de vroegere bewoners zijn vertrokken, omdat ze al op leeftijd waren en ertegen op zagen om twee keer te moeten verhuizen (naar een tijdelijke woning en naar de gerenoveerde woning, red.).’

De grootste winst ligt voor Marinus misschien wel op het sociale vlak: dankzij de participatieavonden en de verhuizingen leerde hij nieuwe buurtbewoners kennen én de ‘oude’ bewoners leerde hij nog beter kennen.

‘Het rare is: vóór de renovatie waren er mensen die hier al jaren woonden die je met de kont nog niet aankeken als je ze tegenkwam! Na de renovatie en alle bewonersavonden werd het echt een compact groepje dat elkaar hielp met verhuizen en alles. Dat is mooi.’

Dat ‘naar elkaar omkijken’ verspreidt zich van de oudere naar de jongere bewoners, merkt Marinus. ‘Het is een gezellige buurt. Als er wat is, dan komen de ouderen altijd naar elkaar toe. En ook de jongeren vragen steeds vaker of ze iets voor je kunnen doen. Mooi is dat. Ik woon hier goed. Ik zou echt nooit in een flat willen wonen. Dit is mijn buurt.’


Tuindorp

Als tegenwicht voor verpauperde arbeiderswijken in grote steden bouwden woningcorporaties, gemeenten en soms ook ondernemers vanaf de jaren twintig in de vorige eeuw tuindorpen: stadswijken met een dorps karakter of nieuwe buurten in dorpen, waar arbeiders zich vlakbij hun werk konden vestigen in een relatief groene omgeving. Kenmerkend waren de samenhangende bouwstijl van de gezinswoningen met diepe achtertuinen en een voortuin. In de praktijk bleken lang niet alle arbeiders in de buurt van hun werk te willen wonen. Ook trok de hoge kwaliteit van de woningen in de tuindorpen veel middenklasse-groepen aan. Op een paar koopwoningen na die Woonstede van de hand deed bestaat de Kolkakkerbuurt in Ede geheel uit sociale huurwoningen.

Omgevingsvisie Heumen

Daar is -ie dan: de plankaart van de definitief vastgestelde Omgevingsvisie voor de veelzijdige gemeente Heumen!

Wij zijn al voor meerdere gemeentes aan de slag gegaan met het ontwikkelen van een Omgevingsvisie, met het oog op de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Gemeentes moeten vóór 2027 een Omgevingsvisie hebben vastgesteld.

Gemeente Heumen vroeg ons in 2019 om mee te denken over een integrale toekomstvisie voor de leefomgeving: de Omgevingsvisie Heumen. Dit is de opvolger van de gemeentelijke structuurvisie. Belangrijk verschil is de integraliteit van een omgevingsvisie: hierin schetsen gemeentes hun ambities en doelen voor diverse thema’s zoals water, milieu, cultureel erfgoed en gezondheid in relatie tot de leefomgeving.

Het maken van een Omgevingsvisie is een interessant, intensief en omvangrijk proces. Dit zijn we in gesprek met inwoners, andere belanghebbenden en de politiek aangegaan in drie fasen:

1. Verkenning: in de eerste fase hebben we de kwaliteiten en de belangrijkste opgaven voor de toekomst per thema bekeken. Deze zijn benoemd in de Ansichtkaart van Heumen. De Ansichtkaart vormde het vertrekpunt voor de 2e fase; het opstellen van een Koersdocument.

2. Koersdocument Omgevingsvisie: in de tweede fase bepaalden we de inhoudelijke koers voor de Omgevingsvisie. Er is een keuze gemaakt over de richting van toekomstige ontwikkelingen in de gemeente Heumen. De doelstellingen en ambities voor de toekomst zijn vastgelegd in het Koersdocument Omgevingsvisie. De gemeenteraad heeft het Koersdocument eind vorig jaar vastgesteld

3. Omgevingsvisie: het Koersdocument Omgevingsvisie is de afgelopen maanden uitgewerkt tot een volledige Omgevingsvisie.

Inmiddels ligt er een mooie, integrale visie waar de gemeente Heumen trots op kan zijn. In onze nieuwsbrief gaan wij binnenkort verder in op de Omgevingsvisie Heumen, ter illustratie van het hele proces rond de totstandkoming van een Omgevingsvisie. De hele Omgevingsvisie kun je hier via de link bekijken.

 

 

 

Experiment Omgevingswet: natuurinclusief bouwen concreet gemaakt

Nu zie je alleen nog een weiland, straks verrijzen hier zo’n 550 woningen en een aantal maatschappelijke voorzieningen. Het bestemmingsplan voor de wijk Het Opbroek Oost in de Gemeente Rijssen-Holten is recent  vastgesteld door de gemeenteraad. Bijzonder positief, want dit is niet zomaar een plan. Door gebruik te maken van de experimenteerstatus onder de Crisis- en herstelwet kunnen we nu al mogelijkheden benutten uit de Omgevingswet.

Een van onze planologen en tevens de projectleider was volop betrokken bij de totstandkoming van dit plan. ‘In opdracht van de gemeente maakten wij eerder al de structuurvisie voor Het Opbroek Oost. Dat we daarna met het bestemmingsplan aan de slag mochten is dan extra leuk, zo blijf je betrokken bij deze gebiedsontwikkeling. De experimenteerstatus gaf daarbij inhoudelijk ook interessante mogelijkheden voor het bestemmingsplan. Zo gaf het een mooie gelegenheid om concreet invulling te geven aan de ambities op het gebied van natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie. We hebben bijvoorbeeld beleidsregels opgesteld voor natuurinclusief bouwen. Elke omgevingsvergunning voor het bouwen moet voldoen aan die beleidsregels.’

Basispakket en keuzebuffet

Wat houden die beleidsregels dan in? Een van onze ecologen, pakt de ‘Handreiking natuurinclusief bouwen’ erbij waaraan hij heeft meegewerkt. ‘Ieder bouwplan in Het Opbroek Oost moet voldoen aan een basispakket met natuurinclusieve maatregelen’, weet hij. ‘Parkeerplaatsen op eigen terrein moet je uitvoeren in waterpasserende bestrating of halfverharding, zodat regenwater zijn weg naar de bodem weet te vinden. Verder krijgt elke woning twee inbouwstenen voor een nestje van de gierzwaluw, een regenton met een inhoud van minimaal 200 liter en gebruiken we inheemse groene hagen als erfafscheiding als deze grenst aan openbaar toegankelijk gebied.’

geschikte dakranden voor broedvogels en natuurlijke hagen als erfafscheiding zijn enkele van de natuurinclusieve maatregelen uit de Handreiking natuurinclusief bouwen van de gemeente Rijssen-Holten

Daarnaast kun je een aantal maatregelen kiezen uit het zogenaamde ‘pluspakket’, waarbij gewerkt wordt met een puntensysteem. Dit is een soort keuzebuffet waaruit je maatregelen moet kiezen ter waarde van tien punten, legt onze ecoloog uit. ‘Je kunt bijvoorbeeld een totaalpakket kiezen om de huismus te verleiden tot het bouwen van een nestje in jouw tuin. Je realiseert dan zowel geschikte nestlocaties als geschikt leef- en foerageergebied. Dat plan is meteen goed voor tien punten. Daarmee voldoe je dus meteen aan de eisen voor het pluspakket van de beleidsregel “natuurinclusief bouwen”. Huismussen zijn nog een vrij algemene soort, maar ze zijn wel beschermd omdat ze de laatste tientallen jaren sterk in aantal achteruit zijn gegaan. Er is namelijk steeds minder geschikt leefgebied in tuinen te vinden.’

Dag weiland, hallo biodiversiteit

Straks moet een frisgroen weiland weliswaar plaatsmaken voor een woonwijk, maar er komt dus een grotere biodiversiteit voor terug, vertelt Henri Wessels die als verantwoordelijke voor Omgevingszaken vanuit de gemeente het project leidt. ‘Vanuit onze ambitie om natuurinclusief en klimaatadaptief te bouwen klopten wij aan bij jullie bureau vanwege jullie brede team met planologen, ecologen, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten. Onze samenwerking gaat al heel wat jaartjes terug. Jullie bieden niet alleen hoge kwaliteit, in mijn ervaring denken jullie ook altijd goed mee over nieuwe mogelijkheden.’

Natuurinclusiviteit en klimaatadaptiviteit heeft SAB ook hoog in het vaandel staan, waar de afweging tussen verschillende belangen van betrokken partijen dit toelaat. ‘Toen ik onze groene en duurzame ambities bij jullie projectleider ter sprake bracht, is hij meteen gaan overleggen met jullie ecologenteam. Dat heeft uiteindelijk geleid tot de “Handreiking natuurinclusief bouwen”. Daarin staat dus heel helder verwoord én verbeeld hoe je die regels kunt omzetten in praktische toepassingen, zoals jullie ecoloog ook al uitlegt.’ Dat het proces tot nu toe zo soepel is verlopen, heeft veel te maken met de kwaliteit van het plan en de praktische toepasbaarheid van de regels, maar ook met de aandacht die er is geweest voor het meenemen van de omwonenden in het proces, is Henri’s inschatting.

Raamwerk van oude zandwegen

Op het gebied van klimaatadaptatie is in Het Opbroek Oost een aantal maatregelen genomen. Henri: ‘De opvang van regenwater bijvoorbeeld in de verplichte watertonnen en het type bestrating dat regenwater kan doorlaten (zoals onze ecoloog hierboven ook uitlegt, red.). Hittestress gaan we tegen door het groen te klusteren – dus groepjes bomen te plaatsen – in plaats van deze door de wijk te spreiden.’ Dit gebeurt door gebruik te maken van het al aanwezige groen én door extra bomen te planten, legt Henri uit. ‘We behouden de oude structuur van de zandwegen waarlangs volwassen bomen staan. Daar planten we nieuwe bomen én wat ruiger groen bij. Dat laatste is goed voor de biodiversiteit, doordat het aantrekkelijk is voor verschillende inheemse insecten. Het raamwerk van die oude zandwegen transformeren we tot langzaamverkeersroutes. Over tien jaar zul je van bovenaf met een drone heel mooi kunnen zien hoe de oude routes gelopen hebben.’

Het raamwerk van oude zandwegen in Het Opbroek Oost blijft intact en transformeert tot een netwerk van langzaamverkeersroutes.
Het raamwerk van oude zandwegen in Het Opbroek Oost blijft intact en transformeert tot een netwerk van langzaamverkeersroutes.

De Overijsselse gemeente Rijssen-Holten krijgt straks een natuurinclusieve, toekomstbestendige woonwijk die mooi is ingepast in de cultuurhistorische landschapsstructuren. En SAB maakt het bestemmingsplan voor een tweede woonwijk op het voormalige industrieterrein de Kol, waar dezelfde natuurinclusieve, klimaatadaptieve beleidsregels gelden. ‘Daar zijn wij best trots op’, besluit Henri.

 #Omgevingswet #natuurinclusief #klimaatadaptie

Junior milieuplanologen op cursus: zelf ervaren, nóg beter leren adviseren

Ooit wel eens in een ‘dode kamer’ geweest? Hoe klinkt dat als al het geluid maximaal geabsorbeerd wordt? Waarom vallen bezoekers vaak (bijna) flauw, of houden veel mensen het er zonder licht en helemaal alleen nog geen minuut vol?

Om onze junior milieuplanologen nóg beter in staat te stellen zo effectief mogelijk te adviseren, is het goed om hen bepaalde effecten zelf eens te laten ondervinden. Zoals de effecten van akoestische maatregelen. Als onderdeel van een basiscursus ‘Geluid’ brachten onze junior milieuplanologen een bezoek aan de Dode Kamer aan de TU Delft, onder begeleiding van Wim van Keulen, docent Milieugeluid. Ook doken ze een galmkamer in, wat zo ongeveer het tegenovergestelde is van de Dode Kamer. Zo konden onze adviseurs-in-de-dop zelf ervaren wat nu eigenlijk het effect is van geluidsdempende en -versterkende maatregelen

Heftig
Het effect van die maximale geluidsabsorptie bleek best heftig, vond junior milieuplanoloog @karelraats. ‘Je hoort je eigen hart kloppen, je bloed suizen, en je oren ervaren een eigenaardig gevoel van druk. Als je daarnaast ook alleen en zonder licht zit, ben je nog nooit zo alleen geweest met je eigen gedachten.’ Gelukkig viel er niemand flauw.

Echo, echo, echo…
Ook het tegenovergestelde – het effect op je zintuigen van geluidsgolven weerkaatsende – objecten in een ruimte bleek bijzonder. Versta je elkaar nog wel als alles wat je zegt maximaal gereflecteerd wordt? Dat was een uitdaging volgens Joost, Karel, Aimeric en Eline.In de galmkamer van TU Delft worden geluidsgolven maximaal gereflecteerd.

Zoals hierboven genoemd was deze ervaringsmiddag bij de TU Delft onderdeel van een basiscursus ‘Geluid’. Daar leren onze junior milieuplanologen onder andere decibels gevoelsmatig kennen en doen zij belangrijke aanvullende kennis op, zoals de zin en onzin van geluidsmaatregelen en de grondbeginselen van psychofysica (de menselijke beleving van geluid).

#levenlangleren #geluid #milieuplanoloog #dodekamer #galmkamer @TUDelft

 

Participatie als sociale specie voor ruimtelijke opgaven

Ruimtelijke ontwikkeling vraagt om een samenspel tussen partijen met vaak uiteenlopende belangen.  Steeds vaker wordt participatie daarbij zelfs voorgeschreven via wet- en regelgeving, zoals straks in de Omgevingswet. Maar voor een stedenbouwkundige of planoloog met een béétje beroepseer is die wetgeving niet de belangrijkste drijfveer.

Participatie is in ons vakgebied al decennia een belangrijk instrument om tot een breed gedragen plan te komen. Als straks de Omgevingswet ingaat, zijn overheden ook echt verplicht om bij bepaalde plannen aan te geven wie zij hierbij hebben betrokken, wat de uitkomsten daarvan zijn en hoe zij invulling geven aan hun participatiebeleid.

Woningcorporaties met een sociaalmaatschappelijke opdracht, commerciële projectontwikkelaars, ondernemers die zich willen vestigen op een nieuw industrieterrein, toekomstige bewoners van een woningbouwproject die zich vooral ergens thuis willen voelen, gemeenten, hoeders van historische waarden en diersoorten die bescherming verdienen: hoe kom je samen tot een optimale leefomgeving voor zo veel mogelijk betrokkenen?

Het antwoord op die vraag begint bij oprechte interesse in de mensen voor wie je leefomgevingen creëert, vindt Arnold Meijer, senior stedenbouwkundige en partner bij SAB adviseurs in ruimtelijke ontwikkeling. ‘Als stedenbouwkundige wil ik mooie en toekomstbestendige plannen maken waarin in de volle breedte aandacht is voor aspecten die wij én de samenleving waar wij deel van uitmaken, belangrijk vinden! Daarom wil ik zo vroeg mogelijk in gesprek gaan met alle betrokkenen.’

Impact op mensenlevens
Zijn plannen kunnen een enorme impact hebben op mensenlevens, realiseert Arnold zich. ‘Neem bijvoorbeeld mensen die door hun sociaaleconomische positie niet echt zelf aan het stuur van hun leven zitten bij een basisrecht als wonen. Daar wil ik als stedenbouwkundige mijn uiterste best voor doen! Als je bent aangewezen op een sociale huurwoning en de woningbouwvereniging kondigt aan dat ze jouw buurt gaan slopen of renoveren; dat betekent nogal wat!’ Hij is even stil, alsof hij de betekenis van zijn woorden nog even goed wil laten landen.

‘In zo’n geval ben ik het liefst al op de hoogte van de inhoud van het sociaal plan dat de woningcorporatie moet hebben bij sloop of renovatie. Daarin worden de rechten van de huurders vastgelegd: hebben mensen recht op terugkeer? En zo ja, hoe? Mensen meteen betrekken bij het bespreken van de mogelijkheden en beperkingen heeft veel invloed op de gemoedstoestand waarmee ze naar een eerste informatieavond komen. Meedenken over de toekomst van “hun” buurt willen mensen altijd, zolang ze zich maar serieus genomen voelen.’

Zo herinnert Arnold zich een project waarbij bewoners al vóór de eerste informatiebijeenkomst een brief op hun deurmat vonden met de mededeling dat hun buurt zou worden gesloopt. ‘Alles weg, waar jij al jaren woont met je buren, misschien wel bent opgegroeid! Natuurlijk kun je het nooit iedereen helemaal naar de zin maken. Maar als je op zo’n manier begint, kun je je voorstellen dat het extra moeilijk wordt om samen nog tot een gedragen plan te komen.’

Snorharen 
Met een weldoordacht participatietraject kun je wensen en ideeën ophalen van de betrokkenen, hun creativiteit aanboren en verwachtingen managen over de invloed die ze kunnen uitoefenen. Zo vroeg mogelijk je snorharen gebruiken kan ook zienswijzen achteraf voorkomen. Dat hebben Arnold en zijn collega-stedenbouwkundige Frank Maas inmiddels wel geleerd. Hun samenwerking gaat al ruim vijftien jaar terug. In die tijd hebben ze een doeltreffende aanpak ontwikkeld om bewoners bij hun plannen te betrekken. Frank: ‘Wij zijn ooit eens de Rozenbuurt in Nijmegen ingegaan, een kleine volksbuurt die op de lijst stond om gesloopt dan wel gerenoveerd te worden. We wilden zien, horen, ervaren hoe mensen er samenleefden. Op basis van gesprekken hebben wij dat toen in kaart gebracht als basis voor een stedenbouwkundig plan.’ In de jaren erna hebben Arnold en Frank deze persoonlijke benadering verder ontwikkeld, waarbij ze bewoners onder andere laten puzzelen met schaalmodellen van woningen, groen en voorzieningen op posters van het plangebied. Welke waarden en kenmerken zien ze graag terugkomen in hun nieuwe woonbuurt (zoals ‘een open buurt’, ‘variatie’), welk type woningen zouden zij op welke plekken willen terugzien?

Concreet en tastbaar
Bij een volgende bijeenkomst keren Arnold en Frank terug met maquettes van verschillende scenario’s, die als “puzzelstukken” in de omliggende bebouwing te plaatsen zijn. Een lekker concrete, tastbare manier om je plannen te presenteren. Arnold: ‘Ik hou wel van maquettes, omdat deze de ruimtelijkheid van je plan heel goed laten zien. Je kunt zo een veel concreter beeld geven van de opbouw van je stedenbouwkundige plan, en meerdere mogelijkheden naast elkaar laten zien.’

De Kolkakkerbuurt, een tuindorp in Ede en de Oranjebuurt in Breukelen zijn hiervan twee mooie voorbeelden.

(foto links) Marinus Jacobs woont al 64 jaar in de Kolkakkerbuurt, Ede. Als lid van de bewonerscommissie was hij bij alle informatie- en bewonersavonden om mee te denken over de renovatie en nieuwbouw in ‘zijn’ tuindorp. Hij heeft een hele map vol met knipsels uit kranten, informatiebulletins en van de bewonersavonden verzameld.

‘Veel buurtbewoners heb ik echt beter leren kennen tijdens het hele proces van plannen maken, sloop en renovatie en het verhuizen naar onze nieuwe oude buurt! Wat het rare is: voor de renovatie waren er mensen die hier al jaren woonden en als je die tegenkwam, dan keken ze je met de kont nog niet aan! Na de renovatie en alle bewonersavonden ontstond echt een kluitje van betrokken bewoners: we hielpen elkaar met de verhuizingen, we hadden het over de plannen en we kijken een beetje naar elkaar om. Hartstikke mooi!’

In Breukelen worden de bewoners al vroeg meegenomen in het proces en zien ze de noodzaak van de sloop en renovatie van hun buurt. Frank wordt zichtbaar enthousiast als hij terugdenkt aan de eerste bewonersbijeenkomst. ‘Dat was heel bijzonder: iedereen dacht in mogelijkheden. Wij kwamen terug met een heleboel nuttige feedback. Dan ga je vol energie aan de slag met de eerste ontwerpen om te komen tot een breed gedragen stedenbouwkundige visie!’

Alternatieven bij grote groepen
Bij honderden deelnemers aan een bewoners- en omwonendenavond wordt de aanpak met posters, schaalmodellen en maquettes wel een uitdaging. Als je het op die manier aanpakt, heb je echt wel een begeleider per tafel van zo’n acht deelnemers nodig. Maar er zijn goede alternatieven, vindt landschapsarchitect Vera Hetem. ‘We werken ook wel met een vereenvoudigde vorm van deze aanpak door mensen Post-Its met hun wensen te laten plakken op posters van het plangebied. Bij de volgende bijeenkomst laten we dan de voorstellen van de bewoners in uitgewerkte ontwerpschetsen zien op posters of een beeldscherm.’

Ook gebruiken Vera en haar collega-ontwerpers graag een alternatief dat populair werd in ‘coronatijd’: de Mentimeter.

Met deze interactieve presentatiesoftware kunnen mensen ‘live’ tijdens een bijeenkomst feedback geven op vragen en stellingen via hun telefoon, tablet of laptop. Anoniem, maar de reacties verschijnen wel ‘real time’ op het beeldscherm. In ‘coronatijd’ gebeurde dit dus volledig online tijdens Teams-bijeenkomsten. Vera ziet een duidelijk voordeel aan het gebruik van de Mentimeter: ‘Je haalt in één keer feedback op van de hele groep. Als je in kleinere groepjes aan de slag gaat, dan kan de sfeer en input per tafel best verschillen; met de Mentimeter ziet iedereen het totaalplaatje van de hele groep verschijnen. En nog een voordeel: degenen die normaalgesprokken stil op de achterste rij zitten te luisteren, geven nu ook hun mening. Daarnaast durven sommigen zich eerlijker uit te spreken, denk ik. Daarmee wordt ons onderzoek representatiever.’

Ruimtelijke visie
In de gemeente Gemert-Bakel gebruikt projectleider en stedenbouwkundig ontwerper Lotte van Veldhuizen de Mentimeter. Deze groene, historische gemeente in Brabant ziet zich voor een flinke woningbouwopgave gesteld. De komende tien jaar moeten er 2.400 woningen bijkomen binnen een gemeente van 31.364 inwoners (jan. 2023). SAB helpt  de gemeente met het opstellen van een ruimtelijke visie voor Deel-Groenesteeg. Lotte: ‘We onderzoeken of er in dit gebied 500 tot 800 woningen gerealiseerd kunnen worden. Dat zou een flinke tegemoetkoming zijn aan de woningbehoefte.’

Er is nog geen ruimtelijke visie voor dit gebied, dat nu nog grotendeels een agrarische bestemming heeft én gedeeltelijk buitenstedelijk gelegen is.

(Foto inloop 2e bewonersavond 15-5-2023, v.l.n.r. : projectleider / stedenbouwkundig ontwerper Lotte van Veldhuizen van SAB, een bewoner, projectleider gemeente Gemert-Bakel Sander Kern, bewoner, wethouder Hanneke Koppens)

Natuurlijk gaat Lottes onderzoek veel verder dan alleen het ophalen van input tijdens bewonersavonden. ‘We bekijken met ons projectteam goed welke bestaande kwaliteiten, kansen en knelpunten er in het gebied zijn. En voordat we een visie of ontwerp maken, willen wij ook de wensen en ideeën van belanghebbenden onderzoeken.’ Na een eerste informatieavond voor de huidige omwonenden en grondeigenaren van het gebied vond op 15 mei een breder toegankelijke bijeenkomst plaats voor alle geïnteresseerden. Enkele tientallen aanwezigen beantwoordden vragen en stellingen, bijvoorbeeld aan welke woningtypes behoefte is, welke eigenschappen van het huidige gebied behouden moeten blijven en welke parkeermogelijkheden er moeten komen. Na de informatieavond is de Mentimeter twee weken lang nog online in te vullen op de projectpagina, om zo veel mogelijk mensen uit de regio de kans te geven hun wensen en ideeën te delen.

En dan is het weer aan Lotte en haar projectteam om aan de slag te gaan met die input. ‘In een volgende bijeenkomst leggen wij op basis van die input een concept-visie voor. Daarbij laten we zien hoe we de verzamelde wensen en ideeën verwerkt hebben en is er uiteraard ruimte om de visie verder aan te scherpen.’

Theorie, praktijk en gevoel
‘Bij bepaalde onderwerpen zijn er grote verschillen tussen theorie, praktijk en gevoel, zoals bijvoorbeeld over het thema verkeer’,  is de ervaring van onze planoloog. ‘Mensen die in het plangebied wonen vinden de toegangswegen bijvoorbeeld vaak te druk, verkeersspecialisten constateren iets anders.’ Lotte knikt. ‘Daarom benadruk ik tijdens het presenteren van de Mentimeter-vragen ook dat wij juist de ervaringen van de mensen die nu al in het gebied wonen, serieus nemen. En is het zaak om goed onderzoek te verrichten, juist ook op die gevoelig liggende thema’s. Wij zetten onze voelsprieten natuurlijk veel breder uit dan alleen op dit soort bijeenkomsten.’

Goed begin
In maart 2023 presenteerde onderzoeker Jetske Bouma van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) het rapport ‘Betrokken burgers, onmisbaar voor een toekomstbestendige leefomgeving’. De scope van het rapport is veel breder dan ruimtelijke ontwikkeling alleen en gaat specifiek over burgerparticipatie. Toch is het een interessant onderzoek om hier aan te halen, omdat Jetske onder meer benoemt hoe in de ruimtelijke ordening en stedenbouw al veel ervaring is opgedaan met ‘breed luisteren’ en een bottom-up benadering, iets wat bijvoorbeeld in klimaatbeleid de laatste jaren pas op gang komt. En met het visueel maken van informatie, waarmee je een bredere doelgroep kunt bereiken. Het belang van wat Arnold Meijer ‘je snorharen gebruiken’ en Lotte van Veldhuizen ‘je voelsprieten uitzetten’ noemt.

Een goed begin is het halve werk. Bij ruimtelijke opgaven is zo vroeg mogelijk écht luisteren naar alle geluiden van alle betrokkenen, essentieel om tot een gedragen plan te komen. Dus ook naar weerstanden, eigen burgerinitiatieven en belangengroepen. Het doel is niet ‘consensus’, maar je best doen om een zo prettig en gezond mogelijke leefomgeving te creëren voor zo veel mogelijk mensen, met oog voor de al aanwezige bebouwde en natuurlijke omgeving.

Das een kwestie van goede maatregelen

In Nederland was geen enkel ander dier dit voorjaar zo prominent in het nieuws als de das. Deze inheemse roofdiertjes bezorgden treinreizigers in Friesland en Brabant flink wat vertraging. Door uitbreiding van onze dorpen en steden is het leefgebied van de das steeds kleiner geworden. En waar bouwen dassen graag een burcht voor hun familie? Bij voorkeur op hoog en droog gelegen plekken, lekker ver weg van grondwater. In een talud van een treinspoor bijvoorbeeld.

Ook onze opdrachtgevers krijgen bij hun ruimtelijke plannen regelmatig te maken met de das. Als onze ecologen sporen tegenkomen – burchten, graafactiviteit, wissels (=vaste paden door hun gebied), dassenhaar aan prikkeldraad enzovoorts – dan plaatsen we minstens zes weken cameravallen. Zo komen onze ecologen meer te weten over hoeveel dassen er leven en waar ze zich bevinden. Een cameraval klinkt overigens enger dan het is; het is gewoon een wildcamera die dag en nacht opnames maakt bij elke (met infrarood) geregistreerde beweging van iets wat warmte uitstraalt. Het lijfje van een das bijvoorbeeld. Dat leverde onderstaand filmpje op in het plangebied van een van onze opdrachtgever. Eigenlijk zijn het aan elkaar geplakte foto’s van een ijverig gravende das, eerder gedeeld op onze LinkedIn-pagina.

De aanwezigheid van een das(senfamilie) hoeft je ruimtelijke plannen zeker niet te dwarsbomen. Wel moet je maatregelen nemen om de das zo min mogelijk te storen in zijn leefgebied. Zo mag je bijvoorbeeld alleen overdag werkzaamheden uitvoeren (de das is een nachtdier!) en is tuinverlichting bij dassengebied maar beperkt toegestaan. Een projectontwikkelaar moet genoeg groen aanleggen of intact houden (struikgewas, grasland etc.) waar de das lekker kan struinen.

Hoewel je een dassenburcht in principe niet mag verwijderen, is het wel mogelijk om hiervoor een ontheffing te krijgen als de volksgezondheid of een ander groot publiek belang in het geding is. Dit was bijvoorbeeld het geval in Friesland en Brabant, waar dassenburchten de stabiliteit van het spoor bedreigden. De dassen in Friesland krijgen een alternatief onderkomen: een door mensen gemaakte ‘kunstburcht’. En deze goedzakjes verdienen onze goodwill ook: wat wij kunnen leren van de das is dat ze elkaars grenzen – gemarkeerd door geur- en ontlastingssporen – in principe respecteren. Soms vechten ze (in paartijd of om de hiërarchie), maar verder zijn dassen sociale dieren met binnen hun ‘clan’ sterke vriendschapsbanden. Ook gedogen ze bijvoorbeeld muizen, bunzingen en vossen in hun burcht.

De moraal van het verhaal: bivakkeert de beschermde das in je plangebied? Laat je dan adviseren door onze ecologen. Als beloning zullen we deze mooie zwartwitte snoetjes nog lang blijven tegenkomen in Nederland.

Metamorfose industrieterrein in duurzame woonbuurt

Er was eens een jongeman van begin twintig, Johannes Aberson. In 1847 begon hij zijn eigen ijzersmederij in het Overijsselse Olst. Later zou dit het begin blijken van een bloeiende machinefabriek voor onder andere baksteenpersen. De naam van de gevarieerde woonbuurt die nu gaat verrijzen op het voormalige fabrieksterrein refereert aan het bijzondere verleden van de locatie: De Steenpers. ‘Het had best wat voeten in aarde om tot hier te komen’, vertelt stedenbouwkundig ontwerper Lotte van Veldhuizen van SAB adviseurs in ruimtelijke ontwikkeling. Luuk Nikkels van Nikkels Projecten knikt. ‘Maar het is de moeite waard geweest: straks staat hier een duurzame, eigentijdse woonbuurt waar starters, gezinnen en ouderen allemaal een plekje vinden.’

