Modernisering van de Monumentenzorg (MoMo)
23/01/2012Modernisering van de Monumentenzorg (MoMo)
De cultuurhistorische waarden worden met ingang van 1 januari 2012 meegewogen bij het vaststellen van bestemmingsplannen. Artikel 3.1.6, tweede lid onderdeel a van het Besluit ruimtelijke ordening vormt hiervoor de wettelijke basis. In het kader van de Modernisering van de Monumentenzorg krijgt de ruimtelijke ordening zo een uitgesproken rol met betrekking tot het in stand houden van cultuurhistorische waarden. SAB wijst u graag de weg bij het invullen van deze wettelijke verplichting.
De verankering van cultuurhistorie in de wet biedt organisaties en ambtenaren die betrokken zijn bij behoud en herstel van onze cultuurhistorische waarden een juridische basis om te verlangen dat hun belangen volwaardig worden meegewogen in het planproces. Direct gevolg hiervan is dat ook initiatiefnemers worden gedwongen in hun plannen rekening te houden met het aspect cultuurhistorie.
Visie op cultureel erfgoed
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (hierna: RCE) ziet in de wetswijziging een belangrijke opgave én kans voor gemeenten tot het vaststellen van een cultureel erfgoed ambitie. Een cultureel erfgoed ambitie wordt volgens de RCE bij voorkeur vastgelegd in een structuurvisie. Gemeenten zouden er naar toe moeten werken om de cultuurhistorie in het gebied zo snel mogelijk volledig in beeld te krijgen. Doel is laag voor laag te analyseren en vast te stellen wat men wil behouden. Het is een ladder van analyseren, waarderen, reflecteren en indien nodig beschermen. Zorgvuldige omgang met cultuurhistorische waarden is verder meer dan behoud en herstel alleen. Een goede inventarisatie draagt bij aan het benutten van cultuurhistorische kwaliteiten bij eventueel toekomstige ruimtelijke transformaties.
Ambitie, afweging en middelen
Het opstellen van integraal gemeentelijk erfgoedbeleid heeft vanuit de RCE de voorkeur.
SAB weet echter dat gemeenten uiteindelijk zelf het ambitieniveau bepalen. Ambities en beschikbare middelen zullen hierbij tegen elkaar worden afgewogen. Door de wetswijziging zal het aspect cultuurhistorie in alle bestemmingsplannen moeten worden verantwoord. SAB is in staat in te springen op het gewenste ambitieniveau. Het opstellen van een integraal gemeentelijk erfgoedbeleid zien wij als een mooie uitdaging. Maar ook bij een lager ambitieniveau kunnen wij op maat en zonder onnodige kosten voorzien in een plan dat aan de nieuwe wet voldoet.
Aan de hand van een het ambitieniveau wordt gekozen tussen een uitgebreide inventarisatie of te volstaan met de beschikbare monumentenlijsten en de aanwezige archeologische gegevens. Daarbij kunnen inventarisaties die onze landschapsarchitecten bij het opstellen van een ruimtelijk plan standaard maken, zonder meerkosten worden ingezet.
Het bestemmingsplan en cultuurhistorie
Cultuurhistorie vormt van oudsher een aspect dat wordt meegewogen in bestemmingsplannen. Hierbij moet worden gedacht aan archeologie, historische gebouwen, en landschaps-elementen (houtsingels, stuwwallen, enken). Het waren met name deze aspecten die in de toelichting op het bestemmingsplan werden beschreven. Vanwege het feit dat het aspect cultuurhistorie geen juridische basis had werd er naar het oordeel van de RCE te beperkt onderzoek gedaan en werden de cultuurhistorische waarden niet of nauwelijks vastgelegd op de verbeelding en in de planregels. Dit terwijl in de wettelijke digitale standaard hiervoor al wat langer uitdrukkelijk de mogelijkheid was opgenomen (o.a. de dubbelbestemming “Waarde – Cultuurhistorie”).
De RCE heeft inmiddels een handleiding opgesteld om partijen die te maken krijgen met de verankering van de cultuurhistorische waarden in het bestemmingsplan op weg te helpen (zie www.cultureelerfgoed.nl/handreikingerfgoedenruimte ). Het maken van beleid en het verwerken van dit beleid in het bestemmingsplan blijft echter maatwerk. Bij het bepalen van het ambitieniveau en de te maken afwegingen met betrekking tot het aspect cultuurhistorie helpen wij u graag op weg.