De oude fabriekshallen (foto: Nikkels)

Eerst gaan we nog even terug in de tijd voor een stukje geschiedenis bij het plangebied: twintig jaar na de start van zijn succesvolle smederij in Olst ontwierp Johannes Aberson in 1867 zelf een baksteenpers. Hiermee wist hij de diverse kleisoorten van het Nederlandse rivierenlandschap veel efficiënter tot robuuste stenen te persen. De pers werd een landelijk succes en Aberson bouwde zijn onderneming uit tot een machinefabriek. Zijn zonen en kleinzonen brachten het bedrijf in de eeuw die volgde verder tot bloei. Waar de meeste steenfabrieken langs de IJssel hun deuren allang hadden moeten sluiten, draaide de Abersonfabriek in Olst tot 1996. Dit bijzondere verhaal is zelfs opgenomen in de Canon van Nederland vanwege de cultuurhistorische waarde voor de IJsselstreek.

Geen wonder dus dat dit stukje geschiedenis terugkomt in de naam van de nieuwe woonbuurt die straks verschijnt op het voormalige fabrieksterrein, een groenrand en een paar agrarische percelen. In De Steenpers kan een uiteenlopende doelgroep van starters tot senioren straks fijn wonen in een dorpse, groene sfeer. Hier komt een mooie buurt met halfvrijstaande en rijtjeswoningen plus een aantal vrije kavels (ongeveer tweederde koop-, eenderde sociale huurwoningen). De duurzame wijk wordt natuurlijk gasloos aangelegd met warmtepompen en zonnepanelen.

Groen, duurzaam en sociaal
De buurt is stedenbouwkundig zo ontworpen dat de hiermee ontstane nieuwe dorpsrand mooi overgaat in het omliggende landschap. Daarmee sluit het plan aan bij de cultuurhistorische ambitie van de provincie Overijssel. Lotte, senior stedenbouwkundig ontwerper en projectleider bij SAB: ‘Met het stedenbouwkundig plan hebben we zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de bestaande ruimtelijke structuren en de overgang naar het omliggende landschap. Aan een landelijk lint (de Kleistraat, red.) voegen we bebouwing toe in de vorm van een nieuw erf. Dit erf omsluiten we met een gemengde struweelhaag. Met de beplanting kiezen we voor soorten die de biodiversiteit versterken.’

Het stedenbouwkundig plan uit de toelichting op het vastgestelde bestemminsplan (SAB)

Door het plangebied is al een vrij liggend fietspad aangelegd naar het sportcomplex ten zuidoosten van het gebied (zie foto’s/video). Dit fietspad is doorgetrokken naar de dorpskern via een fietstunnel onder het spoor. Het fietspad biedt een veilige fiets- en wandelroute richting het centrum van Olst. Vlak bij het plangebied ontwikkelt de gemeente een nieuw kindcentrum. Lotte: ‘Het fietspad slingert tussen de groene wadi’s met informele speelaanleidingen (elementen zoals bijvoorbeeld grote keien die uitnodigen tot spelen, red.) door. De woningen zijn op het pad gericht om de sociale veiligheid te vergroten. Ook de wadi’s die zorgen voor opvang, afvoer en infiltratie van hemelwater in de bodem zijn al aangelegd en doen hun werk al (dit is ook al te zien op de dronebeelden, red.).’

Noodzakelijke uitbreiding
Zo eenvoudig als bovenstaande omschrijving van het plannings- en ontwerpproces klinkt, verliep het niet helemaal. Om woningbouw te kunnen realiseren in een gebied met de bestemmingen industrie, groen en agrarisch was namelijk een nieuw bestemmingsplan nodig. Lotte: ‘Zo’n zes jaar geleden benaderden projectontwikkelaar Nikkels en woningcorporatie Salland Wonen ons bureau met deze mooie opdracht. Uiteindelijk hebben wij het stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitsplan, bestemmingsplan en alle benodigde onderzoeken verzorgd.’

Onder die onderzoeken viel onder andere de ‘laddertoets’: vanuit het Rijk moet elke stedelijke ontwikkeling langs de zogenaamde ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ worden gelegd. Daarmee kijk je of de ruimte zo optimaal mogelijk wordt gebruik; past het woningaanbod bijvoorbeeld bij de woonbehoefte in de regio, is inbreiding mogelijk en zo niet, waar en hoe is uitbreiding dan verantwoord? De geplande mix van levensbestendige woningen, sociale huur- en starterswoningen in de vorm van (half)vrijstaande en geschakelde woningen sluit aan bij de zorgvuldig onderzochte woonbehoefte. Lotte: ‘We merken dat hier de afgelopen jaren echt iets is veranderd: ook in het oosten van het land is nu volop behoefte aan nieuwe bouwlocaties. Wij ondersteunen gemeenten en ontwikkelaars bij deze zoektocht met onze adviezen.’

 

Gefaseerd bouwen
Het plan zoals dat er nu ligt biedt woongelegenheid voor iedere levensfase, bevestigt ook Luuk Nikkels van Nikkels Projecten. ‘Het is een mooi plan geworden. We zullen het project in fases gaan bouwen. Op dit moment zijn we bezig met twintig huurwoningen van woningcorporatie Salland Wonen. In de volgende fase gaan we 33 koopwoningen en zes vrije kavels realiseren. In de laatste fase van het project gaan we aan de slag met woningen aan de Kleistraat.  Goed om na jaren van voorbereidingen nu écht bezig te zijn met bouwen!’

Als alles volgens planning gaat, dan kunnen de eerste bewoners de duurzame woonbuurt-in-wording medio 2024 betrekken, grenzend aan de groene randen van het buitengebied én verbonden met de dorpskern.

Drone-video en luchtfoto’s: Nikkels Projecten

Huurders puzzelen mee aan stedenbouwkundige visie

Onlangs hadden we de startbijeenkomst en enkele vervolgbijeenkomsten om een stedenbouwkundige visie te maken voor een deel van de Oranjebuurt in Breukelen (gemeente Stichtse Vecht). De bewoners hebben onder andere hun gedachten, ideeën, wensen én zorgen met een ontwerpspel met elkaar kunnen delen. Onze stagiair Sem van Elven had met collega Madelon Jansen  een maquette van het huidige gebied gemaakt. In groepjes konden de huurders zelf aan de slag met plattegronden van het gebied en schaalmodellen van de woningen en appartementen die hier kunnen komen. In overleg met elkaar en met input van onze stedenbouwkundigen Frank Maas en Arnold Meijer ontwierpen zij de Oranjebuurt zo opnieuw.

De betrokken bewoners en omwonenden van de Oranjebuurt dachten echt mee in mogelijkheden en gaven onze stedenbouwkundigen veel nuttige input voor een stedenbouwkundige visie. Het is nu aan ons om alle modellen te vertalen in concrete ontwerpen en uiteindelijk een stedenbouwkundige visie. Die zullen wij dan mede namens de bewoners aan de gemeente aanbieden. De grote betrokkenheid en het enthousiasme bij onze gasten tijdens de aftrap heeft ons brede team van adviseurs en ontwerpers extra energie gegeven om samen met onze opdrachtgever tot een breed gedragen stedenbouwkundige visie te komen. Wordt vervolgd!

 

Jouw ruimtelijke opgave, onze groene ontwerpkracht

Naast stedelijke opgaven kun je bij ons ook heel goed terecht voor een groenvisie, de inrichting van een natuurgebied, de landschappelijke inpassing en inrichting van een zandwinningslocatie of een parkontwerp met beplantingsplan. Omdat wij dit soort projecten zo boeiend vinden en deze nog vaker willen doen, hebben wij ons team vorig jaar versterkt met Lara de Graaf én zoeken wij nog een ervaren landschapsarchitect en een junior landschapsontwerper. Vorig jaar heeft onze collega Vera Hetem de beroepservaringsperiode voor afgestudeerden (BEP) succesvol afgerond.

Vera: ‘Wij zijn ook thuis in projecten op hoger schaalniveau, zoals het opstellen van omgevingsvisies. We zitten niet alleen vol inspiratie en vakkennis, maar ook vol ambitie om mooie, toekomstbestendige landschappelijke projecten op te pakken. En natuurlijk werken we graag de groene inrichting uit van stedenbouwkundige opgaven.’

voedselbos visualisatie

Je leest het: als onderdeel van ons brede team planologen, onderzoekers en ontwerpers heeft ons landschapsarchitectenteam genoeg ambitie. Kom gerust eens langs op ons kantoor in Arnhem of Amsterdam. Bellen of mailen kan natuurlijk ook.

Vacature stedenbouwkundige

Locatie: Amsterdam

Hallo gedreven stedenbouwkundige! Word jij enthousiast van uiteenlopende ontwerpopgaven en advisering op allerlei schaalniveaus? Denk je graag in oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen als klimaatadaptatie, de energietransitie en de enorme woningbouwopgave? Wil jij onderdeel uitmaken van ons brede team van stedenbouwkundigen, stedenbouwkundig ontwerpers, landschapsarchitecten, planologen, juristen, ecologen en milieudeskundigen? En bouw jij graag mee aan de groei van onze activiteiten in de regio? Dan hebben wij echt een inspirerende vacature voor jou.

Vanuit liefde voor je vak heb je plezier in het onderhouden van je zakelijke relaties. En een neus voor kansen op nieuwe opdrachten. Als je  jouw kennis en ervaring ook nog eens graag overbrengt op minder ervaren collega’s én je projecten financieel kunt beheren, dan kan het eigenlijk niet beter.

Wat jij meebrengt

  • een master-titel in de stedenbouw (TU of Academie van Bouwkunst)
  • liefde en nieuwsgierigheid voor je vak
  • minimaal 5 jaar relevante werkervaring
  • goede ontwerp- en grafische vaardigheden
  • een ondernemende, communicatieve en resultaatgerichte werkhouding
  • de vaardigheid om je verhaal zowel in presentaties als in rapportages goed over te brengen
  • aantoonbare ervaring met Adobe CS (InDesign, Illustrator, Photoshop) en met Autocad en/of Microstation.

Wij bieden

  • een breed team van uiteenlopende leeftijden en ervaringsniveaus
  • gevarieerde ontwerpopgaven door heel Nederland
  • verschillende vormen van kennisdelen in ons multidisciplinaire team
  • veel opleidings- en ontwikkelingsmogelijkheden
  • fijne werksfeer (teamuitjes, vakexcursies, lunchwandelingen)
  • een goed loon (afhankelijk van je ervaring), zes weken vakantie op jaarbasis, mogelijkheid om gedeeltelijk thuis te werken, reiskostenvergoeding, pensioenregeling, autonomie én teamspirit
  • een werkplek in Amsterdam

Wie wij zijn
Een zo prettig en gezond mogelijke leefomgeving voor iedereen, daar staan wij voor als SAB adviseurs in ruimtelijke ontwikkeling. Met ons multidisciplinaire team van ontwerpers, onderzoekers en adviseurs geven wij deskundig vorm aan een toekomstbestendig Nederland in een gebalanceerd samenspel tussen de betrokken partijen, de natuurlijke én de bebouwde omgeving.

Wij staan bekend als oplossingsgericht, omgevingssensitief en betrouwbaar. Daarom kiezen projectontwikkelaars, overheden en particulieren al ruim zestig jaar voor ons bureau.

Vanuit twee vestigingen in Amsterdam en Arnhem bedienen wij klanten door het hele land. Wij hebben de ambitie om te groeien, met aandacht voor grote maatschappelijke thema’s als klimaatadaptatie, natuurinclusiviteit en de omvangrijke woningbouwopgave.

Enthousiast geworden?
Zie jij jezelf wel bij ons werken? Mail dan je motivatie met een beknopt portfolio en je cv aan personeelszaken@sab.nl o.v.v. vacaturenummer 20230010068. Eerst meer weten? Bel Arnold Meijer (partner/stedenbouwkundige), 06-109 365 09 of Edwin Harleman (partner/jurist) 06-134 415 91. Wij kijken uit naar jouw reactie!

Voor andere vacatures raadpleeg je onze vacaturepagina

Stikstofberekening niet uitstellen

Op 26 januari 2023 actualiseert AERIUS haar stikstofcalculator en -monitor. Deze zou eigenlijk al op 22 november 2022 plaatsvinden, maar door een fout in de berekening van de lijst met de top 100 van grootste ammoniakuitstoters (pluimvee- en varkensstallen) is de update uitgesteld. In de update zijn straks ook de gevolgen meenomen van het Wijzigingsbesluit Habitatrichtlijnen vanwege aanwezige waarden. Tot die tijd kunnen wij de huidige versie blijven gebruiken van de AERIUS-calculator, waarbij wij wel alvast rekening houden met dit Wijzigingsbesluit.

Daarnaast is deel 2 van de uitspraak over Porthos van belang die wij eigenlijk nog vóór de update van AERIUS verwachten: vindt de Raad van State een tijdelijke toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen ecologisch acceptabel? Zo ja, dan kunnen onze ecologen na de update je plannen mogelijk vooruithelpen met behulp van een ecologische voortoets. Zo niet, dan bekijken wij graag welke aanpassingen of maatregelen nodig zijn om het plan toch haalbaar te maken. Voor vragen of advies kun je terecht bij onze milieuplanologen en planologen.

(Foto: Jonne Laagland Winder on Unsplash)

Oude IJsselstreek bouwt verder met SAB: bewonersavond twee nieuwe woonwijken

Bezoekers aan de bewonersavond over twee nieuw te ontwikkelen woonwijken in Gemeente Oude IJsselstreek: bedankt! Dankzij de hoge opkomst hebben onze ontwerpers al veel nuttige informatie kunnen verzamelen over jullie wensen en verwachtingen.

Hoe mooi kan het zijn: samen met de gemeente Oude IJsselstreek tover je een fabrieksterrein om tot een bruisend, hip gebied waar mensen inmiddels wonen, werken, recreëren  – met behoud van het bijzondere industriële karakter. Als SAB maakten wij het definitieve stedenbouwkundige plan op en begeleidden we de ontwikkelaars en architecten, natuurlijk in samenspraak met alle betrokken partijen. Ook het ontwerp voor de openbare ruimte en de groene parkzones is van onze hand.

Vervolgens mag je in het hart van dat gebied – het monumentale portiergebouw van de voormalige gietijzersmederij is getransformeerd tot de DRU Cultuurfabriek – weer een drukbezochte voorlichtingsavond geven over nieuw te ontwikkelen woonwijken binnen de gemeente. Woonwijken die wij eerder hebben aangewezen in een studie naar mogelijkheden voor nieuwe woonwijken. Onze stedenbouwkundige en projectleider Frank Maas en landschapsontwerper Vera Hetem kwamen dinsdagavond thuis met een heleboel nuttige input van de mensen voor wie wij ons werk uiteindelijk doen; de potentiële bewoners en huidige omwonenden van de te ontwikkelen gebieden, in dit geval twee nieuwbouwwijken in Ulft (Biezenakker)en Gendringen (Lenteleven).

‘De opkomst was goed; er waren zowel omwonenden van de gebieden waarvoor we plannen maken als mensen die een woning zoeken, aanwezig. In de DRU Cultuurfabriek ontvingen we honderd mensen en online volgden nog eens honderd mensen de bijeenkomst. Dankzij de hoge opkomst is de informatie die we hebben opgehaald over wat deze mensen belangrijk vinden, aardig representatief’, vertelt Vera enthousiast.

De grote betrokkenheid en het enthousiasme bij onze gasten tijdens aftrap geeft ons brede team van adviseurs en ontwerpers extra energie om samen met onze opdrachtgever een breed gedragen locatiepaspoort voor de nieuwe woonwijken te maken.

Foto DRU industrieterrein: Stan Bouman

Hoe complexer, hoe beter

Complexe ruimtelijke ontwikkelingsopgaven vragen om integrale, omgevingssensitieve oplossingen. Volgens ons SAB-directieduo Edwin Harleman en Arnold Meijer is ons brede team van planologen, juristen, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, milieukundigen en ecologen juist dan op zijn best.

En met de immense woningbouwopgave, gecombineerd met urgente thema’s als de energietransitie en klimaatadaptatie zijn ruimtelijke ontwikkelingsopdrachten al snel complex. Waarom je dan zoveel kunt hebben aan de breedte van ons team? Dat laten Edwin en Arnold zien aan de hand van twee actuele projecten in een dubbelinterview in de nieuwe VG Visie Zomereditie (verschijningsdatum 8 juni 2022).

Inbreiding Wilp met cultuurhistorisch karakter

Inbreiding Wilp met cultuurhistorisch karakter

Wilp, een klein dorp met ruim 2400 inwoners, breidt naar verhouding aardig uit. Rond twee dorpspleinen komen straks zo’n 43 woningen voor starters, gezinnen en senioren. Vier deelgebieden krijgen elk hun eigen karakter, die aansluit bij de plek. De woningen aan de noordkant zijn gesitueerd rondom een intiem groen dorpspleintje en krijgen een dorps karakter. Centraal in het plan geeft de molenstomp (van de oude molen ‘Weltevreden’, waaraan het project zijn naam Erve Weltevreden ontleent) een bijzondere industriële kwaliteit aan het Molenplein. Deze komt terug in de nieuwe woningen. Er komt een aantal wat statiger woningen aan de Rijksstraatweg. Aan de Binnenweg maken we de overgang van dorp naar landschap door vrij gelegen woningen met een uitgesproken landelijk karakter te realiseren.

Molenstomp Wilp Binnenweg

‘We laten waardevolle bomen zo veel mogelijk staan en ontwerpen daaromheen. Zo krijgt een markante bruine beuk een prominente plek op het molenplein’, legt stedenbouwkundig ontwerper Lotte van Veldhuizen uit. ‘Ook planten we nieuwe bomen die in de steeds warmer wordende zomers zorgen voor schaduw en verkoeling.’ Groen waar het kan, straat of stoep waar het moet. Veel parkeerplaatsen liggen uit het zicht, maar toch dicht bij de woningen in zogenaamde parkeerkoffers. Deze krijgen ook een groene uitstraling door deze uit te voeren in grasbetonsteen, te omgeven met hagen en ook daar bomen te planten.

Regenwater komt terecht in een wadi (een verlaging in de openbare ruimte waar regenwater wordt opgevangen en kan infiltreren in de bodem). Dat is gunstig voor de bomen en het overige groen.

In de omgeving van het plangebied wonen vleermuizen en huismussen. Ook met hen is rekening gehouden in de plannen voor beplanting en groenonderhoud. Tot slot zal er zo min mogelijk straatverlichting zijn die het leefgebied van de bijzondere diersoorten verstoort.

Word jij onze nieuwe collega?

Ben jij een ondernemende, nieuwsgierige en resultaatgerichte professional die ons team wil komen versterken?

Dan zijn wij op zoek naar jou!

Wij hebben momenteel de volgende vacatures:

Geïnteresseerd? Klik dan op een van de bovenstaande functies of ga door naar onze vacaturepagina.

Hebben wij op dit moment geen passende vacature voor jou? En wil je wel graag werken bij SAB? Neem dan contact met ons op.

 

Doonheide-Noord II: een fijne, groene woonwijk

Wonen in Gemert, maar wel tussen het groen waar de (historische) karakteristieken van de streek goed te herkennen zijn. Met ruimte voor de natuur waar kinderen veilig kunnen spelen, buren elkaar ontmoeten en parkeergemak het groene karakter zo min mogelijk verstoort. Met die gedachte ontwierpen wij in opdracht van Keizersberg Vastgoed BV het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan voor de nieuwe woonwijk Doonheide-Noord II. Benieuwd hoe we dit deden? Je leest er meer over op onze projectpagina Gemert, Doonheide-Noord II.

 

Vacature adviseur energietransitie en klimaatadaptatie

SAB is een breed georiënteerd adviesbureau met een enthousiast team van (milieu)planologen, juristen, ontwerpers, ecologen en andere vakspecialisten. Omdat we ontwikkelen en groeien, versterken wij ons team graag met een ervaren adviseur energietransitie en klimaatadaptatie. Herken jij je in dit profiel en ben jij op zoek naar een nieuwe uitdaging? Dan horen wij graag van je!

Dit ga je doen

Jij bent een adviseur met meerdere jaren relevante werkervaring op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie binnen de context van de ruimtelijke ordening. Je hebt een achtergrond in milieukunde, waterbeheer of geografie, of in de richting van de natuurwetenschappen, landbouw, biologie of environmental sciences. Je ziet het als een uitdaging een brug te slaan tussen milieuonderzoek, planologie en het stedenbouwkundig en landschapsontwerp. Je voert zelfstandig projecten uit in je eigen expertisegebied en geeft advies op het gebied van klimaatadaptieve en energieneutrale maatregelen en oplossingen in ruimtelijke projecten. Je hebt contact met onze opdrachtgevers, gemeenten en omgevingsdiensten en je schrijft offertes.
Je werkt bij SAB in een team van milieudeskundigen, planologen, juristen, ecologen, stedenbouwkundig- en landschapsontwerpers, zodat je kan terugvallen op de aanwezige kennis.

Dit neem je mee

  • Een afgeronde hbo- of universitaire opleiding.
  • Minimaal 5 jaar relevante werkervaring.
  • Een ondernemende, communicatieve en resultaatgerichte werkhouding.
  • De vaardigheid om je verhaal zowel in presentaties als in rapportages goed over te brengen.
  • Een dienstverlenende, klantgerichte instelling en een proactieve werkwijze.

Dit zoek jij in een baan

  • Goede arbeidsvoorwaarden, zoals 30 vakantiedagen (op basis van een fulltime dienstverband) en mogelijkheden voor thuiswerken.
  • Opleidings- en ontwikkelingsmogelijkheden die zijn afgestemd op jouw ambities.
  • Een goede werksfeer. Denk aan gezamenlijke lunchwandelingen, borrels en vakexcursies.
  • Een werkplek op ons kantoor in Arnhem en/of Amsterdam.

Solliciteren

Geïnteresseerd? Stuur dan jouw cv met motivatiebrief via de mail naar personeelszaken@sab.nl, onder vermelding van vacaturenummer 20220020059.

Heb je vragen of wil je graag meer weten over deze functie? Neem dan contact op met Arnold Meijer of Edwin Harleman via telefoonnummer 026-3576911.

Voor andere vacatures bij SAB raadpleeg je onze vacaturepagina.

 

Vacature ondernemende directeur / senior adviseur

SAB onderzoekt, ontwerpt en adviseert! Op al deze gebieden zijn wij actief en willen we verder uitbouwen. Binnen ons bureau onderscheiden wij verschillende takken van advies- en dienstverlening. Onze multidisciplinariteit en integraliteit maakt dat wij veel kansen zien. Omdat we ontwikkelen en veranderen streven we vanuit een meerjarenvisie naar versterking en uitbreiding van ons team.

Om de volgende stap in onze verdere ontwikkeling en groei te zetten zoeken wij een echte kartrekker met autoriteit in ons vak, die tegelijkertijd één van de leiders kan worden om SAB naar de volgende fase te brengen.

Voor jou is dit bovendien de ultieme kans om partner/aandeelhouder te worden binnen een meerkoppige directie middels een ingroeimodel!

Wie ben je?

Je hebt ruime ervaring als adviseur in de ruimtelijke ordening met proceskracht in multidisciplinaire RO projecten. Je bent ijzersterk in stakeholdermanagement en hebt het liefst aan alle kanten van de (onderhandel)tafel gezeten. Je bent communicatief vaardig en politiek-bestuurlijk sensitief.

Naast je stevige eigen inhoudelijke bijdrage, ben je in hoge mate verantwoordelijk voor het verder uitbouwen van de adviesdiensten en -minstens zo belangrijk- ben je actief betrokken bij en bezig met de verdere ontwikkeling van SAB als bedrijf.

Je kent de markt in al zijn facetten! Binnenstedelijke en landelijke ruimtelijke opgaven zijn echt jouw speelveld maar ook de marktontwikkeling van vastgoed is jou welbekend! Het is een pre als je ervaring hebt met omgevingsvisies.

Competenties

  • Ondernemend en zakelijk;
  • Netwerken en stevige acquisitiekracht;
  • Kansen zien en benutten;
  • Lef, innovatief en nieuwsgierig;
  • Strategisch en analytisch;
  • Ambitieus en resultaatgericht;
  • Proactief en oplossingsgericht;
  • Coachend en verbindend.

Wat neem je mee?

  • Kennis van de laatste ontwikkelingen in je vakgebied zoals de Omgevingswet, duurzaamheid, klimaatadaptatie en energietransitie;
  • Een groot, up-to-date netwerk, van waaruit je zelfstandig opdrachten binnenbrengt;
  • Minimaal 15 jaar werkervaring in het vakgebied van SAB, liefst in combinatie met vastgoedontwikkeling, de laatste jaren ook aantoonbaar in een commerciële rol;
  • Je beschikt over een opleiding binnen of net aansluitend aan het vakgebied van SAB op minimaal hbo- of wo-niveau, met aanvullende kennis of gevolgde leergangen op het gebied van procesmanagement.

Wat biedt SAB jou?

  • Een uitdagende gecombineerde rol als directeur/senior adviseur;
  • Een partner/aandeelhouder traject middels een gefaseerd MBI nu of op termijn behoort tot de mogelijkheden.

Wie is SAB?

SAB is een landelijk multidisciplinair ontwerp- en adviesbureau op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling, stedenbouw en landschap. Integraliteit zit dus in ons DNA. Het multidisciplinaire karakter komt tot uitdrukking in de verscheidenheid van onze projecten en in de veelheid aan expertises die SAB in huis heeft, van stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten, via planologen en milieuonderzoekers tot ecologen. De adviseurs van SAB bedienen een scala aan opdrachtgevers, zoals gemeenten, projectontwikkelaars en particuliere initiatiefnemers. SAB bestaat uit 40 enthousiaste professionals en is gevestigd in Arnhem en Amsterdam.

Meer informatie

Voor meer informatie over deze functie kun je contact opnemen met Edwin Harleman of Arnold Meijer via telefoonnummer 026-3576911.

Reacties

Geïnteresseerd? Stuur dan jouw cv met motivatiebrief via de mail naar personeelszaken@sab.nl, onder vermelding van ‘Vacature ondernemende directeur / senior adviseur’ en vacaturenummer 20220020060.

Voor eventuele andere vacatures bij SAB raadpleeg je onze vacaturepagina.

 

Vacature Adviseur industrielawaai

SAB ontwikkelt en verandert. Vanuit onze vestigingen in Arnhem en Amsterdam zijn wij landelijk actief. Ter versterking van ons team zoeken wij ondernemende en geestdriftige adviseurs! Ben jij een ervaren Adviseur industrielawaai en op zoek naar een nieuwe uitdaging? Dan horen wij graag van je!

Wie zoeken wij?

Wij zoeken een adviseur/onderzoeker met meerdere jaren relevante werkervaring op het gebied van industrielawaai en weg- en railverkeerslawaai. Je hebt een achtergrond in milieutechniek, milieukunde, technische natuurkunde, werktuigbouwkunde of verkeerskunde en ziet het als een uitdaging een brug te slaan met planologie en stedenbouwkundig ontwerp. Je voert zelfstandig onderzoek uit, hebt contact met onze opdrachtgevers en omgevingsdiensten en schrijft offertes. Je hebt ook interesse in andere milieuaspecten die een rol spelen in de fysieke leefomgeving.

Je verkeert bij SAB in een team van milieudeskundigen, planologen, juristen, ecologen, stedenbouwkundig- en landschapsontwerpers, zodat je kunt terugvallen op de aanwezige kennis.

Gevraagde kennis en vaardigheden

  • Je hebt een afgeronde hbo-/universitaire opleiding in combinatie met Hogere Akoestiek.
  • Je bent ondernemend, communicatief en resultaatgericht.
  • Je hebt ten minste 5 jaar relevante werkervaring.
  • Je bent in staat om een verhaal zowel in presentaties als in rapportages goed over te brengen.
  • Je hebt een dienstverlenende, klantgerichte instelling en een proactieve houding.

Wij bieden

  • Veel ontwikkelingsmogelijkheden.
  • Een ambitieus en enthousiast team van milieuplanologen en andere vakspecialisten.
  • Een uitstekende werksfeer.
  • Goede primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden.
  • Standplaats Arnhem en in voorkomend geval Amsterdam.

Meer informatie

Voor meer informatie over deze functie kun je contact opnemen met Chris Rodoe of Edwin Harleman via telefoonnummer 026-3576911.

Reacties

Geïnteresseerd? Stuur dan jouw cv met motivatiebrief via de mail naar personeelszaken@sab.nl, onder vermelding van vacaturenummer 20220020052.

Voor eventuele andere vacatures bij SAB raadpleeg je onze vacaturepagina.

 

Start met ontwerp woonwijk Varsseveld West

We zijn gestart met het ontwerp voor de nieuwe woonwijk: Varsseveld West! Op een (online) bewonersbijeenkomst haalden we veel input op. Die vertalen we nu in de eerste ontwerpcontouren voor de wijk. Het doel is om een typische, Achterhoekse wijk neer te zetten waarin duurzaamheid, groen en nabuurschap centraal staan.

We houden u op de hoogte van het ontwerpproces.

‘Smilde Bruist!’ Een visie van en voor de Smildegers

In december 2021 stelde de Gemeente Midden-Drenthe de Visie op Smilde ‘Smilde Bruist!’ vast. Een mooi resultaat van een energiek proces, waarin we samenwerkten met de gemeente en met inwoners en belanghebbenden om deze visie op te stellen.

De visie geeft antwoord op de vraag hoe Smilde, een karakteristiek lintdorp aan de Drentse Hoofdvaart, er in 2030 uit zou moeten zien. Benieuwd hoe we dat deden en waarom twee van onze collega’s daarvoor met een kraam bij het winkelcentrum stonden? Lees het op onze projectpagina ‘Visie op Smilde’!

Subsidie voor plannen Stadshaven Nijkerk

De Havenkom in Nijkerk ondergaat een flinke transformatie. Diverse voormalige bedrijfslocaties en het stadhuis maken hier namelijk plaats voor woningbouw. Al enkele jaren zijn wij intensief betrokken bij de planvorming voor deze ontwikkeling. Zo stelden we in de eerste helft van 2021, samen met de gemeente Nijkerk en planeconomisch bureau Stadkwadraat, de gebiedsvisie ‘Stadshaven Nijkerk’ op voor dit gebied. Daarin bundelen we alle ambities en opgaven en presenteren we een realistisch en haalbaar toekomstscenario. Afgelopen woensdag werd bekend dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en de provincie Gelderland samen bijna 5 miljoen euro subsidie beschikbaar stellen om, op basis van deze visie, ruim 600 woningen te realiseren!

Stadshaven Nijkerk

Park, stad en haven

De gebiedsvisie gaat uit van een levendige combinatie van wonen, werken en recreëren aan de kop van de Arkervaart. Dit water vormt de historische verbinding tussen Nijkerk en de randmeren. De stedelijke dichtheid sluit aan bij de omgeving: kleinschalig in aansluiting op bestaande woonbuurten en hoogstedelijk aan de meer industriële kant van het gebied. Om wonen in een hoge dichtheid mogelijk te maken, wordt gekozen voor een zo groen mogelijke inrichting van de openbare ruimte tussen en in de stedelijke bouwblokken. Een nieuwe passantenhaven vormt een belangrijke recreatieve voorziening en een buffer tussen wonen en bedrijvigheid.

Van visie naar plan

Dankzij een nauwe samenwerking met de gemeente Nijkerk en planeconomisch bureau Stadkwadraat konden we de gebiedsvisie in korte tijd tot stand brengen. Inmiddels hebben we de eerste delen van de visie al verder uitgewerkt. Dat deden we samen met omwonenden. Ook de overige deelgebieden zullen in de komende tijd samen met bedrijven en inwoners verder vorm krijgen. Zo ontstaat een uniek groen en stedelijk woonmilieu aan het water in de binnenstad van Nijkerk: een stadsbuurt die klaar is voor de toekomst.

Nieuwsgierig naar de gebiedsvisie? Op de projectpagina van de gemeente Nijkerk lees je er meer over en kun je de visie bekijken.

Stadshaven Nijkerk

 

 

Wij verwelkomen Camiel

Wij hebben ons team van juristen versterkt. Welkom Camiel klein Gunnewiek!

Camiel werkt mee aan bestemmingsplannen en planschaderisicoanalyses en hij bereidt collega’s en opdrachtgevers voor op de komst van de Omgevingswet. Daarnaast geeft hij juridisch advies over verschillende omgevingsvraagstukken. Daarbij zoekt hij graag de samenwerking op met collega’s uit verschillende expertises, om samen te komen tot een mooi resultaat.

Benieuwd naar het team van SAB? Neem een kijkje op onze team pagina!

 

Nieuw jaar, nieuwe Aerius… dus nieuwe stikstofberekening?

Voor stikstofberekeningen moet gebruik worden gemaakt van het rekeninstrument Aerius Calculator. Dit programma wordt jaarlijks geactualiseerd door het RIVM. De actualisatie van dit jaar liet even op zich wachten, maar nu is duidelijk dat er in het nieuwe jaar meteen ook een nieuwe versie van het programma beschikbaar komt. Op 13 januari 2022 wordt Aerius geactualiseerd.

Welke gevolgen heeft dit voor uw plan of project?

Voor plannen en projecten waarvoor nog een stikstofberekening moet worden uitgevoerd zal er weinig veranderen qua planning. Wanneer het moment van besluit over uw plan of project door bevoegd gezag plaatsvindt vóór 13 januari 2022, dan kunt u nog uit de voeten met de huidige versie van Aerius. Is het aannemelijk dat het moment van besluit pas na inwerkingtreding van de nieuwe versie zal plaatsvinden, dan is voor toestemmingverlening een berekening met de nieuwe Aerius vereist.

Heeft u al een stikstofberekening, maar heeft het bevoegd gezag nog geen besluit genomen over uw plan of project? Dan zijn er twee scenario’s: Wanneer het moment van besluit nog voor de nieuwe versie van Aerius mogelijk is, dan volstaat de huidige berekening die u reeds heeft. Wanneer het bevoegd gezag pas na inwerkingtreding van de nieuwe Aerius een besluit zal nemen, dan heeft u een actualisatie van uw stikstofonderzoek nodig. Wij voorzien u graag van een passende offerte voor deze actualisatie.

Ons advies: voor nieuwe aanvragen is het zinvol om op de nieuwe versie van Aerius te wachten.

Wat gaat er inhoudelijk wijzigen door de nieuwe Aerius?

Naast de jaarlijkse actualisatie van de achtergrondinformatie over onder andere emissiefactoren en habitattypen, is er met de jurisprudentie over de A15 ook een grotere wijziging: tot nu toe werd wegverkeer uitsluitend meegenomen tot een afstand van 5 km vanaf de bron. Deze afkapgrens is vervallen. Daartegenover stond dat alle overige bronnen geen afkapgrens kenden. Dit verschil in berekening is opgelost doordat nu bij het berekenen van stikstofneerslag voor toestemmingverlening een maximale rekenafstand van 25 km voor alle typen emissiebronnen wordt gehanteerd.

Voor plannen en projecten met veel verkeersbewegingen heeft dit tot gevolg dat de emissie over een grotere afstand tot overschrijding van de grenswaarde kan leiden. Voor andere emissiebronnen, bijvoorbeeld agrarische bronnen, geldt dat deze emissie maximaal tot 25 km wordt meegenomen in de berekening. Wat het specifieke effect voor uw plan of project is, dat kunnen wij voor u onderzoeken zodra de nieuwe versie van Aerius beschikbaar komt op 13 januari 2022.

Wij snappen dat dit nieuws vragen kan oproepen, onze milieuplanologen en ecologen staan dan ook klaar om u van passend advies te voorzien: info@sab.nl.

Maak kennis met… Edwin Harleman

Wie SAB zegt, zegt Edwin. Al ruim 25 jaar is Edwin Harleman een vertrouwd gezicht binnen onze organisatie. Van beginnend jurist tot vakgroephoofd en van vestigingsmanager van SAB Eindhoven tot mede-directeur; Edwin maakte het allemaal mee. Hoe het kan dat SAB na 25 jaar nog steeds zijn favoriete bedrijf is, hoe Edwin de toekomst van de ruimtelijke ordening in Nederland ziet en wat jullie nog niet wisten over Edwin? Je leest het hier.

Pieken en dalen

Net als veel andere sectoren is de ruimtelijke ordening conjunctuurgevoelig. In de jaren ’80 van de vorige eeuw beleefde SAB zware tijden. Toen Edwin in 1996 als jurist bij SAB begon was de weg omhoog ingezet. SAB groeide in rap tempo door en Edwin trad in 2005 toe tot het management als vakgroephoofd van de juristen. In 2008 werd hij vestigingsmanager van onze locatie in Eindhoven, maar enkele jaren later kondigde een nieuwe crisis zich aan. Edwin: “In die jaren hebben we veel mensen moeten laten gaan. Het was een spannende tijd. Andere bureaus vielen om en ik heb me vaak afgevraagd of we het zouden overleven. Gelukkig gebeurde dat wel.”

Inmiddels is Edwin al 10 jaar manager bij SAB, sinds 2019 samen met stedenbouwkundige Arnold Meijer. En omdat het bedrijf weer volop groeit en door ontwikkelt, wordt er naarstig gezocht naar een ondernemende adviseur ter aanvulling van het directieteam.

Hoe blijft het leuk?

Over de vraag hoe 25 jaar werken bij hetzelfde bedrijf leuk blijft, hoeft Edwin niet lang na te denken. “SAB is een heel gaaf bedrijf. Het mooiste aan onze organisatie vind ik de vele vakgebieden die we onder één dak hebben. Ik ben natuurlijk jurist en dat lijkt soms een beetje droog en stoffig, maar dat is slechts een klein stukje van ons vak. Bij SAB heb ik altijd collega’s om me heen die een totaal andere achtergrond hebben. Ecologen die veel weten van natuur, ontwerpers die mooie plannen maken, onderzoekers die uitblinken in hun vakgebied… Het blijft heel boeiend om dagelijks te werken met collega’s die veel weten en van wie ik kan leren. Daarnaast vind ik het erg leuk om als jurist én directeur met 1 been in de inhoud en met 1 been in het managen van onze mensen te staan.”

De ontwikkeling van de ruimtelijke ordening

Klimaatverandering, de energietransitie en de komst van de Omgevingswet zijn een paar termen die het werk in de ruimtelijke ordening nu en in de toekomst flink veranderen. Edwin: “Ons werk is complexer geworden. Je moet veel meer dan voorheen rekening houden met milieuaspecten en natuur heeft een belangrijkere rol gekregen. Het zijn mooie uitdagingen voor ons.” Ook de arbeidsmarkt is flink veranderd. “We beleven nu een enorme krapte. Rond de eeuwwisseling trok het werk enorm aan, maar toen was het nog vrij gemakkelijk om mensen te vinden. Ook nu willen we doorgroeien, vooral om ervoor te zorgen dat elk vakgebied heel robuust is vertegenwoordigd binnen SAB. Maar door de krapte op de arbeidsmarkt moeten we ons erbij neerleggen dat die groei wat langzamer gaat dan we zouden willen.

De man achter de manager

Hoewel zijn enthousiasme voor de ruimtelijke ordening en voor SAB groot is, weet Edwin tijd vrij te maken voor zijn vele hobby’s. Zo is hij in het weekend graag op zijn mountainbike in het bos te vinden en doet hij al jaren vrijwilligerswerk bij het Filmhuis in Dieren. Muziek -in het bijzonder progressive rock- luisteren, verzamelen en spelen is een andere passie van Edwin. En zijn grootste trots? Dat zijn zonder twijfel zijn kinderen. “Inmiddels zijn ze al uit huis, 24 en 22 zijn ze nu. Wat ik nooit had verwacht is dat ze beide op hun eigen manier in de voetsporen van ons als ouders zijn getreden. Onze jongste dochter studeert geschiedenis, zoals haar moeder ook deed. En onze oudste is hard op weg om in mijn vakgebied terecht te komen: ze studeerde landschapsarchitectuur en volgt nu een master climate studies.”

Op naar de toekomst

Edwin kijkt met veel vertrouwen naar de toekomst van de ruimtelijke ordening in Nederland én de toekomst van SAB. “In de ruimtelijke ordening is er altijd iets te doen. Wij Nederlanders houden van ordenen, dat alles er keurig uitziet is en dat alle functies goed zijn verdeeld. Ons team is goed voorbereid op de grote uitdagingen die we voor de komende tijd zien in de ruimtelijke ordening: de energietransitie, natuurinclusief ontwerpen en bouwen én de implementatie van de Omgevingswet. Ik heb er veel zin in om daar samen met ons fantastische team de komende jaren de schouders onder te zetten.”

Klaar voor de start?

Omgevingsvisie en omgevingsplan:
waarom je toch echt nu aan de slag moet

Het lijkt allemaal nog ver weg: uiterlijk in 2024 moet iedere gemeente een omgevingsvisie hebben vastgesteld en voor het omgevingsplan is 31 december 2029 de deadline. Maar er staan al eerder flinke veranderingen op stapel en daarom is het verstandig om nu al aan de slag te gaan. Hoe je zo’n visie en plan opstelt en welke manieren er zijn om een goede start te maken? Twee van onze planologen leggen het graag uit.

Waarom moeten we NU aan de slag?

Omgevingsvisie: zorgvuldigheid kost tijd
De omgevingsvisie is een langetermijnvisie voor de hele fysieke leefomgeving van een gemeente. Landschap, milieu, gezondheid, natuur, veiligheid, leefbaarheid, bereikbaarheid; de omgevingsvisie gaat over al deze -en nog meer- onderwerpen. Omdat deze visie zo veelomvattend is, is het belangrijk om voldoende tijd te nemen voor het proces, vertelt onze planoloog. Want zoveel thema’s; zoveel belanghebbenden. “Er is tijd nodig om een breed gedragen visie op te stellen. We merken dat participatie van inwoners, stakeholders en de gemeenteraad heel waardevol is, maar dat die goed gepland moet worden. Door op tijd te beginnen met het opstellen van een omgevingsvisie kun je ervoor zorgen dat je op het juiste moment in je proces de juiste input krijgt van de belanghebbenden. Zo heb je nog voldoende mogelijkheden om het proces zorgvuldig in te richten.”

SAB Omgevingvisie Duiven Westervoort

Omgevingsplan: huidige procedures na juli ’22 niet meer geldend
Een omgevingsplan legt de juridische regels vast voor activiteiten die gevolgen (kunnen) hebben voor de fysieke leefomgeving. In 2029 moet elke gemeente een omgevingsplan hebben vastgesteld. Dat is nog ver weg, maar de overgangsfase begint al op 1 juli 2022. Alle gemeenten krijgen vanaf die dag via het wettelijk overgangsrecht een omgevingsplan van rechtswege; het tijdelijke omgevingsplan. Dit betekent dat de procedures zoals we die nu kennen niet meer mogelijk zijn. Afwijken van het geldende plan kan vanaf juli 2022 op 2 manieren: via een wijzigingsbesluit, of via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (opa). De eerste mogelijkheid is het makkelijkst toe te passen wanneer een raamwerk voor het omgevingsplan al gereed is. De tweede mogelijkheid, de opa, heeft als nadeel dat er een concreet bouwplan moet zijn, uitgewerkt in vergunningaanvraag. Voor de ontwikkeling van een paar woningen gaat dit waarschijnlijk nog wel lukken, maar voor een groter gebied is deze regeling veel te specifiek.

Onze andere planoloog benadrukt de noodzaak voor gemeenten om zo snel mogelijk een eigen omgevingsplan op te stellen: “Een basis-omgevingsplan is het minimale dat je op 1 juli nodig hebt: een raamwerk met een basisset aan regels, dat je gaandeweg verder kunt invullen en dat de basis vormt voor het vaststellen van wijzigingsbesluiten. Je kunt het je echt niet veroorloven om na 1 juli 2022 in een vacuüm terecht te komen waarin je geen instrumenten hebt om plannen uit te voeren. Kijk maar eens naar de woningbouwopgave. Die is zo groot dat we ons geen stilstand kunnen veroorloven. En dat is wat er vanaf juli 2022 gebeurt als we nu niets doen.”

“De woningbouwopgave is zo groot, je kunt het je echt niet veroorloven om na 1 juli 2022 in een vacuüm terecht te komen waarin je geen instrumenten hebt om plannen uit te voeren.”

De praktijk

Hoe komen we tot een omgevingsvisie?
Wij werken momenteel aan veel verschillende omgevingsvisies en geven graag een inkijkje in hoe wij dit aanpakken, bijvoorbeeld bij de gemeenten Heumen, Montferland en Brummen. Onze planoloog: “In Heumen zijn we al goed op weg met de omgevingsvisie en werken we toe naar de afronding van een belangrijke stap: het koersdocument. Het koersdocument geeft een eerste richting van de toekomstige fysieke ontwikkelingen weer en helpt om de nog te maken keuzes inzichtelijk te maken. Over die koers en de keuzes daarin, gaan we natuurlijk in gesprek met inwoners en stakeholders. Dat helpt ons om de koers nog scherper te formuleren. Eigenlijk zijn we dan al heel ver en hebben we alles voorbereid om de omgevingsvisie zelf te gaan opstellen”.

Onze planoloog vervolgt: “De gemeente Brummen heeft ervoor gekozen om eerst een beleidsneutrale versie van de omgevingsvisie op te stellen. Daarin brengen we al het huidige beleid met bijbehorende doelstellingen en ambities op thema’s en gebieden bij elkaar. Dit vormt het vertrekpunt om te gaan dromen over de toekomst en een nieuwe stip op de horizon te gaan zetten”. Ook onze andere planoloog is betrokken bij ons werk in Brummen: “Het mooie aan onze opdracht in Brummen is dat we gelijktijdig werken aan de basis voor de omgevingsvisie en het omgevingsplan. We zorgen er zo voor dat beide kerninstrumenten goed op elkaar aansluiten en één geheel vormen, onder andere door met dezelfde gebiedsindeling te werken.”

“Het koersdocument […] helpt om de nog te maken keuzes inzichtelijk te maken.”

Omgevingsvisie en omgevingsplan Brummen

Hoe maak je een omgevingsplan?
De eerste stap naar een omgevingsplan is het opstellen van een basis-omgevingsplan: een raamwerk met een basisset aan regels. Veel gemeenten beginnen met een pilot-omgevingsplan voor één kern. Onze andere planoloog vertelt: “In de gemeente Oude IJsselstreek begonnen we bijvoorbeeld met een pilot voor de kern Etten. Van daaruit zoomen we uit en gaan we steeds meer richting een basis-omgevingsplan voor de hele gemeente. Zodra dit er helemaal ligt kan de gemeente deze in in de komende jaren steeds verder gaan invullen. Wanneer je eenmaal een basis-omgevingsplan hebt, ben je als gemeente al zo ver!”.

“Wanneer je eenmaal een basis-omgevingsplan hebt, ben je als gemeente al zo ver!”

Alle juridische regels uit het (basis) omgevingsplan worden vanaf 1 juli gedigitaliseerd en gepubliceerd in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Wij werken nu al met diverse softwarepakketten en zetten plannen om naar deze software. Hierdoor ontdekken we wat er nog beter kan en kunnen we de juridische regels nog beter opstellen. Dat helpt opdrachtgevers natuurlijk alleen maar verder. Onze andere planoloog is bovendien lid van één van de kernteams van de landelijke praktijkproef over standaarden voor het omgevingsplan. Deze proef vindt plaats in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). “Met deze praktijkproef onderzoeken we wat er nodig is om de overgang na 1 juli zo soepel mogelijk te laten verlopen”, vertelt onze andere planoloog.

SAB Omgevingsplan Oude IJsselstreek

Nog niet begonnen? Zo helpen we jou op weg

Naast dat wij intensief samen met gemeenten aan visies en plannen werken, denken we soms ook alleen mee bij vragen, of helpen we gemeenten op weg waar dat nodig is.

Routekaart
Onze andere planoloog: “Als een gemeente niet weet hoe ze het best kan starten met een omgevingsplan, dan geven wij tips en adviezen. Dat doen we bijvoorbeeld in de gemeente Buren, waar we aan de hand van een routekaart advies geven over hoe zij de transitieperiode na 1 juli zo goed mogelijk kan ingaan. Met concrete handvatten en acties.” Omdat de omgevingsvisie en het omgevingsplan nieuwe instrumenten zijn, is het opstellen ervan soms nog pionieren. Dat geldt zeker voor het omgevingsplan. Maar door een duidelijke route te bepalen en de juiste prioriteiten te stellen kunnen we onzekerheden omzetten in kansen.

SAB Routekaart omgevingsplan Buren

Koersdocument
De gemeenten Duiven en Westervoort hebben we geholpen bij het opstellen van het koersdocument voor de omgevingsvisie. Onze planoloog: “De gemeenten vroegen ons om mee te denken over aansprekend kaartmateriaal om hun visie aan te scherpen en te verduidelijken. Dat hebben we met plezier gedaan”. Een heldere aanpak met goed doordachte tussenstappen, waarover inwoners, stakeholders en de gemeenteraad kunnen meedenken, zorgen ervoor dat visie en plan breed gedragen instrumenten kunnen zijn. Met een een basis-omgevingsplan ben je als gemeente al heel ver om ervoor te zorgen dat óók de komende jaren grote fysieke opgaven –zoals de woningbouwopgave– op gemeenteniveau aangepakt kunnen worden.

Een goed advies is het halve werk

Gaat jouw gemeente binnenkort ook van start met het opstellen van een omgevingsvisie of omgevingsplan? Of zijn jullie al bezig en hebben jullie vragen? Wij denken graag met jullie mee en zijn altijd te porren voor een adviesgesprek. Bel ons gerust als je eens van gedachten wilt wisselen!

“Adviesgesprekken geven veel energie, juist omdat je zoveel van elkaar kunt leren.”

Eindelijk alles onder één dak

Omgevingswet brengt alle milieuaspecten samen

Op 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Initiatiefnemers, plantoetsers, adviseurs en onderzoekers die te maken krijgen met milieuaspecten zoals geluid, externe veiligheid, stikstof en andere aspecten, zullen vanaf dat moment op een heel nieuwe manier te werk gaan. Een betere manier, vinden wij. De Omgevingswet brengt alle milieuaspecten samen in één wet en laat de afweging -welke milieubelasting op welke plek aanvaardbaar is- zo veel mogelijk bij de lokale overheid. Een goede ontwikkeling, die aansluit bij de groeiende aandacht voor het milieu en die veel mogelijkheden biedt voor de toekomst. Waarom wij dit vinden en hoe wij gemeenten en initiatiefnemers helpen om goed voorbereid te zijn op de nieuwe situatie, legt onze milieuplanoloog Holger Rodoe graag uit in dit artikel.

Groeiende aandacht

“Stikstof maakt meer kapot dan alleen natuur”, “Slimme ramen moeten geluidsoverlast Schiphol verminderen”, “Fijnstof veroorzaakt ruim 300.000 voortijdige sterfgevallen per jaar in de EU”. Het zijn zomaar een paar krantenkoppen die we de afgelopen weken tegenkwamen. Dagelijks brengen de media nieuws over stikstof, geluidsoverlast, fijnstof en andere milieuaspecten. De vraag hoeveel milieubelasting goed is voor een mens, is een centrale vraag in onze maatschappij geworden. Er is steeds meer kennis over en aandacht voor de leefomgeving en hoe die bijdraagt aan een gezonde en veilige manier van leven.

Van goede ruimtelijke ordening naar goede leefomgeving

Op dit moment is er voor elk milieuaspect dat invloed heeft op onze leefomgeving een eigen wet of regeling. Met de Omgevingswet, die halverwege komend jaar in werking treedt, worden allerlei milieuregels samengevoegd in één wet. Dat zal een grote impact hebben op bouwprojecten, natuur en landschap. Onder de huidige wet worden plannen getoetst aan een ‘goede ruimtelijke ordening’. In de Omgevingswet komt een ‘veilige en gezonde leefomgeving en goede omgevingskwaliteit’ centraal te staan. Een veel bredere kijk, aldus Holger: “Niet alleen de ordening van onze schaarse ruimte is dus belangrijk; ook milieuaspecten als geluid, geur, veiligheid en gezondheid krijgen een prominente plek in toekomstige omgevingsplannen en daarmee in de manier waarop we ons land de komende decennia gaan vormgeven.”

Gemeenten pakken grotere rol

“Op dit moment worden veel regels en normen ten aanzien van milieuaspecten opgelegd door de Rijksoverheid. Maar de overheidslaag die het beste kan beoordelen welke plannen goed zijn voor de lokale schaarste ruimte en of een plan past bij de lokale manier van leven, is de gemeente”, legt Holger uit. De Omgevingswet hanteert daarom het principe ‘decentraal, tenzij…’. Gemeenten kunnen straks met maatwerk een eigen stempel drukken op de regelgeving over allerlei milieuaspecten. Waar nu bijvoorbeeld nog landelijke normen gelden voor het aspect geluid, kan een gemeente onder de Omgevingswet zelf beleidskaders ten aanzien van geluid opnemen in het omgevingsplan. Zo komen we overal tot regels die passen bij de feitelijke en wenselijke situatie. “Geen ‘one size fits nobody’ meer, maar een op maat gemaakte regeling voor de eigen gemeente”, aldus Holger.

Alle kaders op één plek

Naast milieuregels die nu op nationaal niveau worden vastgesteld zullen ook regels die nu al lokaal worden opgesteld, straks onderdeel zijn van het omgevingsplan. De Monumenten- of Erfgoedverordening, de Huisvestingsverordening en de Algemeen Plaatselijke Verordening worden bijvoorbeeld overgenomen in het omgevingsplan. Het resultaat is één toetsingskader voor een gezonde omgevingskwaliteit. Holger legt uit dat dit voordelen voor alle belanghebbenden heeft: “Het betekent voor gemeentemedewerkers dat zij een gemakkelijker instrument hebben om mee te werken. En dat geldt ook voor initiatiefnemers van plannen. Zij kunnen straks alle noodzakelijke informatie in één digitaal document vinden.”

Zo helpen wij gemeenten én initiatiefnemers

Wij zijn blij dat milieuaspecten een essentieel onderdeel vormen van de omgevingswet en we zijn overtuigd van de meerwaarde hiervan. Daarom helpen we onze opdrachtgevers enthousiast op weg richting de nieuwe situatie. Holger: “We ondersteunen gemeenten bijvoorbeeld om de juiste afweging te maken over nieuwe lokale regels voor een gezonde leefomgeving. We maken aan de hand van een meetlat duidelijk welke afwegingsruimte lokale beleidsmakers hebben rondom de milieuaspecten in het omgevingsplan. We begeleiden participatietrajecten met ambtenaren, de gemeenteraad en andere stakeholders om scherp in beeld te krijgen welke vorm van maatwerk een gemeente wenselijk vindt.”
We helpen initiatiefnemers om hun visie en ideeën te laten aansluiten bij toekomstige omgevingsplannen. Wij houden bij het uitvoeren van onderzoek al rekening met toekomstige wetgeving. Daarmee ontzorgen we onze opdrachtgevers en bieden we advies vanuit de meest actuele inzichten, wet- en regelgeving.

Voorbeelden van afwegingen per milieuaspect

Bij het opstellen van het omgevingsplan krijgen gemeenten de belangrijke taak om zelf een beleidsafweging te maken over allerlei milieuaspecten. Afhankelijk van het type milieuaspect is een gemeente hiertoe verplicht of niet. Holger: “Bij externe veiligheid wordt de term ‘aandachtsgebied’ geïntroduceerd. In zo’n aandachtsgebied is het uitvoeren van onderzoek naar het aspect externe veiligheid verplicht.” Voor externe veiligheid gelden vanuit het Rijk, ook na invoering van de Omgevingswet, nog vaste normwaarden voor bijvoorbeeld weg-, water- en spoortrajecten.

Hoogspanningsleidingen vormen een milieuaspect dat niet verplicht in elk omgevingsplan meegenomen moet worden. Vanuit het streven naar een gezonde leefomgeving kan het wel wenselijk zijn om dit aspect in het omgevingsplan op te nemen. Een gemeente kan in dat geval besluiten aandachtsgebieden met betrekking tot hoogspanningsleidingen te introduceren. In zulke gebieden is het onwenselijk om (zeer) kwetsbare objecten te realiseren.

Een ander voorbeeld van een milieuaspect waarvoor elke gemeente een eigen afweging kan maken vormen trillingen door spoorwegen. Ook hiervoor gelden vanuit de Omgevingswet geen vaste afstanden. Gemeenten kunnen op voorhand helderheid scheppen voor initiatiefnemers van nieuwe projecten door in het Omgevingsplan een zone rondom het spoor als aandachtsgebied aan te wijzen. Voor ontwikkelingen binnen dat aandachtsgebied is dan een trillingenonderzoek vereist.

Al met al zijn er bij het omgevingsplan vaste waarden, gebieden en contouren voor diverse milieuaspecten die moeten worden meegenomen. Holger: “Aan de hand van onze meetlat maken wij voor gemeenten graag inzichtelijk welke aanvullende keuzemogelijkheden er verder nog zijn. We kijken samen met onze opdrachtgevers in hoeverre deze andere aspecten relevant zijn en adviseren om ze wel of niet op te nemen in een specifiek omgevingsplan.”

Holger Rodoe

 

De toekomst van de Ladder

De Ladder voor duurzame verstedelijking onder de Omgevingswet

Iedereen die werkt aan stedelijke ontwikkelingen kent sinds 2012 de ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’. Ook de Omgevingswet, die komend jaar in werking treedt, bevat deze Ladder. Wat blijft hetzelfde en wat wordt anders? Hoe de toekomst van dit instrument er uitziet onder de Omgevingswet leggen we graag uit.

Het begin van de Ladder

De Ladder voor duurzame verstedelijking – kortweg ‘de Ladder’ – is in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) opgenomen als een ‘motiveringsvereiste’ en vindt een plek in de toelichting van het bestemmingsplan. Het doel van de Ladder is het nastreven van zorgvuldig ruimtegebruik in Nederland. Ontwikkelingen die worden aangemerkt als een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’ moeten de Ladder doorlopen. Dit betekent dat de behoefte aan deze nieuwe stedelijke ontwikkeling moet worden aangetoond én dat voor ontwikkelingen buiten het bestaand stedelijk gebied gemotiveerd moet worden waarom deze niet binnen het bestaand stedelijk gebied kunnen worden ontwikkeld.

Na de invoering van de Ladder in 2012 zijn veel procedures gevoerd bij de Raad van State. Bij veel mensen is daardoor altijd het gevoel blijven hangen dat het instrument onnodig vertragend werkt en een sta-in-de-weg vormt bij ruimtelijke ontwikkelingen. Toch zal de Ladder straks ook deel uitmaken van de Omgevingswet.

Plek van de Ladder in de Omgevingswet

De Ladder is straks terug te vinden in artikel 5.129g van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), één van de AMvB’s bij de Omgevingswet (dit artikel is aan het einde van dit bericht te vinden). De Ladder is opgenomen als een instructieregel voor het omgevingsplan, specifiek gericht op het beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed.

De Omgevingswet kent drie typen instructieregels: ‘in acht nemen’, ‘betrekken bij’ en ‘rekening houden met’. De eerste soort is dwingend, de andere twee geven een bestuursorgaan een zekere beoordelingsvrijheid om bij goede redenen af te wijken van de instructieregel. Voor de Ladder is gekozen voor het type ‘rekening houden met’. Dit maakt dat er ruimte zal zijn om ontwikkelingen waarvan de behoefte niet kan worden aangetoond, toch door te zetten, omdat de totaalafweging aan belangen gunstig uitpakt. Hierbij is het van belang dat: “het gaat om een afweging van de ontwikkelingsbehoefte met oog voor de toekomstige ruimtebehoefte en de ontwikkeling van de omgeving waarin het gebied ligt” (Nota van Toelichting van het Invoeringsbesluit Omgevingswet).

Ladder voor duurzame verstedelijking

Toekomstige definitie ‘Stedelijke ontwikkeling’

We duiken verder in het nieuwe wetsartikel en zoomen in op de definitie van een ‘stedelijke ontwikkeling’. De bestaande definitie van wat een ‘stedelijke ontwikkeling’ is, is rechtstreeks in het nieuwe artikel is opgenomen. In lijn met de huidige jurisprudentie moet, bij het bepalen of sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling, beoordeeld worden in hoeverre er sprake is van een nieuw of groter planologisch ruimtebeslag en/of een functiewijziging. Het beoogde en huidige planologische regime moeten daarbij met elkaar vergeleken worden. Een verleende omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit waarbij wordt afgeweken van het omgevingsplan mag daarbij ook worden meegenomen. De Omgevingswet beoogt verder geen andere werking van de Ladder. Dat betekent dat nog steeds de (kwantitatieve én kwalitatieve) behoefte van de ontwikkeling moet worden bepaald op het niveau van het verzorgingsgebied van de ontwikkeling. Visies en afspraken op regionaal of provinciaal niveau mogen ook onder de Omgevingswet gebruikt worden bij het opstellen van de onderbouwing.

Toekomstige definitie ‘bestaand stedelijk gebied’

Net als in de huidige situatie zal ook onder de Omgevingswet voor stedelijke ontwikkelingen buiten het bestaand stedelijk gebied een extra motiveringsplicht gelden waarom de ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd. De wettekst is op dit gebied uitgebreid door niet alleen te spreken over ‘buiten stedelijk gebied’, maar ook over ‘buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied’. In de praktijk betekent dit geen inhoudelijke verandering. ‘Stedelijk groen’ is nu immers onderdeel van het begrip ‘bestaand stedelijk gebied’ in het Bro, maar is dat onder het toekomstige Bkl niet meer. Met de nieuwe formulering in artikel 5.129g Bkl wordt daarmee alsnog een beleidsneutrale omzetting gerealiseerd (dit artikel is aan het einde van dit bericht te vinden).

Doorschuiven van de onderzoekslast

Veel aspecten van de Ladder blijven dus hetzelfde onder de Omgevingswet. Wat wel verandert, is de grotere keuzevrijheid voor het moment van het doorlopen van de Ladder voor duurzame verstedelijking in het proces: de onderzoekslast. In de huidige wetgeving ligt de onderzoeklast bij de juridisch-planologische procedure, vaak de vaststelling van een nieuw bestemmingsplan. De Laddertoets moet dan opgesteld worden op basis van de maximale mogelijkheden van het bestemmingsplan. Het indicatieve programma van een concreet stedenbouwkundig of bouwplan kan daarbij niet altijd worden aangehouden, omdat het bestemmingsplan vaak meer mogelijk maakt dan wat het betreffende stedenbouwkundig plan laat zien.

De Omgevingswet biedt de mogelijkheid om onderzoeklasten meer te faseren en door te schuiven, bijvoorbeeld naar het moment van de gebruiksfunctiewijziging. Deze mogelijkheid lijkt op de huidige doorschuifmogelijkheid rondom het uitwerkings- of wijzigingsplan. Met de doorschuifmogelijkheid zal het (woon)programma ten tijde van de gebruiksfunctiewijziging veel concreter zijn en wordt het makkelijker om voor het concrete initiatief de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte te beoordelen. Met name voor de kwalitatieve behoefte kan de beoordeling waarschijnlijk op een veel concretere manier plaatsvinden, bijvoorbeeld omdat de exacte prijsklassen en segmentering van woningen bekend zijn. Een belangrijke randvoorwaarde voor het doorschuiven van de onderzoekslast is dat aannemelijk moet zijn dat de beoogde toe te laten functies daadwerkelijk op de betreffende plek gerealiseerd kunnen worden. Het doorschuiven van de toepassing van de Ladder naar een later moment betekent overigens dat de locatie niet meetelt in het bestaande aanbod aan de betreffende stedelijke ontwikkeling. Het doorschuiven van de Laddertoets is dus niet helemaal zonder risico. De vraag-aanbodbalans kan in de praktijk immers verschillen van het moment van vaststellen van het omgevingsplan en het realisatiemoment van de ontwikkeling.

Start jij binnenkort met een plan dat valt aan te merken als nieuwe stedelijke ontwikkeling, of heb je nog vragen over de Ladder onder de Omgevingswet? Wij delen graag meer van onze ervaringen met jou en denken waar nodig met je mee. 

Artikel 5.129g (zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand)

  1. Dit artikel is van toepassing op een stedelijke ontwikkeling die bestaat uit de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is.
  2. Voor zover een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand in het omgevingsplan rekening gehouden met:
    a. de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling; en
    b. als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien.
  3. Voor de toepassing van het tweede lid, onder b, wordt tot het stedelijk gebied niet gerekend een stedelijke ontwikkeling waarvoor:
    a. op grond van het omgevingsplan een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit is vereist; en
    b. nog geen toepassing is gegeven aan het tweede lid.
  4. Als een omgevingsplan voorziet in de vestiging van een dienst als bedoeld in artikel 1 van de Dienstenwet en de beoordeling van de behoefte aan een stedelijke ontwikkeling betrekking heeft op de economische behoefte, de marktvraag of de mogelijke of actuele economische gevolgen van die vestiging, heeft die beoordeling alleen tot doel na te gaan of de vestiging van een dienst in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.

Missie: natuurinclusief

Hoe wij met elk project bijdragen aan de natuur van Nederland

Bij SAB streven we ernaar om al onze ontwerpen en plannen natuurinclusief in te richten. Daarmee maken we een principiële keuze én zijn we goed voorbereid op de komst van de Omgevingswet. Die wet stelt een gezondere leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit centraal en biedt daarmee kansen om natuurinclusief ontwerpen en bouwen te verankeren in beleidsplannen. Hoe wij dat vertalen naar de praktijk? We vertellen het graag.

Natuurinclusiviteit is onze norm

Natuur maakt ons gezonder en gelukkiger. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek en dat ervaren veel mensen ook in de praktijk. Wij vinden dan ook dat je de natuur dichtbij huis moet kunnen ervaren en niet alleen op afstand in een mooi natuurgebied. Daarom ontwikkelden wij de Toolbox natuurinclusief. Deze bevat tientallen natuurinclusieve maatregelen die kansrijk zijn om de natuur te versterken in een ontwerpopgave of ruimtelijke ontwikkeling.

 

Een van onze ecologen vertelt hoe wij de Toolbox Natuurinclusief inzetten: “We gebruiken de maatregelen uit de toolbox dagelijks bij de ontwerpen en plannen waaraan we werken. Maar we verspreiden onze kennis ook. Wanneer wij met een ontwerpopgave aan de slag gaan, delen wij de natuurinclusieve maatregelen met onze opdrachtgever. Zo kan iedereen zelf al aan de slag met de informatie uit de toolbox”. De toolbox is, kortom, een praktisch hulpmiddel waarmee wij bijdragen aan een goede basiskwaliteit van de natuur in ons land.

Ecologie aan de tekentafel

Bij veel projecten verankeren we thema’s als natuurinclusiviteit, klimaatadaptatie en landschappelijke kwaliteiten in de plannen. Onze ecologen schuiven al vroeg in het proces aan aan de tekentafel. Zij hebben veel ideeën om de levende natuur in een plan in te passen. Dit betekent dat hun inzet veel verder gaat dan het puur toepassen van wat ‘moet’ volgens de wet. Ze denken mee over wat er allemaal mogelijk is. En dat komt ten goede aan de biodiversiteit én aan de leefbaarheid en woonkwaliteit van nieuwe ontwikkelingen.

Praktijkvoorbeeld 1: woonwijk in Winterswijk

Eén van onze projecten waarin natuurinclusiviteit een belangrijk thema is, is het stedenbouwkundig plan voor het laatste deel van de wijk De Rikker in Winterswijk. Stedenbouwkundige Lotte van Veldhuizen licht toe: “De unieke ligging van de wijk in een Nationaal Landschap was voor ons het uitgangspunt voor het ontwerp. Toen we startten met het stedenbouwkundig plan was het meteen duidelijk dat onze landschapsarchitecten, ecologen en milieukundigen een belangrijke plek moesten hebben aan de tekentafel. Samen hebben we een ontwerp gecreëerd waarin de natuurwaarden een grote rol spelen en dat mogelijkheden biedt om het leefgebied voor vogels, insecten en vlinders te verbeteren.” Door onze integrale aanpak staan duurzaamheid, biodiversiteit én klimaatbestendigheid – naast een gevarieerd woningaanbod – nu centraal in het plan.

SAB Missie: natuurinclusief

Praktijkvoorbeeld 2: Elias Beeckmankazerne in Ede

Door natuurinclusiviteit vanaf het begin onderdeel te laten zijn van de planvorming kun je écht een verschil maken voor een locatie. Eerder dit jaar werkte ons team intensief aan een visie op de toekomstige entree van de gebiedsontwikkeling van de Elias Beeckmankazerne in Ede. Stedenbouwkundige Frank Maas: “De samenwerking met een landschapsarchitect, ecoloog en architect zorgde voor een inspirerend ontwerpproces. Het aanwezige landschap vormde het vertrekpunt voor ons ontwerp. Daarmee krijgen natuur en biodiversiteit veel ruimte”. Onze ecoloog vult aan: “Er zijn talloze natuurinclusieve ideeën in het plan verwerkt, zoals het beperken van de footprint van de gebouwen, het gebruik van gevelbeplanting, een vleermuiskelder en de toepassing van beplanting die aantrekkelijk is voor vogels en insecten”. Helaas won onze inzending de prijsvraag niet, maar onze uitmuntende score op de aspecten ‘duurzaamheid’ en ‘natuurinclusiviteit’ maakt ons zeker trots op het resultaat.

SAB Missie: natuurinclusief

Bij SAB staan wij voor de natuur. Wat ons betreft is natuurinclusiviteit de norm. Zo dragen wij bij aan een gezondere leefomgeving en een goede basiskwaliteit van de natuur in ons land.

Wij werken graag samen met jou aan natuurinclusieve ontwerpen en plannen. Heb je vragen of ga je ook graag met ons aan de slag? Neem dan vrijblijvend contact op met Frank Maas of Lotte van Veldhuizen. We helpen jou én de natuur graag verder!

Frank Maas  Lotte van Veldhuizen

Start uitbreiding Lopikerkapel

Wij zijn gestart met de ontwikkeling van een nieuwe woonbuurt in Lopikerkapel! Tijdens de startbijeenkomst, vorige week, voorzagen we direct omwonenden en andere betrokkenen van informatie. En natuurlijk waren we ook benieuwd naar de wensen en ideeën die er al leven en naar de zorgen die er misschien zouden zijn. We gebruikten de app Mentimeter, die we veelvuldig inzetten op dit soort bijeenkomsten, om deze te inventariseren. Voordeel is dat we daarmee zowel de fysiek aanwezigen bereikten als de mensen die de bijeenkomst online volgden.

De uitkomsten van de startbijeenkomst helpen ons bij het ontwerpen van een woonomgeving die een mooie aanvulling zal zijn op Lopikerkapel. We beginnen met het maken van een schetsontwerp en zullen uiteindelijk een stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitplan en bestemmingsplan opstellen om deze ontwikkeling mogelijk te maken. We kijken uit naar een levendig en inspirerend (ontwerp)proces!

College positief over herstructureringsplan Industriepark

Als gebiedsregisseur zijn wij, samen met Stadkwadraat, intensief betrokken bij de herstructurering van het verouderde bedrijventerrein Industriepark in Zelhem. En onlangs was er goed nieuws: het college van B&W van de gemeente Bronckhorst stemde in met het herstructureringsplan! Binnenkort wordt de raad gevraagd hiervoor budget beschikbaar te stellen. Samen met de ondernemers en de gemeente zetten we in op de realisatie van nieuwe, aantrekkelijke bedrijfskavels op een toekomstbestendig en duurzaam bedrijventerrein.

Voor veel gemeenten en provincies is het herstructureren van bestaand bedrijventerrein een belangrijk speerpunt in beleidsambities. In de praktijk blijkt het vaak lastig om dit voor elkaar te krijgen, omdat de vele betrokken partijen verschillende belangen hebben én omdat de business case voor herstructurering van bedrijventerrein naar bedrijventerrein vaak lastig is. Bij het Industriepark in Zelhem is dat niet het geval. Hier blijft het niet bij ambities, maar gaat de schop in de grond om het bedrijventerrein klaar te maken voor de toekomst!

Ook aan de slag met herstructurering? Zo pakten wij het in Zelhem aan.

Jumbo supermarkt Goor is mooiste van Nederland

De Jumbo supermarkt in Goor is op het Supermarktvastgoedcongres uitgeroepen tot de Mooiste Supermarkt van Nederland! We zijn er trots op dat we hier een steentje aan hebben mogen bijdragen. In de aanloop naar de bouw van deze supermarkt hebben wij namelijk het bestemmingsplan en het beeldkwaliteitsplan opgesteld. Dat deden we in opdracht van de Gemeente Hof van Twente en in samenwerking met de eigenaar van de supermarkt.

In onze plannen hebben we op verschillende manieren invulling gegeven aan de wens om een bijzonder en duurzaam pand en een groene buitenruimte te realiseren. Het gebruik van duurzame materialen, een groen dak en een groen ingerichte parkeerplaats met waterdoorlatende verharding zijn hier voorbeelden van.

De jury van de vakprijs is lovend over het duurzame karakter van de supermarkt, dat bovendien nog eens extra benadrukt wordt doordat het pand het allerhoogste duurzaamheidscertificaat heeft ontvangen: BREEAM Outstanding.

Wij verwelkomen Erik, Simon en Willem

SAB is drie planologen rijker. Welkom in ons team!

Erik Zwartkruis werkt als planoloog aan het opstellen van bestemmings- en wijzigingsplannen. Erik wordt enthousiast van projecten waarbij veel aandacht is voor de natuur en waarbij tegelijkertijd de belangen van de opdrachtgever goed kunnen worden behartigd. Voor zijn start bij SAB studeerde Erik Sociale Geografie & Planologie aan de Universiteit Utrecht.

Planoloog Simon Nanning werkt aan het opstellen van ruimtelijke plannen en visies. Simon behaalde zijn masterdiploma Urban & Regional Planning aan de Universiteit van Amsterdam en deed tijdens zijn afstuderen onderzoek naar de oorzaken van regionale verschillen in levensverwachting bij het Planbureau voor de Leefomgeving. Duurzaamheid is een belangrijk thema voor Simon. Hij wordt dan ook extra enthousiast van plannen waarbij het vinden van duurzame oplossingen een belangrijke rol speelt.

Projecten in binnenstedelijke gebieden hebben planoloog Willem van der Zwaag zijn speciale belangstelling, vanwege de interessante wisselwerking tussen fysieke en sociale uitdagingen die daarbij speelt. Voordat hij startte bij SAB werkte Willem bij de Nederlandse Gasunie als Adviseur Ruimtelijke Ordening en Leefomgeving aan projecten, zoals HyTransPort.RTM (waterstofinfrastructuur in de haven van Rotterdam). Daarvoor werkte hij bij verschillende onderzoeksbureaus in binnen- en buitenland en bij enkele grotere gemeenten in de Randstad.

Structuurvisie voor het Horapark in Ede

Vol enthousiasme werken we al enige tijd aan een structuurvisie voor de herontwikkeling van het Horapark in Ede. Dat doen we in een samenwerkingsproces waarin naast onze opdrachtgever, de gemeente Ede, ook gebiedseigenaren, omwonenden en belanghebbenden een grote rol spelen. Voor de herontwikkeling gelden uitdagende kaders, waarbij uiteenlopende functies als wonen, werken en verblijven én natuurbehoud en –ontwikkeling hand in hand gaan. Gezamenlijk zoeken we naar een goede – en toekomstbestendige – verhouding waarin al deze functies een plek kunnen krijgen in het park.

Structuurvisie Horapark Ede

In meerdere ontmoetingen hebben we een goed beeld gevormd van wat er in het Horapark speelt. De volgende stap is het opstellen van een aantal realistische toekomstscenario’s: een spannende en boeiende fase! Zodra we die stap gemaakt hebben, laten we uiteraard weer van ons horen.

Structuurvisie Horapark Ede

 

Alma Sletering 12,5 jaar in dienst bij SAB

Onze collega Alma Sletering is deze week maar liefst 12,5 jaar in dienst bij SAB! Voor veel van onze opdrachtgevers is zij al jaren een vast aanspreekpunt. Als projectassistent verricht zij namelijk voor veel van onze projecten ondersteunende werkzaamheden, variërend van het versturen van documenten tot het maken van digitale uitwisselbestanden voor de publicatie van bestemmingsplannen.

Haar jubileum is een mijlpaal om trots op te zijn. Namens alle collega’s van SAB: van harte gefeliciteerd!

Wageningen herstelt stadsgracht in ere

De gemeente Wageningen heeft een lang gekoesterde wens om de stadsgracht in ere te herstellen. Daarmee wil ze een impuls geven aan de ruimtelijke kwaliteit van de binnenstad én grote kansen benutten op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit. In opdracht van de gemeente ontwikkelden wij diverse ruimtelijke scenario’s. En die spreken aan: op basis van onze scenario’s besloot de gemeenteraad van Wageningen afgelopen week om budget beschikbaar te stellen voor de verdere planuitwerking om de gracht te herstellen.

Een aantrekkelijke binnenstad

De stadsgracht is in de jaren ’60 gedeeltelijk gedempt om de aanleg van een vierbaansweg mogelijk te maken. Maar al sinds 2008 wordt gesproken over een mogelijk herstel van de stadsgracht. Deze is namelijk van grote waarde voor de oude vestingstad. De verwachting is dat het herstel van de gracht bijdraagt aan de bekendheid en aantrekkelijkheid van de stad en dat het daarmee de lokale economie kan stimuleren.

Wageningen stadsgracht scenario

Klimaatadaptatie en biodiversiteit

Door meer water in de binnenstad te brengen – samen met meer groen – wordt gezorgd voor meer verkoeling en meer ruimte voor waterberging. En dat is zeker niet onbelangrijk nu klimaatadaptatie onmisbaar is om onze binnensteden duurzaam in te richten. Bovendien kan het herstel van de gracht in grote mate bijdragen aan het verbeteren van de huidige waterproblemen. Doordat het water in de gracht nu niet doorstroomt is er veel stankoverlast, vissterfte en ligt er een dik kroosdek op het water. Een betere doorstroming zorgt voor een grotere biodiversiteit.

Wageningen stadsgracht scenario

Gebiedsontwikkeling

Het gebied waar de stadsgracht wordt hersteld vormt een belangrijke entree tot de Wageningse binnenstad. Door niet alleen naar de gracht zelf te kijken, maar naar het grotere entreegebied, ontstaan kansen. De bestaande bebouwing die nu op de plek van de beoogde gracht staat, zal namelijk geheel moeten wijken. Dat biedt mogelijkheden voor bijvoorbeeld een parkachtige omgeving, voor horeca aan het water en ook voor het toevoegen van woningen aan de binnenstad. De raad heeft ook een aantal ideeën ingebracht om nader te onderzoeken bij de verdere uitwerking. Het gaat daarbij onder meer om voldoende fietsparkeerplaatsen en de mogelijkheid om bebouwing op de parkeerplaats Gedempte Gracht te realiseren. Met het besluit van de gemeenteraad om hiervoor budget beschikbaar te stellen, zet de gemeente een grote stap richting een meer klimaatadaptieve, aantrekkelijke en vitale binnenstad.

World Cities Day

Het klimaatadaptief inrichten van de binnenstad van Wageningen past goed bij het thema van ‘World Cities Day’ op 31 oktober, een dag die is uitgeroepen door de Verenigde Naties. Daarmee roept de VN roept landen op om samen te werken aan duurzame, stedelijke ontwikkeling. Dit jaar staat ‘World Cities Day’ in het kader van oplossingen om steden aan te passen aan klimaatadaptatie.

 

 

Waterberging op een bestaand bedrijventerrein

Water is een essentieel onderdeel van de projecten waaraan wij werken. Water zorgt onder meer voor de aanwezigheid van planten en dieren en voor een aantrekkelijke woonomgeving. In onze plannen en ontwerpen houden we ook altijd rekening met de effecten van water, bijvoorbeeld door te zorgen voor voldoende mogelijkheden om (regen)water op te vangen en te infiltreren. Zeker nu we meer en vaker te maken krijgen met de effecten van klimaatverandering is dat belangrijk.

Kijk bijvoorbeeld naar het Industriepark in Zelhem. Als gebiedsregisseur zijn wij intensief betrokken bij de herstructurering van dit verouderde bedrijventerrein. Net als bij veel oudere bedrijventerreinen is een groot deel van het terrein nu verhard: weinig mogelijkheden dus om hevige regenbuien aan te kunnen.

De ambitie om het terrein toekomstbestendig te maken komt onder meer tot uiting in brede straatprofielen met veel ruimte voor waterberging. De profielen gaan straks van 6 meter naar 10 meter, waardoor er extra veel ruimte voor groen komt. Daarin kan veel water worden opgevangen. Bovendien zorgt het voor een grotere biodiversiteit en een aantrekkelijke uitstraling van het industriepark: een win-win situatie. Voor een bedrijventerrein – waar efficiëntie vaak voorop staat – is dat bijzonder! Samen met gemeente en ondernemers werkten we aan een herstructureringsplan, dat binnenkort wordt vastgesteld.

SAB Industriepark Zelhem beoogd profiel

Wist u dat t/m 31 oktober de Week van Ons Water wordt georganiseerd? In het hele land vinden activiteiten plaats om de waarde van water onder de aandacht te brengen. Meer informatie op: www.onswater.nl.

Adviseur duurzaamheid en klimaatadaptatie

Steeds meer opdrachtgevers, klein en groot, hebben de wens om de thema’s duurzaamheid en klimaat te verweven in hun ontwikkeling. Nog niet zo lang geleden zag de ruimtelijke ordening deze thema’s nog als moeilijk en beperkend. De actualiteit van de naderende energietransitie en overlast door extreme weersomstandigheden heeft veel gemeentes en opdrachtgevers echter bewust gemaakt van de kansen en mogelijkheden die op dit gebied te behalen zijn en ook behaald dienen te worden. Wij adviseren hen; van het prille begin tot de laatste details.

Stresstest

In 2019 hebben vrijwel alle Nederlandse gemeentes, in opdracht van het Rijk, een stresstest uitgevoerd. Met die test zijn de risico’s op het gebied van hitte, droogte, wateroverlast en de kans op overstromingen in kaart gebracht. De schat aan informatie die daaruit voortkomt staat aan de basis van het duurzaam en klimaatbestendig maken van een (her)ontwikkeling of plan.

Quick scan

Om een duurzaam, klimaatbestendig plan te ontwikkelen, is het belangrijk dat we deze aspecten vanaf het begin meenemen in het proces. Dat kan bijvoorbeeld door middel van een quick scan duurzaamheid en klimaatadaptatie. Met deze quick scan kijken we naar de risico’s (zoals de kans op wateroverlast, hitte, of droogte), maar ook naar de kansen die een plangebied biedt. Kansen op het gebied van ecologie en biodiversiteit, verduurzaming, waterberging, et cetera. De quick scan gaat ook in op het beleid van de plaatselijke gemeente op deze aspecten.

Visie en ambitie

Wanneer de risico’s en kansen van een plangebied helder zijn, gaan wij met opdrachtgevers om tafel om een visie en ambitie op te stellen én concreet te maken. Hoe ambitieus mag het plan zijn? En in welke concrete maatregelen kunnen we die ambitie binnen dit plan vertalen? Elke ontwikkeling vraagt om maatwerk en het zoeken naar de balans tussen de functies die in het plangebied terechtkomen en de duurzaamheidsdoelen die je er wilt bereiken.

Groene invulling: dubbele winst

Hoewel elk plan, zoals gezegd, om maatwerk vraagt, leidt een groene invulling van een ontwikkeling bijna altijd tot winst op meerdere gebieden. Het aanleggen van groene laagte voorkomt wateroverlast én levert natuurwinst op. Waterdoorlatende parkeerplaatsen zorgen voor droge voeten in het plangebied én worden in de zomer minder warm dan asfalt. Een groene woonwijk zorgt ervoor dat mensen meer naar buiten gaan en minder last hebben van depressies én dat de woningen een hogere WOZ-waarde hebben. En zo kunnen we nog wel even doorgaan…

Wilt u meer weten over de quick scan duurzaamheid en klimaatadaptatie of heeft u vragen met betrekking tot duurzaamheid en klimaat rond uw eigen ontwikkeling? Neem dan contact met ons op via telefoonnummer 026-3576911 of e-mail info@sab.nl.

 

Wij verwelkomen Joris

Wij verwelkomen een nieuwe collega in ons team! SAB is een planoloog rijker.

Joris Jilesen heeft als planoloog een sterk analyserend vermogen, oog voor overzicht en een flinke dosis stressbestendigheid.
Hij stelt bestemmingsplannen en ruimtelijke onderbouwingen op en adviseert opdrachtgevers over de verschillende mogelijkheden die er zijn tijdens een ruimtelijk proces.
Voordat Joris startte bij SAB, werkte hij als adviseur ruimtelijke ordening en milieu bij Drieweg Advies. Hij volgde zijn opleiding aan de Saxion Hogeschool en behaalde daar de Bachelor of built environment, urban and regional planning.

Maak kennis met onze Toolbox natuurinclusief

Natuur maakt ons gezonder en gelukkiger. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek en dat ervaren wij ook in de praktijk. Wij vinden dan ook dat je de natuur dichtbij huis moet kunnen ervaren en niet alleen op afstand in een mooi natuurgebied. Daarom streven wij ernaar om – waar mogelijk – onze ontwerpen en plannen natuurinclusief in te richten. Met gepaste trots presenteren we u dan ook onze Toolbox natuurinclusief. Daarmee brengen we onze ambities concreet in de praktijk.

De Toolbox natuurinclusief bevat tientallen natuurinclusieve maatregelen die we dagelijks gebruiken bij onze ontwerpen en plannen. Alle maatregelen die de toolbox aanbiedt, zijn kansrijk om de natuur te versterken in een ontwerpopgave of ruimtelijke ontwikkeling. Denk bijvoorbeeld aan het versterken van het leefgebied van insecten, vleermuizen en vogels. Dat kan vaak al met heel eenvoudige aanpassingen aan een gebouw of in de buitenruimte. Of denk aan het versterken van een ecosysteem als geheel, door bijvoorbeeld ruigere grassen en rietkragen toe te passen. Deze bieden een veel grotere natuurwaarde dan gemaaide gazons en waterkanten.

SAB Toolbox natuurinclusief

Wij staan voor de natuur; wat ons betreft is natuurinclusiviteit de norm. Met onze toolbox brengen we dat concreet in de praktijk én delen we onze kennis. Want wanneer wij met een ontwerpopgave aan de slag gaan, delen wij de natuurinclusieve maatregelen graag met onze opdrachtgever. Iedereen kan namelijk zelf al aan de slag met de informatie uit de toolbox. We geven praktische informatie over de soorten waarop de maatregel een gunstig effect heeft, over de randvoorwaarden voor een goede toepassing en over het noodzakelijke onderhoud om een goede werking van de maatregel te garanderen. Soms kan het toch verstandig zijn om er een expert bij te betrekken. Onze ecologen kunnen daar vaak bij helpen. Zo dragen we bij aan een goede basiskwaliteit van de natuur in ons land.

Wilt u meer weten over onze Toolbox natuurinclusief?
Onze ecologen vertellen u er graag meer over.

Gierzwaluwen: hoe kunnen we van ze blijven genieten?

Zaterdag 9 oktober is de internationale dag van de trekvogel. Met deze dag wordt aandacht gevraagd voor de bescherming van de trekvogels zelf en van hun leefgebieden. Onze ecologen hebben in hun werk bij SAB vaak met de gierzwaluw te maken. Een kwetsbare soort, waarvan de nestplaatsen dan ook het hele jaar door wettelijk beschermd zijn. Gelukkig zijn er goede mogelijkheden om voor extra nestmogelijkheden te zorgen. Zo kunnen we ook in de toekomst van deze prachtige vogels blijven genieten.

Nederland is trekvogelland

Trekvogels horen echt bij Nederland. Denk aan de boerenzwaluw, de grutto en de koekoek, die het voorjaar en de zomer aankondigen. En de ganzen en koperwieken die in de herfst laten zien dat de winter er aan komt. Veel soorten in ons land migreren tussen hun broedgebied in het noorden en een overwinteringsgebied in het zuiden. Wat extra aandacht voor trekvogels kan geen kwaad, want het grote leefgebied van trekvogels, maakt ze ook kwetsbaar voor veranderingen.

wielewaal en koperwiek
Koperwiek en wielewaal

Kwetsbare soort

Onze ecologen hebben in hun werk bij SAB vaak met de gierzwaluw te maken. Deze soort kondigt in ons land begin mei de zomer aan en nestelt in gebouwen. Al in augustus verlaten de vogels ons land weer en vliegen ze naar het zuiden om de winter in tropisch Afrika door te brengen. Veel gebruikte nestplaatsen van deze soort zijn plekjes onder dakpannen en spleten in muren. Ze gebruiken dan bijvoorbeeld een kier bij een regenpijp of een scheefliggende dakpan om hun nest te bereiken. Vooral in oudere woonwijken komen soms veel nesten voor. Bij sloop of renovatie van deze wijken kunnen veel nesten verloren gaan. Dat kan grote gevolgen hebben voor de vogels, want gierzwaluwen zijn erg voorzichtig met het ontdekken van nieuwe nestplaatsen en krijgen maar een paar jongen per jaar. Dat maakt de soort kwetsbaar. Om die reden zijn hun nestplaatsen tegenwoordig wettelijk jaarrond beschermd. Een nestplaats van de gierzwaluw verwijderen mag daardoor niet zomaar; ook niet in de winter. Er zal altijd vervangende nestgelegenheid voor terug moeten komen en vaak is een ontheffing nodig.

Natuurinclusiviteit biedt kansen

Gelukkig zijn er voor de gierzwaluw goede mogelijkheden om in of aan nieuwe bebouwing nestkasten aan te brengen. Zoals speciale neststenen of nestkasten. Ook worden soms gierzwaluwtillen geplaatst. Het is hierdoor goed mogelijk ook in nieuwbouwwijken nestgelegenheid te creëren voor deze soort. In ons werk adviseren we opdrachtgevers over de wijze waarop het leefgebied van gierzwaluwen, maar ook van andere soorten, kan worden versterkt. Natuurinclusiviteit is wat ons betreft namelijk vanzelfsprekend. Op deze manier kunnen we ook in de toekomst blijven genieten van – onder meer – deze echte zomerbode.

gierzwaluw inbouwsteen
Neststenen voor gierzwaluwen

 

Omgevingsplan Landelijk Gebied Zutphen ligt ter inzage

Afgelopen week is het ontwerp Omgevingsplan Landelijk Gebied van de gemeente Zutphen ter inzage gelegd. We zijn er trots op dat wij dit plan – in opdracht van en in samenwerking met de gemeente – mochten opstellen.

Omdat we al in 2016 met dit plan zijn gestart is er destijds gekozen voor een ‘bestemmingsplan met verbrede reikwijdte’. Onze jurist legt dat uit: “Het is een bestemmingsplan dat is opgesteld in de geest van de toekomstige Omgevingswet, die aanvankelijk in 2018 in werking zou treden. In een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte komen alle aspecten die gaan over de fysieke leefomgeving aan bod, zoals milieu, geluid, lucht en water. Deze zijn samengevoegd in één omgevingsplan”. Verder wordt ook het beleid van de gemeente in een dergelijk plan verwerkt, zoals de Algemene Plaatselijke Verordening.

Omgevingsplan Landelijk Gebied Zutphen

“Om het omgevingsplan mogelijk te maken, stelden wij bovendien een milieueffectrapport (MER) op. Dat was nodig omdat er in de regels van het plan, onder voorwaarden, uitbreiding van de agrarische bedrijven was beoogd. In het MER beoordelen we vijf scenario’s voor het landelijk gebied”. Het MER en de bijbehorende onderzoeken dienen als onderbouwing van het omgevingsplan.

Het ontwerp Omgevingsplan Landelijk Gebied is in te zien via de website Ruimtelijke Plannen.

Tweehonderd nieuwe woningen voor Winterswijk

Afgelopen maandag tekende de gemeente Winterswijk samen met projectontwikkelaars en bouwers de overeenkomst voor de realisatie van het laatste deel van de wijk De Rikker. In opdracht van De Rikker Winterswijk B.V. stelden wij het stedenbouwkundig plan op dat aan de basis van deze overeenkomst ligt.

Stedenbouwkundige Lotte van Veldhuizen licht toe wat dit plan bijzonder maakt: “De unieke ligging van de wijk in een Nationaal Landschap vormde voor ons het uitgangspunt. Het was dan ook meteen duidelijk dat onze landschapsarchitecten, ecologen en milieukundigen ook een plek moesten hebben aan de tekentafel. Door deze integrale werkwijze staan duurzaamheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid – naast een gevarieerd woningaanbod – nu centraal in het plan”.

In de komende periode werken we dit plan verder uit en zullen we bovendien samen met betrokkenen invulling geven aan het beeldkwaliteitplan. We kijken uit naar een mooie samenwerking!

Stedenbouwkundig plan De Rikker Winterswijk

Lees meer over De Rikker op: www.derikker.nl

Nieuw perspectief voor schoollocaties in Arnhem

Wonen op de plek waar je vroeger op school zat? Dat kan binnenkort in Arnhem! Drie schoollocaties van ROC Rijn IJssel – Thorbeckestraat, Veluwestraat en Zijpendaalseweg – gaan plaatsmaken voor in totaal zo’n 300 woningen. Met veel plezier werkten wij aan de ontwikkelkaders voor deze unieke locaties. Dat deden we samen met vele betrokken buurtbewoners, zodat de nieuwe plannen ook echt zullen passen bij wat men in de buurt graag ziet. 

SAB Arnhem Rijn IJssel ontwikkelkaders
Goede Buur

Rijn IJssel stoot drie schoollocaties af vanwege de aanstaande verhuizing naar de nieuwe ENKA-Campus in de stad. Omdat zij graag als “goede buur” wil vertrekken, heeft de scholenorganisatie het initiatief genomen om samen met omwonenden na te denken over de toekomst. Aan ons de vraag om, in samenspraak met de buurten, voor iedere locatie een ontwikkelkader op te stellen. Een opdracht waar wij enthousiast mee aan de slag zijn gegaan, want door vanaf het begin de belanghebbenden te betrekken, kunnen wij het best recht doen aan alle wensen en ideeën. Vroegtijdige participatie in ruimtelijke projecten is bovendien een belangrijk speerpunt van de Omgevingswet. Wij werken graag op deze manier, zodat we een kunnen plan ontwikkelen dat op draagvlak kan rekenen.

SAB Arnhem Rijn IJssel participatie

Interactief proces

Tijdens interactieve workshopavonden en digitale sessies ontmoetten we de buurt en ontdekten we gezamenlijk de mogelijkheden van deze locaties. De drie schoollocaties liggen elk op een unieke plek in Arnhem. We merkten bij iedere buurt een eigen dynamiek, passend bij de plek, maar met als gemene deler een goede en opbouwende sfeer. De behoefte aan meer woningen was overal duidelijk voelbaar. Lotte van Veldhuizen, stedenbouwkundige bij SAB: “Het was een leuk proces, want we merkten dat men heel betrokken was. Door samen op de kaart te tekenen en het gesprek aan te gaan, kon ieder zijn ideeën en belangen inbrengen. Door steeds weer de tussentijdse resultaten te laten zien, konden we bijstellen wat nodig was. Fijn was, dat ook de gemeente actief meedacht in dit proces”. De vele tips, adviezen en kritische kanttekeningen hebben geleid tot de ontwikkelkaders die er nu liggen. We zijn er trots op dat deze ontwikkeld zijn door de gezamenlijke inzet van Rijn IJssel, de buurt en de gemeente Arnhem. Voor een beknopte samenvatting van het proces kunt u de videopresentaties bekijken op: https://www.rijnijsselbouwt.nl/goedebuur/.

SAB Arnhem Rijn IJssel ontwikkelkaders

Toekomstgerichte ontwikkelkaders

De drie ontwikkelkaders zorgen ervoor dat de doorlooptijd van de herontwikkeling korter kan zijn. De belanghebbenden zitten namelijk al op één lijn over de gewenste ontwikkelingsrichting. Daardoor kunnen de nieuwe eigenaren sneller hun plannen realiseren. Daarbij zijn de stedenbouwkundige randvoorwaarden, die in de ontwikkelkaders zijn vastgelegd, richtinggevend. Deze gaan bijvoorbeeld over de toekomstige functies, de bouwhoogtes en de uitstraling van het gebied. De randvoorwaarden bieden nog voldoende ruimte voor de toekomstige eigenaren om een passend bouwplan te ontwikkelen en de gemeenteraad te vragen om medewerking aan het te ontwikkelen bouwplan.

SAB Arnhem Rijn IJssel ontwikkelkaders
Een gedegen basis

Aan de ontwikkelkaders ligt een goede basis ten grondslag in de vorm van diverse haalbaarheidsonderzoeken. Wij hebben vroegtijdig al diverse onderzoeken uitgevoerd of laten uitvoeren op het gebied van onder meer natuur, bomen, bedrijven- en milieuzonering, bodem, cultuurhistorie en stikstofdepositie. Dat deden we om twee redenen. Enerzijds levert dit tijdswinst op voor het vervolg van het proces. De onderzoeken zijn namelijk tijdig beschikbaar. Anderzijds zorgde dit ervoor dat de informatie die uit de onderzoeken voortvloeide, meegenomen werd in het ontwerpproces. Zo is in de ontwikkelkaders bijvoorbeeld gedetailleerd opgenomen welke bestaande bomen behouden dienen te worden en wordt er inzicht geboden in de minimale afstand die gehanteerd moet worden tot geluidsgevoelige functies in de omgeving.

Bekijk in dit filmpje het verschil tussen de huidige situatie en een mogelijke toekomstige situatie voor de Veluwestraat. Leuk detail: de maquette en film kwamen tot stand met hulp van studenten van RijnIJssel.

Het college van Arnhem stelde de ontwikkelkaders vast in april 2021. Daarmee zijn ze richtinggevend voor de toekomstige eigenaren van de locaties. Fijn voor de omwonenden dat dit zekerheid oplevert over wat er straks in hun buurt staat te gebeuren, want alle drie locaties zijn inmiddels verkocht.

Bent u geïnteresseerd in de ontwikkelkaders? Dan vindt u meer informatie op: https://www.rijnijsselbouwt.nl/goedebuur/.

SAB Arnhem Rijn IJssel maquette

Einde stikstofproblemen bouw in zicht?

Sinds de PAS-uitspraak van de Raad van State op 29 mei 2019 zit de Nederlandse bouwsector in een impasse. De behoefte aan onder meer woningbouw en andere ruimtelijke ontwikkelingen is enorm, terwijl door de stikstofproblematiek vergunningverlening soms spaak loopt. Vanuit de wens om hier oplossingen voor te bieden heeft de Rijksoverheid begin van dit jaar de Wet stikstofreductie en natuurverbetering opgesteld. Nadere uitwerking van de wet met de aangekondigde vrijstelling voor de bouwsector liet op zich wachten, maar inmiddels is bij Koninklijk Besluit de inwerkingtreding per 1 juli 2021 aangekondigd.

Wat gaat er dan precies wijzigen met ingang van de komende maand?

De wetswijziging zoals die per 1 juli van kracht is betreft een toevoeging aan de bestaande Wet natuurbescherming. Daarmee worden de gevolgen van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden, die worden veroorzaakt door aangewezen activiteiten van de bouwsector, buiten beschouwing gelaten voor de vergunningplicht. Dit betreft activiteiten die worden omschreven als het verrichten van bouw- en/of sloopactiviteiten, het aanleggen, veranderen of verwijderen van werken, evenals alle daarmee samenhangende vervoersbewegingen.

Welk effect heeft deze wetswijziging voor ruimtelijke ontwikkelingen?

Daar waar tot nu toe stikstofonderzoeken vereist waren voor alle bouw- en/of sloopwerkzaamheden (aanlegfase), komt deze verplichting nu te vervallen. Uiteraard geldt hierbij wel het uitgangspunt dat gebruik dient te worden gemaakt van zo schoon mogelijk bouwmaterieel, dit zorgt echter voornamelijk voor een motivatieplicht en geen onderzoeksplicht voor de bouw en/of sloop.

Bij een bestemmingsplan of vergunningaanvraag hoeft daarom alleen nog maar verantwoord te worden welk effect het toekomstige gebruik (gebruiksfase) van een perceel met betrekking tot stikstof heeft op Natura 2000-gebieden. Een stikstofberekening van het toekomstig gebruik blijft daarom in veel gevallen wel nog vereist. In combinatie met de jurisprudentie van de Raad van State van dit voorjaar, waarbij de vergunningplicht voor intern salderen is komen te vervallen, zijn er dit jaar dus noodzakelijke stappen gezet om bouwprojecten weer meer kans van slagen te bieden.

Ons team van milieuplanologen staat klaar om samen met u te kijken welke onderzoeken op gebied van stikstof, maar ook op andere milieuaspecten, nodig zijn zodat uw ontwikkeling gerealiseerd kan worden!

Amfibie excursie

Herkennen van amfibieën

Deze maand is het ecologen team van SAB op pad geweest om meer te leren over de herkenning van amfibieën. De volwassen exemplaren zijn bij onze ecologen natuurlijk wel bekend, maar qua herkenning zijn bijvoorbeeld de heikikker en de bruine kikker nog best lastig om uit elkaar te houden. En niet alleen de volwassen kikkers zijn lastig te onderscheiden, maar ook de eiklompen die de heikikker en de bruine kikker leggen. Het kunnen onderscheiden van deze soorten is zeker niet onbelangrijk, want de bruine kikker is in alle provincies een vrijgestelde soort die alleen beschermd is middels de zorgplicht, terwijl de heikikker een streng beschermde soort is onder de Wet natuurbescherming. Bij ruimtelijke ontwikkelingen dient een ontheffing aangevraagd te worden mocht deze soort aanwezig zijn.

Eiklompen en eistrengen

We zijn voor de excursie naar een compensatiegebied voor de heikikker in Lopik geweest. Een compensatiegebied waarbij SAB vorig jaar heeft geholpen met de aanleg. We konden hier dus mooi op zoek naar eiklompen en volwassen exemplaren. We vonden onder meer eiklompen van de heikikker en eistrengen van de gewone pad. Door het vinden van de eistrengen van de gewone pad kunnen wij deze nu nog beter onderscheiden van de eistrengen van de rugstreeppad (ook een soort die streng beschermd is, terwijl de gewone pad is vrijgesteld).

Hygiëneprotocol voor amfibieënonderzoek

Naast de kennis die we in het veld hebben opgedaan, hebben we ook onze kennis over het hygiëneprotocol voor amfibieënonderzoek opgefrist, dit is natuurlijk ook erg belangrijk! Met deze extra kennis kunnen wij beter ons werk uitvoeren en zo opdrachtgevers en de natuur beter van dienst zijn.

SAB amfibie excursie

Gemeenteraad van Brummen enthousiast over start omgevingsvisie

In de gemeente Brummen zijn wij intensief betrokken bij het opstellen van de omgevingsvisie en, parallel daaraan, het omgevingsplan. Voor de omgevingsvisie startten we met een beleidsneutrale versie, waarin we – op themaniveau en gebiedsniveau – het huidige beleid met bijbehorende kwaliteiten en opgaven voor de fysieke leefomgeving vastlegden. Je zou dit kunnen zien als een ‘foto’ van de gemeente: Brummen op dit moment.

Half oktober kwam de gemeenteraad van Brummen voor het eerst weer fysiek bij elkaar. In deze raadsvergadering besloot de raad dat het startdocument een goed vertrekpunt vormt voor de tweede fase van de omgevingsvisie. Er kan nu gewerkt worden aan het opzetten van de participatiestrategie om de omgevingsvisie verder vorm en inhoud te geven! Zo worden samen met de samenleving en de politiek essentiële keuzes gemaakt over de toekomst van de fysieke leefomgeving van Brummen. Gezamenlijk wordt er een nieuwe stip op de horizon gezet.

Meer lezen over de omgevingsvisie en het omgevingsplan voor Brummen? Kijk dan op onze projectpagina.

Klimaatdreiging? Deze kansen zien wij

De klimaatverandering zet door, met alle gevolgen van dien. Maar dat is niet de enige ontwikkeling die doorzet. Wereldwijd zijn steeds meer mensen zich bewust van klimaatverandering. Er worden slimme oplossingen bedacht, technologische vooruitgang geboekt en nieuw beleid ontwikkeld. Ook de adviseurs van SAB pakken hun rol.

Hoe ernstig is het?

Dat het klimaat verandert zien we terug in allerlei verschijnselen. Het weer fluctueert zoals het dat nooit eerder gedaan heeft. Langdurige hitteperiodes, periodes van droogte met (te) lage waterstanden, hevige regenbuien, meer stormen. Oogsten mislukken door late vorst in het voorjaar of harde hagel in de zomer. Zachte winters zorgen ervoor dat uitheemse soorten zich in ons land kunnen vestigen. Tijdens hete zomers kunnen bruggen kunnen niet meer openen en kampen de spoorwegen met storingen. En zo kunnen we nog wel even doorgaan…

Klimaatdreiging? Deze kansen zien wij

Welke kansen zien we?

Ons klimaat verandert, dat is een feit en het is ook niet meer terug te draaien. Wel kunnen we ervoor zorgen dat klimaatverandering minder snel doorgaat dan nu het geval is. Dat heet mitigatie. Om dit te bereiken moeten we het gebruik van fossiele brandstof verminderen en overstappen naar hernieuwbare energie; energietransitie. Maar hoe zit dit nu precies? We leggen het uit.

Tot op heden is het grootste deel van de energie die huishoudens, bedrijven en fabrieken gebruiken afkomstig van fossiele bronnen. Bij de verbranding van fossiele brandstoffen neemt onder andere de hoeveel CO2 in de atmosfeer toe. Het CO2 gehalte in de lucht wisselt door het bestaan van de aarde heen, maar is nog nooit zo hoog geweest als nu. Bovendien is toename nog nooit zo snel gegaan. Deze enorme stijging van het CO2 gehalte draagt sterk bij aan de opwarming van de aarde en dus aan de klimaatverandering.

Daarom moeten we de overstap maken van fossiele energiebronnen naar hernieuwbare energiebronnen. Dankzij de energietransitie kunnen we ervoor zorgen dat we minder CO2 gaan uitstoten, waardoor er minder klimaatverandering optreedt en dus de effecten van klimaatverandering minder zijn.

Helpt dat meteen?

Zelfs als we nu meteen alle CO2 uitstoot zouden kunnen stoppen zal de aarde nog wel even verder opwarmen, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Dit effect noemen we klimaattraagheid; de effecten van onze uitstoot zijn niet nu, maar pas over decennia merkbaar. Daarom moeten we ons aanpassen aan de ‘nieuwe’ werkelijkheid en moeten we beleid, plannen en ontwerpen maken die klimaatadaptief zijn.
Klimaatmitigatie en klimaatadaptatie gaan dus hand in hand.

Klimaatdreiging? Deze kansen zien wij

Klimaatadaptief ontwerpen en bouwen: zo doen wij dat

Wij zien klimaatadaptief ontwerpen als een van de mooiste uitdagingen van de hedendaagse ruimtelijke ordening. Of het nu een kleine particuliere ontwikkeling betreft of een nieuwe woonwijk; met creativiteit, vakkennis en doorzettingsvermogen kan elk plan klimaatadaptief zijn. We hebben al mooie projecten afgerond op dit gebied: een reclamemast die tevens dienstdoet als bijenhotel, een kustversterkingsproject dat tevens nieuwe parkeergelegenheid biedt, of een glooiend groen stadspark dat kan dienen als wateropvang. En ondertussen werken we verder aan meer inspirerende voorbeelden.

Ook voor jullie gaan we graag aan de slag

De urgentie om aan de slag te gaan is daar. Elk plan en elk ontwerp dat we nu opstellen is niet enkel bedoeld voor nu en de komende jaren, maar ook voor de toekomst: de komende 20, 30, 40 of 50 jaar en soms wel langer. Ook dan willen we nog dat men kan genieten van wat er nu bedacht is.

Overheden verankeren klimaatadaptatie en energietransitie steeds meer in het beleid en steeds meer initiatiefnemers willen graag bijdragen aan een duurzame toekomst.

Voor ons ligt de mooie uitdaging om hier in de openbare ruimte invulling aan te geven. Wij doen dit voor een diversiteit aan opdrachtgevers, voor een diversiteit aan projecten en op grote en kleine schaal. En komend jaar wellicht ook voor jullie.

Wij werken graag samen met u naar een klimaatadaptieve buitenruimte. Heeft u hier vragen over of gaat u ook graag met ons aan de slag? Neem dan vrijblijvend contact met ons op, we helpen u graag verder!

 

 

Quick scan klimaatadaptatie

In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. Die ambitie hebben Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen vastgelegd in de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie. Sinds 2020 moet klimaatadaptatie een integraal onderdeel zijn van het beleid en al het handelen van de verschillende overheidslagen. Met de quick scan klimaatadaptatie geven wij al vroeg in een proces inzicht in de verplichtingen en kansen die er voor uw project liggen op het gebied van klimaatadaptatie.

Een goed begin…

Het is aan te raden om al bij de start van een plan of project te kijken naar de mogelijke effecten van klimaatverandering op dit plan en de mogelijkheden die er zijn voor klimaatadaptatie. Enerzijds is het belangrijk om ervoor te zorgen dat het plan of project de situatie van nabijgelegen gebieden niet verslechtert (dit is vooral van toepassing bij nieuwbouwsituaties). Anderzijds is het belangrijk om een project zo klimaatadaptief mogelijk te realiseren, zodat er niet alleen nu maar ook in de toekomst van het gerealiseerde genoten kan worden.

Door vroegtijdig te kijken naar de effecten en de mogelijkheden van een plan kan klimaatadaptatie ook daadwerkelijk meegenomen worden in de ontwikkeling en hoeft dit zeker niet per se duurder te zijn.

Zo werkt de quick scan klimaatadaptatie

In een quick scan klimaatadaptatie kijken we naar de uitdagingen en kansen die er voor dat plan of project liggen op het gebied van klimaatadaptatie. Allereerst analyseren we de uitkomsten van de stresstest die de gemeentes uiterlijk in 2019 opgesteld hebben. Deze stresstest geeft per gebied aan wat de uitdagingen zijn op het gebied van hitte, droogte, wateroverlast of overstromingen. De uitkomsten van de stresstest vertalen we naar het concrete project.

In de quick scan kijken we naar de wensen van de opdrachtgever voor het plan, maar ook naar het actuele beleid van het bevoegd gezag. Waar van toepassing betrekken we de energietransitie, circulaire economie, gezondheid en ecologie bij het plan.

We schetsen voor u het complete, integrale plaatje waarbij we de haalbaarheid niet uit het oog verliezen. Aan de hand van de quick scan bepalen we samen met de opdrachtgever de concrete ambities op het gebied van klimaatadaptatie voor het plan of project. De quick scan kan ingezet worden in de bestemmingsplanfase, maar ook aan het begin van het ontwerpproces.

Ook behoefte aan nieuwe inzichten?

In 2020 heeft SAB meerdere quick scans klimaatadaptatie opgesteld. De rapportages gaven zowel gemeenten als initiatiefnemers nieuwe inzichten en handvatten om met klimaatadaptatie aan de slag te gaan. In 2021 versterken we ook jullie ontwikkelingen graag met een frisse blik en nieuwe inzichten. Wordt vervolgd!

Bent u ook benieuwd wat het opstellen van een quick scan klimaatadaptatie voor uw plan of proces kan betekenen? Neem dan contact op met één van onze adviseurs.

 

Leve de biodiversiteit!

Als het over de biodiversiteit van Nederland gaat lijkt het misschien moeilijk om niet somber te worden. Gelukkig zien wij dagelijks mooie ontwikkelingen op dit gebied, die ons veel vertrouwen geven in de toekomst van de Nederlandse natuur.

Hoe staan we ervoor?

Op dit moment is het niet best gesteld met de kwaliteit van de natuur in Nederland. Dat komt onder andere door een overvloed aan stikstof, die ervoor zorgt dat bepaalde planten (zoals grassen en brandnetels) andere soorten kunnen overwoekeren. Veel insecten en vogels hebben hier last van. Ook in stedelijk en agrarisch gebied staat de biodiversiteit onder druk.

Hoopvolle ontwikkelingen

Er is veel aandacht voor de natuur. We zien dat partijen de handen ineenslaan om de Nederlandse natuur er weer bovenop te helpen. Gesteund door veel van deze partijen heeft de Vogelbescherming de term “Basiskwaliteit Natuur” in het leven geroepen: een minimale kwaliteit waaraan onze natuur moet voldoen. De Basiskwaliteit Natuur is de inzet van het Deltaplan Biodiversiteitsherstel en vormt zo een logisch uitgangspunt voor een omgevingsvisie of -plan onder de Omgevingswet. In deze visies en plannen zal dus veel aandacht zijn voor milieufactoren, inrichting en beheervormen die bijdragen aan de natuurkwaliteit in ons land.

Leve de biodiversiteit

Wat doet SAB?

SAB werkt hard aan het verbeteren van de biodiversiteit. Want hoe je het ook wendt of keert; de mens heeft de natuur nodig. De natuur maakt ons gezonder en gelukkiger.

Als ecologen van SAB zetten wij onze kennis en ervaring in om in alle nieuwe ruimtelijke plannen die we maken de natuurlijke elementen te behouden, te versterken, of nieuw aan te leggen. Onze focus ligt vooral op de pijler “Inrichting” van de Basiskwaliteit Natuur, al bieden we ook steeds een doorkijk naar “Beheer en gebruik”.

Omdat SAB zowel landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen als ecologen in dienst heeft, kunnen we deze aandacht voor de natuur gemakkelijk in nieuwe ontwerpen integreren. Onze ontwerpers vragen al vroeg in het proces van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen om advies van de ecologen.

Leve de biodiversiteit

Concreet hebben we bijvoorbeeld al mooie nieuwbouwwijken ontworpen met wadi’s in de groene ruimte. Bij (hevige) regenbuien lopen de wadi’s vol met water, dat vervolgens rustig kan infiltreren in de bodem. Als het droog is kan de groene ruimte in de wijk gebruikt worden door kinderen om er te spelen. Win-win!

In de zomer van 2020 creëerden we een nieuw leefgebied voor de heikikkers in het plangebied van een nieuwe woonwijk bij Lopik en verhuisden we alle kikkers naar hun nieuwe stek. Voor een nieuwbouwproject met 200 woningen in Winterswijk hanteren we “natuurinclusief” als basisprincipe: we trekken bomenrijen door vanwege hun belang als vliegroute voor vleermuizen, we leggen houtwallen, bloemenweides en bosschages aan en plaatsen nest- en verblijfplaatsen voor huismussen en gierzwaluwen in de nieuw te bouwen woningen.

Samen met opdrachtgevers

Ook steeds meer opdrachtgevers vragen om plannen en ontwerpen waarin het aspect natuur grondig wordt meegenomen. In sommige gemeentes is natuurinclusief ontwerpen al opgenomen in het ruimtelijk beleid. Bijvoorbeeld in de gemeente Ede, waar een uitgebreid puntensysteem wordt gehanteerd om natuurinclusieve elementen in plannen te garanderen.

Wij staan voor de natuur

Hoe klein of groot jullie ontwikkeling ook is: ook wat ons betreft is natuurinclusief de norm. Wij adviseren onze opdrachtgevers over de mogelijkheden die er zijn om de natuur een volwaardige plek te geven in een concrete ontwikkeling. Samen met onze planologen adviseren we gemeentes over het opnemen van de Basiskwaliteit Natuur in hun omgevingsvisie. De praktijk leert dat er altijd kansen en mogelijkheden zijn. Zo dragen we samen met jullie bij aan een goede basiskwaliteit van de natuur in Nederland en werken wij vandaag aan de wereld van morgen.

Wilt u meer weten over natuurinclusief bouwen of bent u op zoek naar de inpassing van biodiversiteit in uw plan. Hiervoor kunt u contact opnemen met een van onze ecologen. 

Energietransitie in 6 stappen

Klimaatverandering drukt ons met de neus op de feiten: we moeten de overstap maken van fossiele naar hernieuwbare energie. Maar waar en hoe beginnen we met deze energietransitie? Hoeveel energie hebben we nodig en waar vinden we de ruimte om die duurzaam op te wekken? Onze adviseurs nemen je mee in het complete speelveld van de energietransitie: van het bepalen van de opgave tot de juridische puntjes op de i van jullie wind- of zonnepark.

Stap 1 | Behoefte

Aan de voorkant van het proces onderzoeken we welke mogelijkheden in een gebied bestaan voor duurzame energieopwekking. Dat hebben we de afgelopen jaren al voor enkele gemeentes mogen doen. We kijken naar het huidige verbruik en naar het verwachte gebruik en verwachte veranderingen in de toekomst. Zo bepalen we de toekomstige energiebehoefte.

Stap 2 | Ruimte

Waar kan de duurzame energieopwekking plaatsvinden? Welk gebied is geschikt en gewenst? Voor de gemeentes Zutphen en Nijkerk voerden wij al een ruimtelijke verkenning zonnevelden uit. Deze gemeentes gebruiken onze studie als leidraad bij energievisies en -aanvragen. Zo weet iedereen wat waar mogelijk wel of niet kan.

Ruimtelijke verkenning zonnevelden Zutphen
Ruimtelijke verkenning zonnevelden gemeente Zutphen

Stap 3 | Regionale energiestrategie

In het Nederlandse Klimaatakkoord (2019) is afgesproken dat 30 energieregio’s in Nederland gaan onderzoeken waar en hoe het beste duurzame elektriciteit (wind en zon) op land opgewekt kan worden. In een regionale energiestrategie (RES) moeten de regio’s beschrijven hoeveel duurzame elektriciteit zij willen opwekken in 2030 en op welke locaties. De ruimtelijke verkenning (stap 2) wordt hierbij als basis gebruikt.

In oktober 2020 hebben de 30 energieregio’s in Nederland hun conceptstrategie ter analyse ingeleverd bij het Planbureau voor de Leefomgeving. Op 1 februari 2021 zal het planbureau laten weten of de 30 strategieën samen tot de gewenste totale energieopbrengst van 35 TWh komen in 2030. Op 1 juli 2021 moeten de definitieve regionale energiestrategieën gereed zijn.

Stap 4 | Concrete energielandschappen

Vooruitlopend hierop begeleiden wij momenteel de gemeente Duiven bij de inpassing van een RES-zoekgebied. Voor deze studie werken we met drie verschillende vakgroepen van ons bureau samen. Aan de hand van milieukundige, ecologische, landschappelijke en technische criteria werken we aan een toekomstperspectief voor een energielandschap voor wind- en zonne-energie. Daarmee concretiseren we de energiedoelen die de gemeente, samen met de regio, heeft vastgelegd in de concept RES en geven wij hen handvatten voor de inpassing ervan.

Energietransitie in 6 stappen
Fictieve visualisatie windplanner SAB oktober 2020

Stap 5 | De vaststelling

Om ervoor te zorgen dat Nederland daadwerkelijk in 2030 35 TWh duurzame energie opwekt, moeten alle plannen en projecten uit de Regionale energiestrategieën op 1 januari 2025 vergund zijn. Bij dat vergunnen komen de juridische aspecten heel nauw. Ook hierin spelen onze adviseurs een grote rol. Zo hebben we voor onder andere “Energielandgoed Wells Meer” (gemeente Bergen) en Zonnepark Cothen (gemeente Wijk bij Duurstede) de bestemmingsplannen en alle benodigde onderzoeken opgesteld.

Energietransitie in 6 stappen
Energielandgoed Wells Meer, Gemeente Bergen (L.), bestemmingsplan, vastgesteld, SAB 2021

6 | Monitoring

Met het vaststellen van de eerste energiestrategieën (de RES 1.0) in de aankomende zomer is het werk niet gedaan. Elke RES zal om de 2 jaar herijkt moeten worden op basis van nieuwe inzichten, innovaties en ervaringen. Ook hierbij zullen onze adviseurs voor jullie klaarstaan.

Zo ontwikkelt de Regionale Energiestrategie zich stapsgewijs richting 2030. En na 2030 komt de doorontwikkeling naar 2050, want in dat jaar bereikt Nederland als het goed is haar daadwerkelijke doel; 95% CO2 reductie t.o.v. 1990. De komende 30 jaar blijft de energietransitie dus actueel en vraagt deze geregeld om nieuwe onderzoeken en plannen.

De energietransitie past van begin tot eind binnen het portfolio van SAB. Wij adviseren, onderzoeken en ontzorgen van de prille behoeftebepaling tot de laatste puntjes op de i.

Afhankelijk van uw vraagstuk rondom de energietransitie staan verschillende SAB-collega’s voor u klaar. Dit zijn onder andere:

 

Duurzaamheid in de Omgevingswet

Duurzaamheid krijgt een steeds prominentere rol in onze samenleving. Het is één van de redenen waarom de Omgevingswet wordt opgesteld: de huidige wetgeving biedt nog te weinig mogelijkheden om een transitie naar een duurzamere samenleving te bevorderen. Het is dan ook niet vreemd dat de Omgevingswet voor alle overheidslagen diverse mogelijkheden gaat bieden om duurzaamheid te verankeren.

Wij zetten de mogelijkheden graag voor jullie op een rijtje.

Duurzaamheid volgens de wet

De Omgevingswet is al een tijd in aantocht en zal naar verwachting in 2022 in werking treden. Duurzaamheid wordt gedefinieerd als: ‘het waarborgen van de bestaansmogelijkheden van alle mensen op aarde, hier en nu, elders en later’’.

In de Omgevingswet worden verschillende instrumenten genoemd die gebruikt kunnen worden om invulling te geven aan die duurzaamheid: een omgevingswaarde, de omgevingsvisie, het programma, het omgevingsplan en instructieregels.

Een omgevingswaarde

Een omgevingswaarde is een norm ‘die de gewenste staat of kwaliteit van de fysieke leefomgeving of een onderdeel daarvan als beleidsdoel vastlegt’. In een omgevingswaarde kan een doelstelling worden opgenomen die duidelijk meetbaar is. Een gemeente kan bijvoorbeeld in een omgevingswaarde opnemen dat er in 2040 vijf windmolens en 200 ha aan zonnepanelen gerealiseerd moeten zijn. Door zo’n omgevingswaarde op te nemen verplicht de gemeente zichzelf om aan deze waarden te voldoen en hierop te monitoren.

Juridische details

Omgevingswaarden hebben doorwerking in verschillende instrumenten, namelijk het Besluit activiteiten leefomgeving, Besluit kwaliteit leefomgeving, de omgevingsvergunning, omgevingsverordening, het omgevingsplan, programma en instructieregels.

Een omgevingswaarde wordt bij AMVB, omgevingsverordening of omgevingsplan vastgesteld. Eenmaal vastgesteld geldt er een monitoringsplicht. Als niet voldaan wordt aan de gestelde omgevingswaarde of deze dreigt te worden overschreden, moet een programmatische aanpak worden opgesteld. Deze programmatische aanpak richt zich op het voldoen aan die omgevingswaarden (vergelijkbaar met de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)).

De omgevingsvisie

In de omgevingsvisie legt het Rijk, de provincie of de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de korte- en lange termijn vast. De omgevingsvisie is het uitgesproken instrument om een strategische visie te ontwikkelen op duurzame ontwikkelingen rond energietransitie en klimaatadaptatie. In de omgevingsvisie kunnen concrete duurzaamheidsdoelen worden opgenomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan klimaatneutraal werken.

Het programma

In programma’s wordt het beleid voor onderdelen van de fysieke leefomgeving nader uitgewerkt. Zo’n programma is een beleidsdocument en is alleen bindend voor de overheid die het vaststelt. Het programma bevat maatregelen voor ‘de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud van de fysieke leefomgeving’. Met deze maatregelen worden de geformuleerde beleidsdoelen uit de omgevingsvisie concreet uitgewerkt. Hierbij kun je denken aan een subsidieregeling voor duurzame ontwikkelingen of informatiebijeenkomsten over energiebesparing. Zulke maatregelen kunnen ervoor zorgen dat de CO2 reductiedoelstelling behaald wordt.

Het omgevingsplan

Elke gemeente stelt één omgevingsplan op. Daarin worden alle gemeentelijke regels opgenomen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Dat kunnen bijvoorbeeld regels zijn over natuurinclusief bouwen of over klimaatadaptieve maatregelen zoals het bergen van water op eigen terrein. In het omgevingsplan kan de gemeente omgevingswaarden vastleggen. Bij de vaststelling van het plan moet de gemeente dan onderbouwen welke taken en bevoegdheden zij gaat inzetten om te gaan voldoen aan de opgenomen omgevingswaarde.

Instructieregels

Ten slotte kan duurzaamheid worden verankerd in instructieregels. Het Rijk en de provincie kunnen zulke instructieregels opstellen, zodat omgevingswaarden doorwerken naar lokale wetgeving.

Zo zijn er straks onder de Omgevingswet voor alle overheidslagen volop mogelijkheden om duurzaamheid een plaats te geven in het beleid. En dat hoeft natuurlijk niet te wachten tot volgend jaar! Is jullie organisatie van plan een omgevingsplan te laten opstellen, of stellen jullie het zelf op en hebben jullie advies of een cursus nodig? De juristen en planologen van SAB adviseren jullie graag over de mogelijkheden voor jullie organisatie.

Bent u bezig met de transitie naar de Omgevingswet en bent u nog op zoek naar de juiste invulling hiervan? Voor vragen hierover kunt u contact met ons opnemen. 

Bestemmingsplan Energielandgoed Wells Meer

We zijn trots

De raad van de gemeente Bergen heeft dinsdag 9 februari 2021 het bestemmingsplan Energielandgoed Wells Meer vastgesteld. Met veel plezier hebben wij dit bestemmingsplan voor de gemeente opgesteld.

bestemmingsplan Energielandgoed

Innovatief bestemmingsplan

Het plangebied ligt in het buitengebied van Well en is gelegen tussen Nationaal Park De Maasduinen aan de westzijde en de Duitse grens aan de oostzijde. Het bestemmingsplan biedt ruimte voor vier windturbines, 264 hectare zonnevelden en een energieboulevard gericht op innovatie. Het bestemmingsplan draagt bij aan de ambitie van de gemeente Bergen om in 2040 energieonafhankelijk te zijn.

Energietransitie in 6 stappen

 

 

 

SAB geeft gastles bij LeukOmteLeren

Wat is Stichting LeukOmteLeren? 

Stichting LeukOmteLeren gelooft erin dat kinderen het Leuk vinden Om te Leren en biedt hen in een driejarig traject de mogelijkheid hun horizon te verbreden en hun talenten te verkennen. Op de zondagen maken de leerlingen kennis met interessante mensen uit de samenleving en het bedrijfsleven. Zo leren zij een grote diversiteit aan beroepen kennen en de doorgroeimogelijkheden die er zijn en worden zij hopelijk gemotiveerd om zich door te ontwikkelen.

Leerlingen mochten zelf een inbreidingslocatie invullen

SAB stond zondag 31 januari klaar om de leerlingen te ontvangen. Dit jaar vanwege de corona-maatregelen helaas online, maar dat hield ons niet tegen om er toch iets moois van te maken! Bovendien waren met hen alle drie de pijlers van SAB vertegenwoordigd: ‘ontwerp’, ‘planologie’ en ‘onderzoek’. Aan de hand van een voorbeeldproject in Arnhem namen zij de leerlingen mee in het werk wat SAB doet en hoe een werkdag eruitziet.

LeukOmteLeren

Na de introductie in ons werk was het tijd voor de leerlingen om zelf een inbreidingslocatie in Arnhem in te vullen. Wat denken zij dat er belangrijk is om op deze plek terug te laten komen? Is dit hier mogelijk of zijn er milieubelemmeringen? En hoe kijkt de buurt naar dit plan? Na een uur kwamen de leerlingen terug om hun interessante plannen te presenteren. Hieronder zijn enkele voorbeelden van ontwerpen van de leerlingen te zien:

LeukOmteLeren

Milad brengt de olympische spelen naar Arnhem met zijn ontwerp voor een grootstedelijke wijk rondom een stadion en vliegveld.

LeukOmteLeren

Arda benadrukt het belang van veiligheid met een groot hoofdpolitiebureau in het groen, waarin voldoende ruimte is voor fietsen en motoren.

LeukOmteLeren

Saif lost het parkeerprobleem op en maakt een nieuwe openbare plek voor Arnhem, met veel bomen, een vijver, een speeltuin en voetbalveld.

LeukOmteLeren

Tijmen maakt een ecologische wijk, waarbij het regenwater dat op de daken valt, wordt hergebruikt in de moestuin en de vijver.

SAB was blij met de interesse en de ideeën van de leerlingen, en hoopt volgend jaar in levende lijve te vertellen over ons mooie vakgebied.

Voor meer informatie over Stichting LeukOmteLeren zie www.leukomteleren.nl.

 

Stikstofdepositie en de wet, een ongemakkelijk gevoel

Als ecoloog bij SAB kun je natuurlijk niet om de stikstofproblematiek heen. Dagelijks hebben zij te maken met plannen en projecten die moeten worden doorgerekend met Aerius-calculator, kritische vragen van de omgevingsdiensten over stikstofemissie en de inzet van materieel tijdens de bouw. Maar wanneer zij zich dan verdiepen in de Wet natuurbescherming en de Habitatrichtlijn, om uit te zoeken of de stikstofdeposities ook ‘significant negatief’ kunnen zijn, ontstaat bij hen toch het gevoel dat het huidige stikstofbeleid van de overheid en de wet niet helemaal bij elkaar passen. In dit artikel geplaatst op www.omgevingsweb.nl gaat een van onze ecologen hier dieper op in.

Mediterraanse nachtgeluiden in Nederland

De ecologen van SAB zijn ook in de nazomer nog druk met de monitoring van vleermuizen. Naast vleermuizen horen ze daarbij regelmatig andere diersoorten, zoals uilen. In Zutphen was het echter geen uil die de aandacht trok, maar een vreemd, zomers geluid dat van een krekel bleek te zijn: een boomkrekel. Luister hier hoe een boomkrekel klinkt.

Boomkrekels tjirpen ’s avonds en ’s nachts en leven in ons land vooral in zeer zonnige en wat ruigere vegetaties, met struikjes en kruiden. In Nederland is de soort nog zeldzaam, maar mensen kennen het geluid van de boomkrekel misschien van hun vakantie in Zuid-Europa. Het is namelijk een soort die van warmte houdt en daar algemeen voorkomt.

Met het warmer worden van ons klimaat wordt ook ons land steeds geschikter als leefgebied. In 2004 vestigde zich een eerste populatie bij Lobith en sinds die tijd neemt de verspreiding in ons land toe. Vooral langs de grote rivieren breidt de soort zich steeds verder uit. Het is een soort die goed kan vliegen, maar wat waarschijnlijk ook bij de verspreiding helpt, is dat de eitjes goed bestand zijn tegen overstromingen en met het water meegevoerd kunnen worden in plantenmateriaal. De soort was al in Brummen, ten zuiden van Zutphen bekend en heeft nu dus weer een stapje naar het noorden gedaan. Ons land krijgt dus niet alleen een meer Mediterraan klimaat; maar ook het nachtelijke geluid wordt steeds meer Mediterraan.

Stedenbouwkundig plan Doonheide II in Gemert

Wonen in de kern Gemert, maar wel met het groene en landelijke karakter dat zo kenmerkend is voor de omgeving van de Peelse Loop: met die gedachte ontwerpen wij het stedenbouwkundig plan voor de nieuwe woonwijk Doonheide II. Dat doen we in opdracht van ontwikkelaar Keizersberg Vastgoed.

In het ontwerp voor de wijk richten we ons op een dorpse, groene en informele uitstraling. Om te zorgen dat de toekomstige bewoners ook echt van dit dorpse en groene beeld kunnen gaan genieten, leggen we de spelregels voor de bebouwing en openbare ruimte vast in een beeldkwaliteitsplan.

Het Eindhovens Dagblad geeft een inkijkje in de planvorming.

 

Gemeentelijke energietransitie in de praktijk

Vorig jaar publiceerde het kabinet het Klimaatakkoord: de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs. We gaan met elkaar de CO2-uitstoot sterk verminderen; in 2030 met de helft ten opzichte van 1990. De overstap naar duurzame energie is natuurlijk niet in een dag gemaakt. Om de doelen te bereiken moet Nederland zuiniger omgaan met energie, stappen we over van elektriciteit uit kolen naar elektriciteit uit zon en wind en van warmte uit aardgas naar duurzame warmte (aardwarmte, restwarmte en groene waterstof). Wat betekent dat voor gemeentelijke opgaven?

Gemeentelijke energietransitie in de praktijk

Van Klimaatakkoord naar Regionale Energiestrategie

Bij de realisatie van de ambities uit het Klimaatakkoord zullen gemeenten een belangrijke rol gaan spelen. De Rijksoverheid legt een groot deel van de praktische uitvoering namelijk neer bij regio’s: in Regionale Energie Strategieën (RES) maken samenwerkende gemeenten afspraken over concrete thema’s als de ontwikkeling van windturbines en zonneparken. Inmiddels beschikken vrijwel alle energieregio’s over een concept-RES. Uiteindelijk moet op 1 maart 2021 de RES 1.0 gereed zijn. In de jaren daarna wordt de RES steeds verder uitgewerkt en aangescherpt. Daarbij wordt toegewerkt naar het verlenen van de benodigde omgevingsvergunningen in 2025 en het halen van de doelen voor 2030.

De opgaven zoals geformuleerd in de (concept-)RES’en moeten uiteindelijk op gemeentelijk niveau worden uitgewerkt. Het is aan de gemeenten om een integrale afweging te maken tussen de afspraken uit de RES, lokale ruimteclaims, de kwaliteit van de fysieke leefomgeving en het draagvlak onder inwoners. Wij krijgen dan ook steeds meer vragen over de RES in het bijzonder en energietransitie in het algemeen. We zien dat steeds meer gemeenten behoefte hebben aan een beleidskader voor zonne-energie en (kleinschalige) windturbines. Sommige gemeenten laten daarbij veel ruimte voor initiatieven vanuit de markt, terwijl anderen juist liever sturen op de concentratie van duurzame energieopwekking in één gebied, om zo de rest van de gemeente te vrijwaren van ruimteclaims voor duurzame energieopwekking.

Ruimtelijke verkenning windenergie

Zo werkt de praktijk

De gemeente Bergen in Limburg is een treffend voorbeeld van een gemeente die stuurt op concentratie. Deze gemeente bestaat voor een groot deel uit kwetsbare landschappen en gebieden met hoge natuurwaarden. Daarom kiest Bergen er bewust voor om de opwekking van duurzame energie te clusteren in een “energielandschap”: een gebied van circa 400 hectare waar ruimte is voor grootschalige zonneparken en windturbines. Op deze manier hoopt Bergen in 2030 als eerste gemeente in Limburg energieonafhankelijk te worden. Wij adviseren de gemeente en verzorgen de bestemmingsplanprocedure.

Daarnaast denken wij met diverse gemeenten mee over de vertaling van de concept RES-afspraken in gemeentelijke (beleids)doelen. We voeren bijvoorbeeld locatiestudies uit, waarmee we de ruimtelijke (on)mogelijkheden voor wind- en zonne-energie concreet in beeld brengen. Wat is de maximale opbrengst die behaald kan worden en waarmee ook de ruimtelijke kwaliteit van het (stedelijk) landschap behouden blijft? Met heldere kaarten maken we inzichtelijk welke spelregels en randvoorwaarden zouden moeten gelden voor windmolens en zonneparken. Zo helpen wij gemeenten om hun positie binnen de RES te verstevigen én om nieuwe initiatieven voor zonne- en windenergie adequaat en in samenhang te kunnen beoordelen.

Ruimtelijke verkenning zonne-energie

Omgevingswet

Er zijn volop kansen om de RES te koppelen aan de cyclische aanpak van de nieuwe Omgevingswet. Die benutten wij graag! Veel gemeenten werken al aan een omgevingsvisie. Dat biedt een uitgelezen kans om de regionaal geformuleerde doelen lokaal af te wegen en heldere keuzes voor de lange termijn te maken. Maar niet alleen de omgevingsvisie, ook andere omgevingswetinstrumenten – zoals het programma en omgevingsplan – spelen een belangrijke rol bij het behalen van doelstellingen uit de RES. Een programma is bijvoorbeeld specifiek gericht op het bereiken van doelen en kan in combinatie met een omgevingswaarde (in het omgevingsplan) een goed middel zijn om de energietransitie aan te jagen. Het programma heeft een meer uitnodigend karakter; het betreft de concrete vertaling van de omgevingsvisie naar een uitvoeringstraject. Dit in tegenstelling tot het omgevingsplan, dat meer het karakter van een verordening heeft en dus restrictiever werkt.

Hoe kunnen wij uw duurzaamheidsambities verder brengen?

Hoe bent u aan de slag met energietransitie? Wat is uw positie binnen de Regionale Energiestrategie en hoe gaat u hieraan uitvoering geven? Diverse SAB-adviseurs zijn opgenomen in de Expertpool van het Nationaal Programma RES. Zij adviseren u graag over de doorwerking van de RES op lokaal niveau. Zo geven we samen richting aan uw én onze duurzaamheidsambitie.

 

Omgevingsvisie in de praktijk

Nu de meesten van ons bekend zijn met de inhoud van de Omgevingswet en de bijbehorende kerninstrumenten, wordt het tijd voor de volgende stap: de praktijk. Samen met diverse gemeenten werken wij momenteel aan meerdere omgevingsvisies. We nemen u graag mee in onze ervaringen.

Reset de mindset

De omgevingsvisie geeft sturing aan alle thema’s binnen de fysieke leefomgeving. De ambitie om al deze sectorale beleidsvelden – dus ook het sociale domein – bijeen te brengen en te komen tot integrale afwegingen, is voor gemeenten aanleiding alle beleidsvelden op te trommelen. Denk mee, doe mee! Deze integrale werkwijze is voor veel gemeenten echter een nieuw fenomeen. Het is soms een beetje onwennig, want het vergt een andere mindset van zowel ambtenaren als bestuurders; er moet immers breder worden gekeken dan alleen het eigen beleidsveld.

Omgevingsvisie in de praktijk

Een mindset resetten doe je echter niet met één druk op de knop, omdat er toevallig een omgevingsvisie gemaakt moet worden. Dat is een geleidelijk proces. Wij nemen gemeenten aan de hand en helpen ambtenaren en bestuurders om het opstellen van de omgevingsvisie als een eerste stap naar een vernieuwende manier van werken binnen hun organisatie te zien. We gaan gezamenlijk om tafel met ambtenaren uit het sociale en ruimtelijke domein om alle opgaven in het sociale domein met een fysieke component te achterhalen. Wat is de invloed van een dalend leerlingenaantal op maatschappelijk vastgoed? Wat betekent de klimaatverandering (o.a. hittestress) voor kwetsbare groepen en hoe gaan we daarmee om? Kunnen we sporten stimuleren door bewegen in de openbare ruimte aantrekkelijker te maken? Vaak realiseren medewerkers zich niet dat vraagstukken uit het sociaal domein op deze manier (kunnen) ingrijpen op de fysieke leefomgeving en andersom. Op een enthousiaste en aanstekelijke manier creëren wij bewustzijn en stimuleren we een integrale aanpak.

Voorkom participatiemoeheid

Niet alleen binnen de muren van het gemeentehuis wordt gezocht naar een nieuwe manier van werken, ook daarbuiten blijft niet alles bij het oude. Burgerparticipatie krijgt onder de Omgevingswet een belangrijke rol. Dat is voor sommige gemeenten aanleiding om groots uit te pakken; van flitsende fietssafari’s tot interactieve spelshows.

Hoe creatief en goedbedoeld sommige initiatieven ook zijn: wij vinden het belangrijk dat participatie niet zijn doel voorbij schiet. Inwoners van een gemeente willen gehoord worden. Wanneer de input die zij geven uiteindelijk niet zichtbaar landt in de omgevingsvisie en gemaakte keuzes en dilemma’s – en die komt u ongetwijfeld tegen bij het opstellen van een omgevingsvisie – niet ter sprake komen, ligt participatiemoeheid al snel op de loer. En dan is de Omgevingswet nog niet eens in werking getreden…

Juiste middel op het juiste moment

Participatie moet aansluiten bij de belevingswereld van belanghebbenden en bij het stadium waarin een plan of visie zich bevindt. Wij helpen gemeenten en andere opdrachtgevers om de juiste participatievorm op het juiste moment in te zetten. Digitale participatie is bijvoorbeeld heel handig gebleken tijdens de uitbraak van Covid-19, maar is zeker niet zaligmakend. Deze vorm van participatie sluit beter aan bij jongere generaties dan bij oudere generaties. Bovendien is digitale participatie weliswaar succesvol bij het ‘ophalen van informatie’, maar minder geschikt voor een dialoog of discussie.

Fysieke bijeenkomsten blijven dus nodig en participatie blijft altijd maatwerk; het ligt er maar net aan wie op een bepaald moment participeert (inwoners of stakeholders) en in welke fase het proces zich bevindt (is het bedoeld om informatie op te halen of moeten er keuzes worden gemaakt?). Bovendien hangt de mate van participatie af van de rol die de gemeenteraad zich toe-eigent en de rol die zij bewoners/stakeholders geeft. Het antwoord op al deze vragen moet leiden tot een op maat gesneden participatieplan.

Gaat u binnenkort ook starten met het opstellen van een omgevingsvisie? Wij delen graag meer van onze ervaringen met u en denken waar nodig met u mee.

Omgevingswet en planschade

Ruimtelijke ontwikkelingen zijn altijd bedoeld om de wereld een stukje mooier te maken. Toch kan het gebeuren dat een ontwikkeling negatieve gevolgen heeft voor bestaande functies in de omgeving. Soms zijn die negatieve gevolgen zo groot dat er sprake is van planschade en dat er een compensatie moet plaatsvinden.

In de huidige wetgeving is planschade stevig verankerd. Wij kijken alvast vooruit naar de veranderingen die de Omgevingswet op dit gebied gaat brengen.

Globalere besluiten

Onder de Omgevingswet zullen besluiten worden genomen die veelal globaler zijn dan nu het geval is. Uitgaande van een worstcasescenario kan zo’n besluit in theorie tot veel meer schade leiden dan uiteindelijk, bij uitvoering, het geval is. Daarom wordt het toetsingsmoment voor planschade verplaatst naar de omgevingsvergunning (of de feitelijke uitvoering van de activiteit). Bovendien zal het kopen van een huis na vaststelling van bijvoorbeeld een omgevingsplan niet meer worden gezien als actieve risicoaanvaarding.

SAB Omgevingswet en planschade

Van planschade naar nadeelcompensatie

Anders dan nu zal onder de Omgevingswet niet alleen een omgevingsplan een grondslag zijn voor planschade, maar ook andere besluiten van overheidsinstanties. Daarom wordt de term planschade straks vervangen door “nadeelcompensatie”. De Omgevingswet noemt meerdere handelingen, activiteiten en besluiten die schade kunnen veroorzaken (programma, omgevingsplan, omgevingsvergunning). De lijst in de Omgevingswet is limitatief. Nadeelcompensatie is onder de Omgevingswet dus alleen mogelijk bij schade die veroorzaakt wordt door een handeling, activiteit of besluit die in de wet benoemd is.

Eén standaardforfait

Voor een deel wordt planschade, zeker als het indirecte planschade betreft, gezien als een normaal maatschappelijk risico. Daarom komt nu minstens 2% en maximaal 5% van de geleden schade voor eigen rekening: het zogenaamde forfait. Onder de Omgevingswet wordt een standaardforfait bepaald van 4%. Het voorstel was om een forfait van 5% aan te houden, maar de Tweede Kamer heeft dat op 7 maart 2019 teruggebracht tot 4%.

Wanneer een aanvraag om schadevergoeding betrekking heeft op meerdere handelingen, activiteiten en besluiten met onderlinge samenhang, mag dit forfait slechts één keer in mindering worden gebracht op het totale schadebedrag. Onder de huidige wetgeving moet voor ieder plan afzonderlijk een verzoek tot planschade worden ingediend, waarbij steeds afzonderlijk sprake is van het forfait. Daardoor ontstaan er situaties waarbij de schade van elk afzonderlijk besluit het forfait niet overstijgt, terwijl de totale schade dat wel doet. De Omgevingswet brengt daar dus verandering in.

Geen recht op compensatie

Onder de Omgevingswet kunnen bij Algemene Maatregel van Bestuur situaties worden vastgelegd waarbij geen recht bestaat op nadeelcompensatie. Daarbij zal het bijvoorbeeld gaan om bouw- en gebruiksactiviteiten waarvoor geen omgevingsvergunning is vereist (artikel 2 van bijlage II van het Besluit omgevingsrecht). Er is bij het uitsluiten van gevallen wel de voorwaarde gesteld dat op voorhand vaststaat dat er geen schade wordt geleden die boven het maatschappelijk risico uitkomt en dat de schade niet onevenredig is ten opzichte van anderen.

Grotere onzekerheid

De Omgevingswet brengt de ruimtelijke ordening meer flexibiliteit en onvermijdelijk leidt dat op het gebied van planschade tot meer onzekerheid; voor degene die wil gaan ontwikkelen én voor degene die geconfronteerd wordt met een nieuwe ontwikkeling. Door het verschuiven van het toetsingsmoment wordt het voor een gedupeerde van een beoogde ruimtelijke ontwikkeling lastiger om geleden schade vergoed te krijgen. Het uitvoeren van (een deel van) een omgevingsplan kan veel langer duren dan de nu nog geldende termijn van 5 jaar. Het blijft lange tijd onzeker van welke mogelijkheden in een omgevingsplan gebruik zal worden gemaakt en die onzekerheid kan al leiden tot schade. Deze schaduwschade wordt onder de Omgevingswet groter.

Wilt u meer weten over de veranderingen die de Omgevingswet brengt op het gebied van planschade of heeft u vragen met betrekking tot planschade rond uw eigen ontwikkeling? Neem dan contact op met één van onze adviseurs.

 

Operatie heikikker

Het dorp Lopik, in de provincie Utrecht, krijgt er de komende jaren een nieuwe woonwijk bij. Helemaal zonder slag of stoot ging dat niet: het plangebied bleek namelijk al bewoond… door de wettelijk beschermde heikikker.

Multidisciplinair project

Vanuit SAB werken collega’s vanuit verschillende vakgebieden aan de ontwikkeling van Lopik Oost: we stelden het stedenbouwkundig plan op en maakten het bestemmingsplan én we verzorgen de ecologische begeleiding van het hele proces, in lijn met de Wet natuurbescherming.

Zoals gebruikelijk begon de ecologische begeleiding van het project Lopik Oost met het uitvoeren van een quick scan naar de flora en fauna in het plangebied. Al snel bleek dat het plangebied geschikt was voor de heikikker (een beschermde soort) en was een nader onderzoek noodzakelijk. Daarbij troffen we een flinke populatie van tientallen heikikkers aan.

Operatie heikikker

Zeldzame soort

De heikikker is zeldzaam en komt, naast heide- en veengronden, voor op lager gelegen agrarische poldergronden. Hij kan zich handhaven in weilanden die niet intensief worden gebruikt en beheerd en leeft daar in en bij slootjes. In de Lopikerwaard komt de heikikker nog relatief veel voor, maar hij is erg gevoelig voor veranderingen in het landschap en kan zich niet handhaven in een woonwijk, hoe groen die ook is. De enige optie om de woonwijk te kunnen realiseren zonder de populatie heikikkers aan te tasten, was om deze beschermde dieren naar een nieuw leefgebied te verplaatsen.

Compensatiegebied

Samen met de opdrachtgever zijn we op zoek gegaan naar een geschikt compensatiegebied. Hiervoor hebben we een groot onderzoek in de omgeving laten uitvoeren naar de functie van de populatie heikikkers in het plangebied ten opzichte van de omgeving. Een gebied ten oosten van het plangebied bleek geschikt als nieuw leefgebied. In overleg met de gemeente Lopik (eigenaar van de grond) hebben we dit gebied ingericht als compensatiegebied. Oevers en sloten zijn belangrijk voor de heikikker, dus hebben we extra sloten laten graven en de oevers laten inzaaien met gebiedseigen zaden van oeverplanten. Het beheer van het gebied zal specifiek worden aangepast op de behoefte van de heikikkers, wat betekent dat extensieve begrazing door bijvoorbeeld koeien zal plaatsvinden en dat er niet gemaaid zal worden.

SAB Operatie heikikker

De grote verhuizing

Gedurende deze zomer ontwikkelt het gebied zich tot geschikt leefgebied. In de nazomer gaat de verhuizing daadwerkelijk plaatsvinden. We plaatsen dan amfibieschermen rond het hele plangebied, waarbij we aan de binnenkant van het scherm diepe emmers ingraven. Wanneer de kikkers actief zijn, vallen ze via de schermen in de emmers. Wij controleren de emmers elke dag en plaatsen de heikikkers direct over naar het nieuwe leefgebied. Dit blijven we doen tot we meerdere dagen geen kikkers meer vangen. Daarnaast scheppen we de sloten in het plangebied leeg. Heikikkers gaan naar het compensatiegebied, andere dieren die we daarmee vangen kunnen direct naar de sloten naast het plangebied worden overgebracht.

Vertraging en lessen

Hoewel het ons een mooie en uitdagende klus heeft opgeleverd en wij blij zijn dat we deze populatie heikikkers straks een mooi nieuw leefgebied kunnen aanbieden, is het vervelend voor opdrachtgevers wanneer projecten vertraging oplopen.

Wij adviseren ontwikkelaars daarom al in een vroeg stadium van het proces een quick scan flora en fauna (en eventueel nader onderzoek) te laten uitvoeren. Het is een relatief kleine investering, waarmee gedurende het proces een kostbare vertraging (met één of meerdere jaren) kan worden voorkomen.

Wilt u meer weten over Operatie Heikikker of heeft u vragen met betrekking tot ecologie rond uw eigen ontwikkeling? Neem contact met ons op.

Advies Meten en Berekenen Stikstof

Op maandag 15 juni 2020 verscheen het eindadvies

De Rijksoverheid heeft eind 2019 het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof ingesteld en de opdracht gegeven onderzoek te doen naar de gebruikte meet- en rekenmethodes voor het bepalen van stikstofdepositie. Gisteren, maandag 15 juni 2020 verscheen het eindadvies waarin onder andere wordt ingegaan op het gebruik van het programma Aerius bij het berekenen van de stikstofdepositie.

De belangrijkste bevinding is dat de wetenschappelijke basis voor de wetenschappelijke onderbouwing voor het meten en berekenen van de concentratie en depositie van stikstofverbindingen op orde is. Wel wordt geconcludeerd dat het gebruik van Aerius Calculator, het programma dat voor de Rijksoverheid maatgevend is bij stikstofonderzoeken, in zijn huidige vorm niet doelgeschikt is omdat het niet aansluit bij het beleidsmatige gewenste detailniveau bij de vergunningverlening. Daarnaast worden wegverkeeremissies anders berekend dan overige bronnen zoals de landbouw. In een eerste appreciatie heeft de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aangegeven dat Aerius voor de vergunningverlener het best beschikbare instrument is om inzicht te krijgen in de effecten van individuele projecten op de stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden en dat dit ook uit de jurisprudentie als best beschikbare methode naar voren komt.

Bij stikstofonderzoeken hanteert SAB altijd de actuele versie van Aerius Calculator, op dit moment betreft die Aerius Calculator 2019A (d.d. 14 januari 2020). Voor projecten die worden onderzocht geldt derhalve altijd dat onderzoek en rapportage plaatsvinden op basis van het vigerende beleid van de Rijksoverheid. Daarmee heeft het eindadvies van het Adviescollege geen direct effect op de stikstofonderzoeken die SAB uitvoert. De doorontwikkeling van Aerius kan wellicht tot gevolg hebben dat er op termijn een nieuwe versie beschikbaar komt, uiteraard kunnen wij desgewenst op dat moment reeds uitgevoerde berekeningen in oude Aerius versies opnieuw inlezen en onderzoeken.

Rapport: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/06/15/meer-meten-robuuster-rekenen

Kamerbrief Minister: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/06/15/kamerbrief-eindadvies-adviescollege-meten-en-berekenen-stikstof

Reactie RIVM: https://www.rivm.nl/nieuws/reactie-op-eindadvies-adviescollege-meten-en-berekenen-stikstof

 

Reactie van minister op eindadvies

De minister van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit heeft gereageerd op het eindadvies van het Adviescollege Stikstofproblematiek

Op 8 juni jl. heeft het Adviescollege Stikstofproblematiek het eindadvies over de structurele aanpak voor de stikstofproblematiek ‘Niet alles kan overal’ aangeboden aan het kabinet.
Op basis van het advies van het Adviescollege en de reacties uit de consultatie zal het kabinet de kabinetsdoelstelling voor de vermindering van de stikstofbelasting van Natura 2000-gebieden opnemen als resultaatsverplichting in het wetsvoorstel natuurverbetering en stikstofreductie.

In het licht van de coronacrisis is het kabinet van mening dat de bouwsector onmisbaar is voor het herstel van de economie de komende jaren en voor de tijdige realisatie van voldoende woningen. In dat licht neemt het kabinet de aanbeveling van het Adviescollege ter harte om de tijdelijke emissies van de bouw niet langer te onderwerpen aan gedetailleerde depositieberekeningen. Het kabinet wil daarom een drempelwaarde voor de bouw onderzoeken en uitwerken teneinde de toestemmingsverlening te vereenvoudigen. Het kabinet ziet de invoering van een drempelwaarde voor de tijdelijke emissies van bouwactiviteiten als urgent. Deze drempelwaarde wordt gekoppeld aan een stevige reductie-opgave voor stikstofuitstoot voor de bouw, die ook juridisch wordt vastgelegd. Voor de bouwsector heeft dit als consequentie dat zij vervroegd materieel afschrijft en investeert in schoner bouwmaterieel en innovatie van het bouwproces.

Ten aanzien van de landbouw benadrukt het Adviescollege het belang om te innoveren en te investeren in onder andere veevoer, brongerichte verduurzaming van stallen (met scheiding van mest en urine), weidegang, mestverwerking en betere mestaanwending. Het Adviescollege wijst op de innovatiekracht van de Nederlandse landbouwsector die het mogelijk maakt dat de Nederlandse agrosector hierin een voortrekkende rol in kan vervullen. In het advies van het Adviescollege Stikstofproblematiek wordt benadrukt dat beëindigingsmaatregelen alleen zinvol zijn als deze worden ingezet bij bedrijven met een relatief hoge depositielast op stikstofgevoelig Natura 2000-gebied en in situaties waarin geen mogelijkheden bestaan voor een transitie naar een emissieloze bedrijfsvoering. Het kabinet neemt dit advies mee in de uitwerking van de landelijke beëindigingsregeling. De regeling zal een beoordelingsmechanisme bevatten waarmee zo kosteneffectief mogelijk de grootst mogelijke depositiereductie op een stikstofgevoelig Natura 2000-gebied kan worden bereikt. Daarnaast wordt de beëindigingsregeling opgeknipt in twee tranches.

SAB berekent voor zowel bestemmingsplannen als voor omgevingsvergunningen stikstofdeposities door voor woningbouwprojecten. Door een drempelwaarde aan de bouwsector toe te kennen, ontstaat voor de initiatiefnemer meer ruimte om flexibeler met materieel te zijn in de aanlegfase.

Wereldmilieudag

Vandaag, vrijdag 5 juni 2020, is het Wereldmilieudag

De gevolgen van Covid-19 op de natuur

Dit jaar is het thema van Wereldmilieudag ‘Time for Nature’. Wereldmilieudag in een wereld die gebukt gaat onder Covid-19. Het virus kent wereldwijd vele verschillende gevolgen. Kijkend naar de natuur zien we echter dat zowel positieve als negatieve effecten te zien zijn. Doordat er wereldwijd minder gereisd wordt en meer fabrieken stil liggen of lagen, is onder andere onze CO2 en stikstofuitstoot gedaald. Aan de andere kant heeft de natuur, welke veel genoot van ecotoerisme, het zwaar. Doordat ecotoerisme nu veel inkomsten misloopt, kan dit decennia lang effect hebben op bepaalde natuurgebieden en haar bewoners. Dit klinkt misschien ver weg, maar dat hoeft niet zo te zijn.

Een mooi moment om stil te staan bij onze natuur 

Wij als SAB denken dat het juist nu een mooi moment is om stil te staan bij onze natuur, wat zij voor ons betekent en wij voor haar. Immers, wie zegt dat die ene grote boom moet wijken voor de nieuwbouwwijk? Misschien kan juist die boom wel heel kenmerkend worden voor de wijk of wellicht juist de plek waar mensen samenkomen. Door op voorhand natuur een plaats te geven in ons ontwerpproces kan soms op eenvoudige manieren veel gewonnen worden voor natuur en mens. Denk aan op natuurlijke wijze creëren van speelplekken voor kinderen, waar tevens bij een harde hoosbui regenwater geborgen wordt. Bloemrijke bermen en insectenhotels met een educatie element voor kinderen. Maar ook de keuze van bomen welke in de zomer zorgen voor schaduw, maar in de winter de zonnestralen niet tegenhouden. Een beplantingsplan met een zo’n lang mogelijke bloeiperiode wat goed is voor dier en mooi voor de mens. Of juist het terugbrengen van natuurlijke elementen in het gebied.

Benieuwd naar de kansen voor jouw plan? 

Er liggen zoveel kansen, we dienen ze alleen samen te grijpen. Benieuwd waar de kansen liggen in jouw plan? Laat het ons weten, wij denken graag mee!

Beeldverhaal Johannes Aupingkwartier

Industrieel meets welkom-thuisgevoel: de nieuwe woonbuurt op het voormalige fabrieksterrein van beddenfabriek Auping in Deventer is een speelse combinatie van stoer en industrieel met groen en vriendelijk. Kijk maar eens naar ons beeldverhaal op LinkedIn.

In opdracht van Ter Steege Bouw Vastgoed maakten wij het beeldkwaliteitsplan en inrichtingsplan voor deze bijzondere buurt, evenals het bestemmingsplan met bijbehorende onderzoeken. Wij snappen wel dat de gevarieerde woningen in het gehele Aupingkwartier inmiddels verkocht zijn.

Over onze rol in dit project is eventueel nog meer te lezen op onze projectenpagina uit de beginfase van het project.

 

Nieuw perspectief voor Rijn IJssel-locatie in Wageningen

De voormalige locatie van Rijn IJssel in Wageningen – Marijkeweg 20 – is verkocht! Dat is goed nieuws, want in de aanloop hier naartoe hebben wij samen met Rijn IJssel gewerkt aan het opstellen van ruimtelijke randvoorwaarden voor deze plek. Die maken het nu mogelijk dat de nieuwe eigenaar Plegt-Vos hier zijn plannen kan verwezenlijken om er ongeveer 350 studentenwoningen te gaan realiseren.

Nieuw perspectief voor Rijn IJssel-locatie in Wageningen

We stelden een stedenbouwkundig ontwikkelkader op, waarbij we samen met omwonenden nadachten over de inhoud van het beeldkwaliteitsplan. Vervolgens hebben we het bestemmingsplan met bijbehorende haalbaarheidsonderzoeken verzorgd. Het ontwerp bestemmingsplan ‘Marijkeweg 20, Wageningen’ ligt nu ter inzage.

Nieuw perspectief voor Rijn IJssel-locatie in Wageningen

 

Veldonderzoeken van start

Met het prachtige lenteweer van de afgelopen weken zijn niet alleen alle dieren uit hun winterrust gekomen, maar ook de ecologen van SAB. Zij mogen gelukkig weer naar buiten om allerlei veldonderzoeken uit te voeren. Naar steenuilen, rugstreeppadden, heikikkers, huismussen, marters, gierzwaluwen, vleermuizen, noem het maar op!

Veldwerkers

Met onze ecologen hebben we voldoende mankracht in huis om de meeste van onze veldbezoeken zelf uit te voeren. Alleen het vleermuisonderzoek, dat van half mei tot half juli uitgevoerd moet worden, is zo arbeidsintensief dat we handen te kort komen. Tijdens het vleermuisseizoen breiden we ons team daarom tijdelijk uit met extra veldwerkers. We kunnen rekenen op een mooie flexibele schil.

Veldwerk in tijden van corona

Onze ecologen voeren het veldwerk zodanig uit dat dit volledig past binnen de RIVM-maatregelen om de verspreiding van COVID-19 zoveel mogelijk te beperken. Ze komen ieder op eigen gelegenheid naar de onderzoekslocatie en houden gepaste afstand van opdrachtgevers en andere aanwezigen.

Wij zijn er weer helemaal klaar voor en kijken uit naar een mooi onderzoeksseizoen!

Centrumvisie Teylingen

“Aantrekkelijke, vitale centra, waar inwoners uit Teylingen en de regio graag komen.”

Met dat doel voor ogen werken we -samen met Over Morgen- in de Zuid-Hollandse gemeente Teylingen aan een centrumvisie voor drie dorpscentra. Aan de hand van thema’s als bereikbaarheid, parkeren, inrichting van de openbare ruimte, leegstand en horeca- en winkelaanbod buigen we ons over de toekomst van de centra van Sassenheim, Voorhout en Warmond. Samen met de gemeente, bewoners, ondernemers en andere organisaties.

Drie kernen

De drie dorpskernen van de gemeente Teylingen zijn heel verschillend. In Sassenheim komen mensen vanuit de hele regio winkelen. In de lange winkelstraat van Voorhout is veel horeca aanwezig en worden verder vooral dagelijkse boodschappen gedaan. En dan is er nog het historische, toeristische Warmond… Elke kern heeft zijn eigen kwaliteiten én verbeterpunten.

Iedereen aan boord

Hoe zorgen we voor aantrekkelijke centra, een goede leefbaarheid voor bewoners én optimale omstandigheden voor lokale ondernemers? Om deze vragen zo goed mogelijk te beantwoorden, denken deze doelgroepen al vanaf de start van het proces mee. Dat doen we, samen met Over Morgen, op allerlei manieren. Op een online platform kan iedereen zijn ideeën en wensen delen. Speciaal voor de jongeren uit de gemeente is er een enquête gehouden. Om nog dieper op de materie in te gaan, zijn we in elke kern vier keer bijeengekomen met een visiegroep van bewoners en ondernemers. Op basis van alle input die we hebben gekregen, hebben we een concept centrumvisie opgesteld.

Invloed corona op het proces

In april 2020 zou de concept centrumvisie tijdens drie inloopbijeenkomsten worden gedeeld met alle belangstellenden. Vanwege de coronamaatregelen kan dit vooralsnog op de korte termijn niet doorgaan. Of dit op een later moment wel mogelijk is, hangt af van het verloop van de pandemie en de bijbehorende maatregelen. De gemeente onderzoekt momenteel op welke manier de centrumvisie toch aan iedereen beschikbaar gesteld kan worden, zodat mensen er hun zegje over kunnen doen. Ook bij SAB doen we inmiddels onze eerste ervaringen op met online participatiemogelijkheden.

Meer weten?

Wilt u meer weten over de centrumvisie voor Teylingen? Neem dan contact op met Frank Maas.

 

Omgevingswet uitgesteld; wat nu?

De krantenkoppen worden al weken gedomineerd door het corona virus en de gevolgen daarvan voor onze samenleving. Wie op 2 april iets verder doorbladerde zag een klein – maar niet onbelangrijk – nieuwsbericht: “Omgevingswet uitgesteld vanwege coronavirus”. We leggen graag uit wat dit uitstel betekent voor uw plannen en welke kansen wij zien.

Uitstel door corona

De brief van minister Stientje van Veldhoven aan de Tweede Kamer wond er geen doekjes om: door de ingrijpende maatregelen van het kabinet om het coronavirus onder controle te krijgen, is de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2021 niet langer haalbaar. Wie de ontwikkelingen rond de Omgevingswet al langer volgt, weet dat het virus zeker niet de enige reden is voor uitstel, maar eerder een dankbaar excuus. Hoe dan ook: uitstel is onvermijdelijk en een nieuwe datum voor inwerkingtreding kan nog niet gegeven worden.

Uitstel met één jaar lijkt reëel, maar het is niet uitgesloten dat de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet nog verder naar achteren wordt geschoven. Zodra een nieuwe datum bekend is, communiceren wij dit uiteraard via de gebruikelijke kanalen, zodat u op de hoogte blijft. In de tussentijd is het belangrijk de extra tijd goed te benutten en vooral het momentum niet te verliezen; van uitstel komt geen afstel.

Lopende projecten

Het uitstellen van de Omgevingswet is van belang voor lopende projecten, die nu wat meer lucht krijgen. De druk om vóór 1 januari 2021 een ontwerpbestemmingsplan te publiceren is voorlopig van de ketel. Toch blijft het, met name voor ontwikkelende partijen, raadzaam om na te denken over toekomstige projecten. Benut deze extra tijd en voorkom dat er straks alsnog kort voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet knelpunten ontstaan. Wij adviseren u graag!

DSO

Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) vormt het fundament van de nieuwe Omgevingswet. Op dit moment zijn er echter nog (te) veel vraagtekens bij dit DSO, zowel bij gemeenten, stedenbouwkundige bureaus als bij softwareleveranciers. Met name dat laatste baart zorgen en maakt pijnlijk duidelijk dat inwerkingtreding van de wet op 1 januari 2021 al langere tijd niet meer reëel was. Nu het uitstel definitief is, is het van groot belang het DSO zo snel mogelijk werkend te krijgen.

Ook SAB speelt hierbij een rol. Samen met andere stedenbouwkundige bureaus zijn wij nauw betrokken bij de ontwikkeling van het DSO. De komende tijd worden in opdracht van het Ministerie en de VNG enkele praktijkproeven opgestart, met als doel het DSO werkend te krijgen. Ook ons bureau is hierbij betrokken, omdat we ervan overtuigd zijn dat samenwerking met andere bureaus en softwareleveranciers noodzakelijk is om te komen tot een werkend DSO. Uiteraard houden we u op de hoogte van de voortgang.

Hoe nu verder

Het is op dit moment nog onvoorspelbaar hoe het coronavirus en alle bijbehorende maatregelen zich gaan ontwikkelen en hoe lang het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet gaat duren. Zoals het er nu naar uitziet volgt in mei een nieuwe datum voor inwerkingtreding. Wij volgen dit natuurlijk op de voet en adviseren onze opdrachtgevers voortdurend over de consequenties van het uitstel voor hun plannen. We begeleiden diverse gemeenten bij het opstellen van een omgevingsvisie en/of omgevingsplan en benutten de extra tijd alle partijen (nog) beter voor te bereiden om de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Voor meer informatie over de Omgevingswet kunt u contact opnemen met één van onze adviseurs.

 

Online participatiemogelijkheden

Thuis blijven en toch participeren

Hoe doen we dat? 

In deze tijd van thuis blijven ervaren wij hoe waardevol online communicatie is. Ondanks de coronacrisis zorgen wij dat onze projecten en participatieprocessen zo veel mogelijk doorgang kunnen vinden. Dat doen we in de vorm van online participatieplatformen! Met o.a. ingesproken presentatievideo’s, online vragenlijsten en enquêtes, websites en social media bereiken wij bewoners, geïnteresseerden en andere belanghebbenden om een zo groot mogelijk draagvlak te creëren. De eerste digitale bijeenkomsten hebben al plaatsgevonden.

Geïnteresseerd? 
Wilt u meer weten over online participatiemogelijkheden? Neem dan contact op met één van onze adviseurs.

 

SAB werkt vanuit huis

Net als veel andere bedrijven volgen wij de ontwikkelingen rond COVID-19 op de voet. Daarbij volgen wij de richtlijnen van het RIVM. Onze medewerkers werken daarom vanaf vandaag zo veel mogelijk vanuit huis.

Uiteraard doen wij – binnen onze mogelijkheden – ons uiterste best onze werkzaamheden voort te zetten, zodat uw projecten geen vertraging oplopen. De uitvoering van geplande afspraken wordt in overleg met u bepaald. De projectleiders nemen daarover contact met u op.

Bij vragen kunt u ons per e-mail of op de 06-nummers van onze medewerkers bereiken. Deze vindt u op onze website: https://www.sab.nl/sab-team/. Bel hen gerust voor alle vragen.

 

Natuurvisie buitengebied Geldrop-Mierlo

Een team van ecologen en landschapsarchitecten werkt in de komende maanden aan een natuurvisie voor het buitengebied van de gemeente Geldrop-Mierlo. Een opgave waar we onlangs vol enthousiasme mee zijn gestart! We doen dat door middel van een bureaustudie en diverse veldbezoeken.

Natuurvisie Geldrop Mierlo

De gemeente Geldrop-Mierlo heeft rondom de kernen een afwisselend en groen buitengebied. Bos- en heidegebied scheidt de bebouwing van Geldrop en Mierlo van elkaar, door Geldrop loopt het beekdal van de kleine Dommel en rondom de kernen is plaatselijk een mooi, kleinschalig cultuurlandschap aanwezig. Enerzijds spelen er binnen de gemeente verschillende ruimtelijke ontwikkelingen waardoor er behoefte is aan meer informatie over de natuurwaarden. De natuurvisie die wij nu opstellen gaat daar inzicht in geven. Daarnaast zal de visie in de toekomst als input dienen voor de omgevingsvisie.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met een van onze ecologen.

Ontwikkelkaders voor drie prachtige locaties in Arnhem

Schoollocaties ROC Rijn IJssel

Voor drie prachtige locaties van ROC Rijn IJssel in Arnhem maken wij samen met de buurtbewoners een ontwikkelkader. Daarin geven we stedenbouwkundige randvoorwaarden en bieden we inspiratie voor de toekomstige ontwikkeling van deze locaties. En dat is nodig, want Rijn IJssel zal haar panden op deze plekken gaan verlaten, waardoor de terreinen beschikbaar komen voor herontwikkeling. We vinden het een eer om zo ons steentje bij te dragen aan de ruimtelijke ontwikkeling van onze thuisbasis Arnhem.

Goede buur

Rijn IJssel werkt aan toekomstbestendige onderwijshuisvesting en concentreert daarmee veel van haar activiteiten op de Velpercampus, het voormaligeAKZONobel terrein in Arnhem. Dat heeft als consequentie dat onder meer de locaties aan de Thorbeckestraat, Veluwestraat en Zijpendaalseweg afgestoten zullen worden. En dat gebeurt niet zomaar, want, zo zegt Rijn IJssel: “wij hebben tientallen jaren van deze locaties gebruik mogen maken, dus willen we graag op een plezierige en constructieve manier vertrekken. Dat doen we als goede buur. We gaan samen met omwonenden en belanghebbenden op zoek naar een nieuwe toekomst voor deze locaties”. SAB heeft opdracht gekregen om samen met ‘de buren’ aan de slag te gaan. Wat een leuke uitdaging vinden we dat!

Inspirerende workshops

Voor iedere locatie spreken we op diverse momenten met een klankbordgroep waarin buurtbewoners en belanghebbenden vertegenwoordigd zijn. Samen gaan we op zoek naar de essentie van de plekken. Hoe gebruiken buurtbewoners dit gebied nu? Wat zien zij hier in de toekomst graag? Welke functies en ontwikkelingen zijn mogelijk en binnen welk kader? Waar op de ene locatie een stedelijk programma wenselijk is, vinden omwonenden van een andere locatie het bosrijke karakter van het gebied juist het belangrijkste vertrekpunt. Dat maakt elk van de drie locaties uniek en geeft ons inspiratie voor de plannen.

We hebben de drie klankbordgroepen al ontmoet en vinden het leuk te merken dat er veel ideeën leven en er een grote betrokkenheid is. Met in totaal drie workshops met de klankbordgroep per locatie – en een terugkoppeling aan de hele buurt – werken we toe naar een ontwikkelkader waarin we de ruimtelijke randvoorwaarden voor de ontwikkeling en de beoogde sfeer van de openbare ruimte en de bebouwing voor iedere locatie vastleggen. De ambitie is om voor de zomer van 2020 samen met de buurt (concept) ontwikkelkaders opgesteld te hebben. Deze dienen straks als basis voor de nieuwe bestemmingsplannen voor de locaties.

Efficiëntie en tijdswinst

Om de plannen die we nu maken een stevige basis mee te geven, voeren we in een vroeg stadium al enkele (milieu)onderzoeken uit, bijvoorbeeld op het gebied van natuur en bedrijven- en milieuzonering. De verschillende onderzoeken zijn dan niet alleen tijdig beschikbaar – en dat is belangrijk, want aanvullend onderzoek naar beschermde diersoorten is bijvoorbeeld sterk seizoensgebonden en kan daardoor een lange doorlooptijd hebben – het zorgt er ook voor dat we de informatie die uit de verschillende onderzoeken voortvloeit, kunnen meenemen in het ontwerpproces. Daarmee kunnen we haalbare plannen maken.

 

Starterswoningen in een voormalige school in Vroomshoop

Het markante gebouw uit de jaren ‘50 van de voormalige basisschool De Sleutel te Vroomshoop staat leeg. De gemeente Twenterand wil het gebouw graag behouden voor het dorp en wil het gebruiken om nieuwe starterswoningen te realiseren, waar veel behoefte aan is in Vroomshoop. In opdracht van de gemeente werken wij momenteel samen met de doelgroep – jongeren en starters – aan het stedenbouwkundig plan en bijbehorend randvoorwaardenkader. Een leuke opgave!

Samen met de doelgroep ontwerpen

Voordat een ontwikkelaar aan de slag kan met het ontwerp en het verbouwen van de school, wil de gemeente een randvoorwaardenkader vaststellen, waarbinnen de ontwikkeling tot stand kan komen. Aan de basis van dit kader liggen fundamentele vragen als: waar is in Vroomshoop behoefte aan? Op welke wijze kan de voormalige school herontwikkeld worden tot aansprekende starterswoningen voor de lokale starters op de markt? Welk stedenbouwkundig ontwerp hoort daar bij? En welke ruimtelijke richting is financieel haalbaar?

De gemeente wil het stedenbouwkundig ontwerp en de daaruit volgende randvoorwaarden niet zelf bepalen, maar juist met de doelgroep: jongeren en starters. Daarom zorgen wij in opdracht van de gemeente voor het (ontwerp)proces met de doelgroep en het uiteindelijke stedenbouwkundig plan met bijbehorend randvoorwaardenkader. Samen met de jongeren verkennen we de mogelijkheden van de locatie en vertalen we dit in een ontwerp en in ruimtelijke kaders voor de verdere uitwerking van de ontwikkeling. Om de potentiële bewoners te bereiken werken we samen met een lokale communicatie-specialist (Dennie van Dijk, Freelance Film & Motion Designer) en geven we vorm aan een uitnodigende en energieke mediacampagne, van fysieke borden in het dorp, flyers en banners tot social media en YouTube-filmpjes.

De eerste avond met potentiële starters zit er op!

In december hebben we de eerste avond georganiseerd, waarbij we met de doelgroep een actieve avond hebben doorlopen. Natuurlijk op een wijze die jongeren aanspreekt! We hebben ze meegenomen in de geschiedenis en de (toekomstige) mogelijkheden van het gebouw. Een lokaal was compleet ingericht met meubilair om een idee te geven van de ruimte in een lokaal, een potentieel appartement. We hebben ontwerpsessies begeleid, met moodboards en een concreet schetsontwerp als resultaat. Bekijk hier het filmpje van de eerste ontwerpavond met de jongeren:

En nu verder…

Op basis van de resultaten van de door ons eerder uitgezette enquête en de eerste avond gaan wij op korte termijn in gesprek met de gemeente en met financieel-economisch adviesbureau Stadkwadraat, die de financiële haalbaarheid van de plannen zal toetsen. We gaan samen bekijken of de opgehaalde ideeën haalbaar zijn, en zo niet, hoe we in de geest van het samengestelde model van de avond het plan haalbaar kunnen maken. Dit plan gaan we tijdens een tweede avond met de potentiële bewoners bespreken. Zo werken wij aan een mooi plan voor starters in Vroomshoop!

Voor meer informatie: Frank Maas

 

 

Trots op onze plannen voor Dijkkwartier Oost in Nijmegen

Vlakbij het centrum van Nijmegen en met een fantastische ligging direct aan de Waalhaven verrijst over enkele jaren Dijkkwartier Oost: een woningbouwcomplex met maximaal 375 appartementen.

In opdracht van Ontwikkelbedrijf Waalfront verzorgden wij met veel plezier het stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitsplan en bestemmingsplan met bijbehorende onderzoeken. We zijn er trots op dat het bestemmingsplan onlangs onherroepelijk is geworden zonder dat er beroep is ingesteld bij de Raad van State!

Lees meer over dit project: Dijkkwartier Oost, Nijmegen.

Participatie en de Omgevingswet

Over pieken op het juiste moment.

Veel overheden experimenteren al volop met de instrumenten van de Omgevingswet. Doorgaans gebeurt dit volgens de beleidscyclus Beleidsontwikkeling – Beleidsdoorwerking – Uitvoering – Terugkoppeling. Overheden gaan eerst aan de slag met een Omgevingsvisie, voordat ambities worden vertaald naar juridische regels in een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte / Omgevingsplan.

Een op het oog logische volgorde die ook door het Rijk wordt onderschreven door te stellen dat de doelen uit de Omgevingsvisie een kader vormen bij het opstellen van het Omgevingsplan. Aan gemeenten die nog geen Omgevingsvisie hebben wordt geadviseerd om deze dan ook zo snel mogelijk op te stellen.

Waar echter de schoen dreigt te wringen is het volgende. Er zijn voorbeelden genoeg waarbij het proces om te komen tot een Omgevingsvisie enthousiast en voor een breed publiek wordt opgetuigd, compleet met flitsende participatierondes, variërend van fietssafari’s en festivals tot spelshows en participatielabs. De vraag is of dit het juiste moment in de beleidscyclus is en of er hierbij niet te vroeg wordt gepiekt.

Want waarom zou je als overheid rond de Omgevingsvisie, die in tegenstelling tot het Omgevingsplan niet juridisch bindend is voor de burger en bovendien doorgaans een hoger schaal- en abstractieniveau kent, een uitvoerig participatietraject volgen? Helemaal wanneer vervolgens, bij het Omgevingsplan, vervallen wordt in de oude gewoonte waarbij participatie uitsluitend bestaat uit het informeren of raadplegen van inwoners door middel van de bekende en beproefde informatie- of inloopavond.

Dit terwijl het Omgevingsplan, naast de rechtstreekste werking voor de burger, ook qua inhoud veel meer aansluit op hun directe leefomgeving. Want waarom zouden burgers wel betrokken worden bij strategische keuzen ten aanzien van duurzaamheid binnen de gemeente en vervolgens niet, of in veel mindere mate bij de vraag, in hoeverre verplichtingen worden gesteld aan waterberging op het eigen perceel?

De vraag is of dit het juiste moment in de beleidscyclus is en of er hierbij niet te vroeg wordt gepiekt.

Niet alleen Omgevingsplannen, maar in voorkomende gevallen ook Programma’s zijn in dit licht veel interessanter voor bewoners. In een Programma kan een gemeente bijvoorbeeld op wijk- of kernniveau de in de Omgevingsvisie gestelde ambities vertalen naar een concreet ‘actieprogramma’.

Zelfs wanneer, na vaststelling van de Omgevingsvisie, in het kader van een Programma of  Omgevingsplan eveneens voor een uitgebreid participatietraject voor een breed publiek wordt gekozen, loert het gevaar van ‘participatiemoeheid’. Het nieuwe is ervan af en er is kans op een ‘overkill’.

Daarbij moet in ogenschouw worden genomen dat het inhoudelijk vormgeven van participatie geen verplichting is. Het motiveren hoe met dit onderdeel is omgegaan wél. Zowel ten aanzien van de Omgevingsvisie als het Omgevingsplan bepaalt de Omgevingswet uitsluitend dat bij vaststelling in het document aangegeven moet worden hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisatie en andere bestuursorganen zijn betrokken. En wat er met de resultaten is gebeurd (artikel 10.7 Omgevingsbesluit respectievelijk artikel 10.2 lid 1 en 2 Omgevingsbesluit).

Kortom, de inzet van participatie vergt keuzes. Naar mijn idee is er genoeg voor te zeggen om de focus op participatie op een later moment in de Beleidscyclus te leggen (Programma’s, Omgevingsplan) en hier bij het vormgeven van de Omgevingsvisie bescheiden(er) mee om te gaan.

Tevens gepubliceerd in Binnenlands Bestuur (25 oktober 2019, week 43, jaargang 40)

 

Goed toeven in de Tichelbeekse Waard bij Zutphen

Met het eerste zomerse, zonnige weer van dit weekend was het mooi om te zien hoe de Tichelbeekse Waard bij Zutphen door de bewoners gebruikt wordt. De uitgestrekte graslanden langs de IJssel zijn een jaar na aanleg weer prachtig groen. Wandelaars, hondenuitlaters en hardlopers gebruiken volop de recreatieve paden, het schipbrugpad en de zitplekken langs de IJssel. Het nieuwe stadsbalkon en de traptreden langs de Kanonsdijk bieden je een mooi uitzicht op de torens van Zutphen en de witte, statige panden langs de IJsselkade. De Tichelbeekse Waard vormt zo een prachtig nieuw uitloopgebied vanuit de stad en de hoven. SAB heeft met veel plezier het ontwerp gemaakt.

SAB Tichelbeekse Waard
SAB Tichelbeekse Waard
SAB Tichelbeekse Waard

Spelregelkaart en inspiratieboek voor woongebied De Pas in Elst

Met het aanbieden van de spelregelkaart en het inspiratieboek aan wethouder Jan van Baal is woensdag 8 mei het participatietraject voor het woongebied De Pas in Elst succesvol afgesloten. De gemeente Overbetuwe, en de ontwikkelende partijen Amvest en BPD zijn blij met de resultaten die in een intensieve en inspirerende samenwerking met de omwonenden, toekomstige bewoners en geïnteresseerde tot stand zijn gekomen.

‘Bewoners van Elst overhandigen spelregelkaart en inspiratieboek voor woongebied De Pas aan de wethouder!’

SAB heeft samen met Iris Advies dit proces met veel plezier en enthousiasme begeleid.

spelregelkaart De Pas Elst
bekijk de spelregelkaart via deze link

De spelregelkaart en het inspiratieboek zijn het startpunt voor de ontwikkeling van het stedenbouwkundig ontwerp, beeldkwaliteitsplan en het bestemmingsplan. We hebben met elkaar een robuust en stevig raamwerk vastgelegd van groene structuren en woongebieden.

De Pas moet een levendige nieuwe woonwijk worden voor Elst die past bij de dorpse en huiselijke sfeer van Elst. Een groene en duurzame wijk willen mensen graag, waar je prettig met elkaar samenleeft. SAB werkt de komende tijd met verder aan de plannen die nodig zijn om De Pas uiteindelijk te kunnen realiseren!

dorps wonen De Pas Elst
schets door Jan Metz
mix De Pas Elst
schets door Jan Metz
doorgaand zicht De Pas Elst
schets door Jan Metz

Oorlogsmonument Achterveld onthuld

Met het onthullen van het oorlogsmonument is het C.M. de Vorplein in Achterveld gereed. SAB heeft het plein als nieuw brandpunt in het dorp ontworpen. Ontmoeting stond daarbij centraal, de ‘huiskamer’ van Achterveld.

De nazaten van oorlogshelden Johan en Jans van Dijk hadden de wens om hen te herdenken met een monument. Johan en Jans hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog gestrande geallieerden en gevluchte Joodse mensen opgevangen en verborgen gehouden voor de Duitse bezetter. Daarvoor hebben zij na de oorlog de eretitel ‘Dragers van het Verzetsherdenkings-kruis’ en de eretitel ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’ gekregen. Deze laatste eretitel wordt namens Yad Vashem verleend aan hen die hulp boden aan de Joodse medemens.

“De meeste mensen zwijgen, een enkeling stelt een daad”

Op verzoek van de gemeente hebben Frank Maas en Luuk Cornelissen het monument ontworpen. Geen alledaagse opdracht, maar vooral een eervolle opdracht. Het monument is op dodenherdenking 2019 onthuld door de burgemeester van de gemeente Leusden.

onthulling oorlogsmonument Achterveld
Oorlogsmonument Achterveld onthuld

Regio van de Toekomst: Arnhem – Nijmegen – Foodvalley

SAB maakte samen met enkele andere bureaus onderdeel uit van een van de zes ontwerpteams van het project ‘Regio van de Toekomst’. De beroepsgroepen NVTL en BNSP initieerden dit project, dat voor een deel ten dienste stond van de totstandkoming van de Nationale Omgevingsvisie. Het team waartoe SAB behoorde spitste zich toe op het scheppen van een toekomstbeeld voor de nieuwe regio Arnhem – Nijmegen – Foodvalley, met als tijdshorizon 2060.

Een visie voor een “nieuwe” regio betekende voor het ontwerpteam het opstellen van een gezamenlijke agenda. Alleen met een gedeelde economie kan deze nieuwe regio zich ontwikkelen tot een samenhangende en autonome regio. Op basis van de bestaande (economische) karakteristieken van de regio is het acquisitieprofiel voor 2060 vormgegeven op basis van de thema’s ‘food’, ‘health’ en ‘water’. Hiertoe heeft het team een nieuw kennis- en innovatie ecosysteem en watersysteem ontwikkeld voor de regio.

Lees meer over dit project via deze link

Regio van de Toekomst - Collage Zoetwaterwereld

 

Gemeentelijke bijdrage aan energietransitie

Om de klimaatdoelstellingen van Parijs te kunnen halen heeft Nederland zichzelf de ambitie gesteld om in 2030 bijna de helft minder broeikasgassen (49%) uit te stoten dan in 1990. Gemeenten zullen een belangrijke rol moeten spelen bij de uitvoering van deze ambitie. Hoe kunnen hierin verstandige keuzes worden gemaakt?

Wij hebben inmiddels diverse gemeenten ondersteund bij het uitwerken van hun duurzaamheidsdoelstellingen. Daarbij merken we dat vaak dezelfde vragen terug komen. In dit artikel lichten wij er enkele uit en laten wij zien waarom het kan helpen om met een ruimtelijke blik naar deze vraagstukken te kijken. Dus niet alleen vanuit beleidsteksten, maar met een heldere visie. En niet alleen met een beschrijving van de economische effecten, maar ook van de ruimtelijke kwaliteiten en effecten. Kortom: binnen welke randvoorwaarden en spelregels kunnen we zonneparken en windmolens een blijvende plek geven in onze leefomgeving?

Van Klimaatakkoord naar Regionale Energiestrategie

Afgelopen zomer presenteerde het kabinet de hoofdlijnen voor het Klimaatakkoord en als vervolg daarop maken de regeringspartijen nu afspraken over concrete klimaatmaatregelen. Die zullen een plek krijgen in de uitgewerkte versie van het Klimaatakkoord. Deze moet aan het einde van 2018 klaar zijn, zodat er in 2019 gestart kan worden met de uitvoering. Gemeenten zullen een belangrijke rol gaan spelen bij die uitvoering, met name in de samenwerking van gemeenten om samen een Regionale Energiestrategie (RES) te bepalen. Dit betekent dat gemeenten voor grote keuzes komen te staan.

Energietransitie zonnevelden

Verstandige keuzes voor hernieuwbare energie

Het Klimaatakkoord zet fors in op een snelle omslag van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie. De ontwikkeling van windmolens en zonneparken moet een flinke duw in de rug krijgen. Maar hoe kunnen we verstandige keuzes maken over de inzet van gronden voor deze doeleinden? Wat betekent dit voor de ruimtelijke kwaliteit van een gemeente? Een overzicht van de ruimtelijke (on)mogelijkheden van gronden voor het opwekken van zonne- en windenergie is hierbij van grote toegevoegde waarde.

Laadvermogen van het landschap

Ieder landschapstype heeft zijn eigen karakteristieken. Door deze goed in beeld te brengen kan worden bepaald wat ieder landschapstype kan “dragen”, wat het “laadvermogen” van het landschap is. Voor de gemeente Zutphen brachten wij bijvoorbeeld op heldere wijze in kaart onder welke voorwaarden zonneparken wel of niet passend zijn binnen de verschillende landschapstypen in de gemeente. In twee werksessies brachten we samen met medewerkers van de gemeente vanuit verschillende beleidsvelden in beeld welke knelpunten, kansen en aandachtspunten hierbij een rol spelen. Door model-zonneparken op kaarten te plaatsen, kregen we een goed beeld van de omvang en de mogelijke ruimtelijke effecten van zonneparken. Met kaarten en tabellen maakten wij vervolgens per landschapstype inzichtelijk welke spelregels hier vanuit ruimtelijk oogpunt leidend zijn. Aspecten als situering, inpassing en hoogte komen hierin aan bod.
Vanuit deze randvoorwaarden werkten wij samen met de gemeente aan een voorbeelduitwerking: wat is er in de praktijk mogelijk? Hiermee had de gemeente snel inzicht in de potentiële hoeveelheid aan hernieuwbare energie die – binnen randvoorwaarden – binnen de gemeente mogelijk zou kunnen zijn. Dat hielp de gemeente om hun laadvermogen van het landschap inzichtelijk te maken, daarmee onder meer hun positie te bepalen binnen de Regionale Energiestrategie (RES) en initiatieven te kunnen beoordelen. De studie wordt verwerkt in het Omgevingsplan Landelijk Gebied.

In dit voorbeeld trokken wij samen met de gemeente op, maar dat kan ook in samenspraak met inwoners.

Zonnevelden studie

Verkennen van potentiële locaties

Bij het inventariseren van de (on)mogelijkheden voor windenergie kan het daarnaast helpen om een 3D-beeld te maken van een concrete potentiële locatie voor een zonnepark of een windmolen. Dit deden wij bijvoorbeeld voor de gemeente Gorinchem, die zocht naar mogelijkheden om twee windmolens op hun grondgebied toe te voegen. De 3D-beelden hielpen inzicht te krijgen in de ruimtelijke effecten en daarmee de positie van deze windmolens.

Hoe bent u als gemeente aan de slag met energietransitie? Hoe bepaalt u uw positie binnen de Regionale Energiestrategie? Wij denken graag vrijblijvend met u mee over de mogelijkheden die wij voor uw gemeente in beeld kunnen brengen. Zo kunnen we samen inhoudelijk richting geven aan uw én onze duurzaamheidsambitie.

Gebiedsontwikkeling Groote Haar

 

Ervaringen met de aanmeldingsnotitie m.e.r.

We hebben eerder op de SAB-site aandacht besteed aan de actualiteit inzake de m.e.r.(milieueffectrapportage). Voor heel veel ruimtelijke plannen is een toetsing inzake het Besluit m.e.r. nodig, omdat een ‘stedelijk ontwikkelingsproject’ als m.e.r.-plichtige activiteit wordt aangemerkt. Er dient een formeel besluit te worden genomen of een m.e.r. doorlopen wordt. Ten behoeve hiervan dient een aanmeldingsnotitie te worden opgesteld. Inmiddels hebben we hiermee enige ervaring opgedaan.

Wanneer nodig?

Allereerst is het belangrijk te vermelden dat de aanmeldingsnotitie niet alleen bij een bestemmingsplanprocedure nodig is, maar ook bij een omgevingsvergunning voor een buitenplanse afwijking (waarvoor dan een ruimtelijke onderbouwing dient te worden opgesteld). Ook is er geen ondergrens wat betreft de omvang van het plan (zoals wel het geval is bij de Ladder voor duurzame verstedelijking). Formeel dient dus ook bij een zeer klein ruimtelijk plan (bijvoorbeeld één woning) een aanmeldingsnotitie te worden geschreven.

De inhoud van een notitie

Het is niet voorgeschreven hoe de aanmeldingsnotitie dient te worden opgebouwd. Het is wel belangrijk dat er wordt ingegaan op de kenmerken van het project, de plaats van het project en de kenmerken van de potentiële effecten. Mede gezien voorgaande stellen wij de aanmeldingsnotitie doorgaans op in de vorm van een vormvrije m.e.r.-beoordeling. De meeste ruimtelijke plannen zullen immers onder de gestelde drempelwaarden blijven.

In de aanmeldingsnotitie moet de vraag worden beantwoord of er sprake is van belangrijke milieueffecten. Vaak zal in de notitie gebruik worden gemaakt van onderzoeken die in het kader van het bestemmingsplan of de ruimtelijke onderbouwing worden uitgevoerd. Wel moet er aandacht voor zijn, dat in de onderzoeken de juiste vraag wordt gesteld: niet uitsluitend of het plan planologisch-juridisch uitvoerbaar is, maar óók wat de concrete milieueffecten op de omgeving zijn. Dit betekent dat het verstandig kan zijn bijvoorbeeld een akoestisch onderzoek breder in te steken.

De aanmeldingsnotitie vormt een apart document, dat formeel geen deel uit hoeft te maken van het bestemmingsplan of de ruimtelijke onderbouwing. De aanmeldingsnotitie is in die zin te vergelijken met een besluit tot verlening van een hogere waarde inzake de Wet geluidhinder; dit is eveneens een separate procedure, waarvan uitsluitend melding hoeft te worden gemaakt in het bestemmingsplan.

Procedure

Het formele m.e.r.-besluit moet worden genomen vóórdat het ontwerp van het bestemmingsplan of de omgevingsvergunning met ruimtelijke onderbouwing in procedure gaat. Het bevoegde gezag dat het formele besluit neemt kan zowel de gemeenteraad of het college zijn. Hierbij geldt dat degene die bevoegd is het besluit waarop de aanmeldingsnotitie betrekking heeft, voor te bereiden of te nemen tevens bevoegd is het formele m.e.r.-besluit te nemen. Bij een bestemmingsplan kan dat zowel de gemeenteraad zijn (die het bestemmingsplan vast stelt) als het college (dat het ontwerp voorbereidt). Bij een omgevingsvergunning is dit het college.

Jurisprudentie

Er is nog geen concrete jurisprudentie over de aanmeldingsnotitie. We verwachten wel dat er nog jurisprudentie zal worden gevormd, aangezien de aanmeldingsnotitie tegenwoordig voor zeer veel ruimtelijke projecten dient te worden opgesteld en dit ongetwijfeld voor discussie zal zorgen.

Gelderse inpassingsplannen Natura 2000-gebieden vastgesteld

Op 27 september jl. heeft Provinciale Staten van Gelderland vijf PIP’s (provinciale inpassingsplannen) voor PAS-maatregelen in Natura 2000-gebieden vastgesteld. SAB mocht de provincie het afgelopen jaar adviseren over en assisteren bij de planologisch-juridische werkzaamheden. Zo werden niet alleen de inpassingsplannen door SAB opgesteld, maar ook procedure-gerelateerde zaken zoals het opstellen van de zienswijzennota’s.

In veel Natura 2000-gebieden is er sprake van een overschot aan stikstof. Dit is schadelijk voor de natuur en zet de vergunningverlening ten behoeve van economische ontwikkeling ‘op slot’. De Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) heeft ontplooiing van economische activiteiten en het beschermen en ontwikkelen van natuur tot doel. Onderdeel van het PAS is een samenhangend pakket van ecologische herstelmaatregelen om de effecten van stikstof op natuur te verminderen.

De provincie Gelderland is verantwoordelijk voor de uitvoering van een deel van deze maatregelen. Deze maatregelen spelen in 13 verschillende gebieden en zijn opgenomen in gebiedsanalyses. In zes van de dertien gebieden hebben de uit te voeren maatregelen direct effect op het huidige grondgebruik en de huidige bestemming inclusief gebruiksvoorschriften. Daarnaast speelt juridische afdwingbaarheid (gedoogplicht, onteigening) van PAS-maatregelen een rol. Dit speelt specifiek op gronden die niet in eigendom zijn en waar géén overeenstemming is met de eigenaar over de uitvoering van de PAS-maatregelen.

Gezien de PAS-urgentie is SAB medio 2017 gestart met het opstellen van 6 Provinciale InpassingsPlannen (PIP) voor de volgende gebieden: Binnenveld (gemeente Ede), Stelkampsveld (gemeente Lochem), Lingegebied & Diefdijk-zuid (gemeente Lingewaal), De Bruuk (gemeente Groesbeek), Willinks Weust (gemeente Winterswijk) en Korenburgerveen (gemeente Winterswijk).
Elk van de zes gebieden vraagt een eigen benadering en daardoor een voor het gebied eigen planologisch juridische regeling.

Vijf van de zes inpassingsplannen zijn in september jl. door Provinciale Staten vastgesteld. Het zesde inpassingsplan wordt opnieuw in procedure gebracht vanwege een gewijzigd ontwerp. Daar wordt momenteel door SAB nog aan gewerkt; voor de overige vijf plannen zijn de werkzaamheden afgerond.

Woningbouwontwikkeling Lopik Oost

SAB werkt op dit moment hard aan de plannen voor woningbouwontwikkeling in Lopik Oost. In de nieuwe wijk, die door SBB-Lopik wordt ontwikkeld, zullen ongeveer 125 woningen een plaats krijgen.

Een plan voor en door inwoners van Lopik

Het stedenbouwkundig plan krijgt vorm op basis van diverse participatiebijeenkomsten met de inwoners van Lopik. De ontwikkeling startte begin oktober 2017 met een dorpsavond waarvoor alle inwoners waren uitgenodigd. En daar werd goed gehoor aan gegeven; de opkomst was hoog! Enerzijds wilden we op deze avond de markt van Lopik peilen, zodat het te realiseren woningbouwprogramma aansluit op de vraag. Anderzijds wilden we de inwoners van het dorp vragen hoe zij denken over de vormgeving van het plan.

Om een goede discussie te stimuleren, ontwierpen wij ter voorbereiding op deze bijeenkomst vier uiteenlopende stedenbouwkundige modellen. Zo was er een model dat aansluiting zoekt bij de omliggende boomgaarden (‘In de boomgaard’), een model met een dorpse sfeer (‘Ons dorp’), een model geïnspireerd op de boerenerven (‘Het lint en de boerenerven’) en tot slot een model met een meer lommerrijke opzet en gekromde straten (‘Lommerrijk Lopik’). Dit laatste model werd ingezet als tegenbeweging op de rest van het dorp waar de polderstructuur veelal leidend is in de ruimtelijke structuur.

Lopik Oost stedenbouwkundige modellen

Met een heldere presentatie namen wij de aanwezigen tijdens de dorpsavond mee door de vier modellen en de bijbehorende architectuurstijlen Uit de enquête die we vervolgens hielden bleek model ‘Lommerrijk Lopik’ het meest aansprekend. Inwoners van Lopik waardeerden dit model met name vanwege de aangename aanvulling die het vormt op de huidige structuur van het dorp. Daar was blijkbaar veel behoefte aan!

Na de dorpsavond is een Adviesteam samengesteld, bestaande uit omwonenden en potentiële nieuwe bewoners. Het Adviesteam is intensief betrokken bij de verdere planvorming van het stedenbouwkundig plan en kan waar nodig ook bijsturen.

Lopik Oost maquettes modellen

Hoe gaan we verder?

Op dit moment ligt er een voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan. Tijdens de tweede dorpsavond eind april 2018 – waarbij de zaal wederom tot de nok was gevuld – is het plan als tussenstand van de planvorming gepresenteerd aan de inwoners van Lopik. Het plan is uitermate enthousiast ontvangen, zowel door de potentiële nieuwe bewoners als door de omwonenden.
Wij werken nu aan het definitieve ontwerp van het stedenbouwkundig plan, het bestemmingsplan en het inrichtingsplan. We verwachten dat het stedenbouwkundig plan voor het einde van 2018 kan worden afgerond. Dan zal ook het bestemmingsplan in procedure worden gebracht.

Bekijk hier de presentatie van het voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan – eind april 2018.

Kijk voor meer informatie op: www.lopikoost.nl.

Lopik Oost voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan

 

 

Bureauexcursie Valencia

Met SAB zijn we onlangs een lang weekend op excursie gegaan naar Valencia. Al op donderdagavond kwamen we aan en betrokken we ons hotel midden in de binnenstad. Op vrijdagochtend werd door Boris van Guiding Architects een bevlogen en zeer interessante rondleiding door de binnenstad gegeven. Op basis van de vele kaarten en beelden die hij bij zich had, maakte Boris heel aanschouwelijk hoe Valencia ontstaan is vanuit een oorspronkelijk Romeinse nederzetting en inmiddels is uitgegroeid tot de derde stad van Spanje. Later op de middag was er tijd en ruimte voor ontspanning en om gezellig op één van de vele zonovergoten terrasjes van de stad neer te strijken, of om de stranden te bezoeken natuurlijk.

playa valencia SAB

Op de zaterdag nam Boris ons mee op de fiets. De tocht voerde door de oude bedding van de voormalige Turia-rivier; een echte regen-rivier die in vroeger tijden regelmatig de stad deed overstromen en daarom inmiddels is omgelegd zuidelijk van de stad. Een sterk staaltje waar wij, als Arnhems bureau wel aan kunnen refereren: in Arnhem is de Neder-Rijn immers in de late middeleeuwen juist richting de stad verplaatst; precies het omgekeerde als in Valencia dus. Boris liet zien hoe aanvankelijk de bedoeling was om een brede verkeersweg door de oude rivierbedding te leggen; gelukkig is evenwel later ervoor gekozen hier toch een mooi park aan te leggen.

SAB excursie Valencia

Het woord ‘regen’ viel al, en niet helemaal voor niets. Want intussen was het wel gaan regenen en zelfs onweren. Het park overstroomde en daardoor kwamen we enigszins doorweekt aan bij de ‘Stad van de Wetenschap en de Kunsten’, het indrukwekkende futuristische complex van Calatrava waar Valencia vermaard om is. Zelfs in de regen ronduit spectaculair! We vervolgden we de trip, gezien de weersomstandigheden, vanaf hier met de bus. Na een lunch met echte authentieke Valenciaanse paella deden we de haven en ten slotte ook nog een echte volkswijk van Valencia aan. De dag sloten we af met een heerlijke cocktail aan het strand.
De zondagochtend had iedereen nog even tijd om de stad in te duiken voor we in de middag weer richting Nederland togen. Samengevat was het een prachtige excursie!

aplausos SAB Valencia

 

 

 

Impuls voor herontwikkeling recreatiecentrum Brummen

In juni stelde de gemeenteraad van Brummen het door SAB opgestelde bestemmingsplan voor de Vinkenweide unaniem, ongewijzigd vast. Daarmee kan de eigenaar van dit voormalige partycentrum nu actief op zoek naar potentiële kopers. De recreatieve functie gaat plaats maken voor een landhuis, vrijstaande woningen en landschaps- en natuurontwikkeling.

Een nieuwe functie voor de Vinkenweide

Al enkele jaren was partycentrum De Vinkenweide in Brummen niet meer in gebruik, omdat de recreatieve functie op deze plek geen toekomst meer had. De eigenaar zocht daarom naar een nieuwe functie die financiële mogelijkheden zou bieden, maar die ook zou bijdragen aan de ontwikkeling van natuur en landschap. Dat was namelijk de uitdrukkelijke wens van zowel de gemeente als de provincie Gelderland.

Wonen te midden van landschap en natuur

In samenwerking met de eigenaar maakten wij een schetsontwerp voor het terrein. De Vinkenweide wordt als groene kamer ontwikkeld en sluit daarmee aan bij het kleinschalige coulisselandschap van lanen, bossen, houtwallen, beken, poelen en open weilanden. Het terrein krijgt een stevige, groene omzoming. Daarbinnen is plaats voor een landhuis en vier vrijstaande woningen. Er wordt geïnvesteerd in het ontwikkelen van nieuwe, landschappelijke kwaliteiten en nieuwe natuur met wandelpaden. In het open gebied ten zuiden van het landhuis wordt de oude beekloop teruggebracht, waardoor interessante verschillen in hoogte en beplanting ontstaan. Daarnaast komen hier extensief beheerde graslanden, een poel, enkele solitaire bomen en heestergroepen. We hebben heldere inrichtings- en beheersmaatregelen opgesteld om er voor te zorgen dat het terrein aantrekkelijk blijft voor reptielen en amfibieën – en in het bijzonder voor de aanwezige ringslang, een beschermde diersoort.

Bestemmingsplan en haalbaarheidsonderzoeken

Het schetsontwerp vormde de basis voor een nieuw bestemmingsplan. Wij verzorgden alle benodigde haalbaarheidsonderzoeken voor het bestemmingsplan, voornamelijk op het gebied van flora en fauna en akoestiek. De gemeenteraad van Brummen stelde in juni het bestemmingsplan unaniem vast, waardoor de eigenaar nu actief op zoek kan naar potentiële kopers. De bouwkavels staan inmiddels te koop.

Schetsontwerp Vinkenweide Brummen

 

Bouw Dorrestijnplantsoen in Heelsum kan beginnen

Nu de sloop van de bestaande bebouwing is afgerond, kan de bouw van de nieuwe buurt aan het Dorrestijnplantsoen in Heelsum beginnen. De gemeente Renkum en woningcorporatie Vivare werken hier samen aan de realisatie van een gasloze buurt. Voor Vivare zijn het de eerste gasloze nieuwbouwwoningen. Wij zijn trots hieraan een bijdrage te hebben geleverd met het opstellen van het stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitplan en bestemmingsplan.

Stedenbouwkundig plan Dorrestijnplantsoen Heelsum

Herontwikkeling

Een deel van het Dorrestijnplantsoen in Heelsum wordt herontwikkeld. Het appartementengebouw van woningcorporatie Vivare en het naastgelegen buurthuis “De Hucht” zijn inmiddels gesloopt. Het nieuwbouwplan biedt ruimte aan 31 sociale rijwoningen en vier vrijstaande woningen. Bijzonder is dat de huurwoningen duurzaam zijn, zeer goed geïsoleerd en dat ze zonnepanelen hebben. Daarmee geven Vivare en de gemeente uitvoering aan het kabinetsbesluit over klimaatdoelstellingen.

Beeldkwaliteitplan Dorrestijnplantsoen Heelsum

Groene uitstraling

Kenmerkend voor de nieuwe buurt is de open structuur, waarin het groen letterlijk de buurt in komt. Waar de oude bebouwing als een besloten hof was opgezet, wordt deze structuur in de nieuwe buurt opengebroken. Een ruim opgezette groenzone vormt de basis van het plan. Deze opent zich als het ware naar het lager gelegen, omliggende groengebied. Zo wordt het groen ín en rondom de buurt op elkaar aangesloten. Door de zichtlijnen die daarmee ontstaan, worden de hoogteverschillen in het gebied nog eens extra benadrukt. De woningen die direct aan het omliggende groengebied grenzen, krijgen een bijzondere en open uitstraling.

Dorrestijnplantsoen Heelsum

 

Bestemmingsplannen Groote Haar onherroepelijk

De afgelopen jaren heeft SAB in opdracht van de gemeente Gorinchem hard gewerkt aan de gebiedsontwikkeling van bedrijventerrein Groote Haar, direct ten noorden van Gorinchem. Wij zijn trots te kunnen melden dat de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State op 25 april jl. heeft geoordeeld dat de twee bestemmingsplannen, die deze ontwikkeling mogelijk maken, in lijn zijn met een goede ruimtelijke ordening.

Groote Haar wordt een duurzaam en innovatief bedrijventerrein met een bruto omvang van circa 68 ha en met ongeveer 37 ha netto uitgeefbaar terrein. Onderdeel van het plan vormt een nieuw aan te leggen windturbinepark, bestaande uit meerdere windturbines. Om het bedrijventerrein te kunnen ontsluiten, worden daarnaast nieuwe op- en afritten op de snelweg A27 gerealiseerd. Tussen de aansluiting op de A27 en het bedrijventerrein wordt over grondgebied van de gemeente Giessenlanden een nieuwe verbindingsweg aangelegd, die de nieuwe aansluiting en het beoogde bedrijventerrein direct met elkaar verbindt.

SAB heeft mogen werken aan de bestemmingsplannen die de gebiedsontwikkeling mogelijk zullen maken. Omdat de ontsluiting van het bedrijventerrein op grondgebied van de gemeente Giessenlanden ligt, zijn twee bestemmingsplannen vastgesteld. Voor de gehele gebiedsontwikkeling hebben wij één milieueffectrapportage opgesteld, waarin de milieueffecten van de ontwikkeling als geheel zijn beoordeeld. Dit is gedaan op basis van de diverse (milieu)onderzoeken, die door ons zijn uitgevoerd. Daarnaast stelden we onder meer het stedenbouwkundig plan, het inrichtingsplan voor de openbare ruimte en het beeldkwaliteitplan op.

Bestemmingsplan Groote Haar

Op advies van SAB is de gebiedsontwikkeling Groote Haar meegenomen in de 12e tranche van de Crisis- en herstelwet. De status als experiment heeft het mogelijk gemaakt om voor het gebied een zogeheten ‘bestemmingsplan met verbrede reikwijdte’ vast te stellen. Zo’n omgevingsplan kan, vooruitlopend op de nieuwe Omgevingswet, al gebruik maken van de nieuwe mogelijkheden die de Omgevingswet zal bieden. Van deze mogelijkheid is in het bestemmingsplan voor het bedrijventerrein met name wat betreft de verankering van duurzaamheidsprincipes gebruik gemaakt. Zo kan worden gegarandeerd dat in de toekomst sprake zal zijn van een duurzaam bedrijventerrein!

Correspondentie SAB

T 020 – 520 64 00 (Amsterdam)
T 026 – 357 69 11 (Arnhem)
E info@sab.nl

Bezoekadres Amsterdam

gevestigd in het INIT
unit 331b
Jacob Bontiusplaats 9
1018 LL Amsterdam

Bezoekadres Arnhem

Frombergdwarsstraat 54
6814 DZ Arnhem